Cư dân mạng không lạ với các thuật toán ưu tiên những gì gây tranh cãi và thu hút sự chú ý tức thì. Lợi dụng điều này, một hiện tượng nhức nhối nảy sinh. Đó là, sử dụng hình ảnh phản cảm tại chốn linh thiêng để làm tiếp thị liên kết. Theo đó, đăng ảnh cô gái diện đồ thiếu vải, hở hang đi lễ chùa không còn là sự phẫn nộ thông thường, mà đã trở thành một "kịch bản" có tính toán nhằm đánh vào tâm lý của cộng đồng để trục lợi bất chính.

"Núp bóng" phẫn nộ

Những ngày gần đây, người dùng mạng bắt gặp bài đăng chia sẻ hình ảnh một cô gái trẻ để lộ vòng một hớ hênh khi đang đứng thắp hương tại một ngôi chùa cổ kính. Ngay lập tức, một làn sóng chỉ trích dữ dội nổ ra. Những từ ngữ như "thiếu tôn trọng", "vô văn hóa", "xúc phạm nơi cửa Phật" xuất hiện dày đặc dưới phần bình luận.

Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, đây không phải là một bài đăng "bóc phốt" thông thường. Phía dưới hình ảnh gây sốc đó, hoặc ngay trong phần bình luận đầu tiên, xuất hiện một đường link rút gọn với lời mời chào: "Váy này mặc xinh lắm, mọi người mua ở đây nhé" hoặc "Link cho ai cần soi đồ".

Đây chính là bản chất của vấn đề: Kiếm tiền trên sự phẫn nộ. Những kẻ làm tiếp thị liên kết (affiliate) bẩn hiểu rằng: Một bức ảnh đẹp có thể bị lướt qua, nhưng một bức ảnh "chướng tai gai mắt" sẽ khiến người ta dừng lại, bình luận và chia sẻ. Và mỗi lượt tương tác đó, dù là gạch đá, cũng giúp bài viết lên xu hướng, đưa đường link sản phẩm tiếp cận với hàng vạn người.

Vì sao hình ảnh "mặc hở đi chùa" lại là công cụ đắc lực?

Chùa là nơi tôn nghiêm, thanh tịnh, đòi hỏi sự kín đáo và chuẩn mực. Việc đưa một hình ảnh hở hang vào bối cảnh này tạo ra một cú sốc văn hóa mạnh mẽ. Cú sốc này càng lớn, lượng tương tác (Like, Share, Comment) càng tăng vọt.

Khi thấy cái sai, bản năng của con người là lên tiếng phê phán. Những người làm affiliate tận dụng chính sự tử tế và lòng tự tôn văn hóa của cộng đồng để biến họ thành công cụ đẩy tương tác miễn phí cho mình.

Việc "xào nấu" lại những hình ảnh phản cảm (thường là ảnh đánh cắp từ các tài khoản cá nhân của người khác hoặc các hot girl nước ngoài) để gắn link kiếm tiền là hành vi đáng bị lên án mạnh mẽ. Mạng xã hội cần có những thuật toán thông minh hơn để nhận diện và gỡ bỏ những nội dung lợi dụng chốn linh thiêng để câu tương tác bẩn. 

Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là thái độ của người dùng. Cách tốt nhất để dập tắt những bài đăng này là "ngó lơ". Không có tương tác, bài viết sẽ tự khắc chìm xuống. Thay vì vào chửi bới (gián tiếp giúp chúng tăng tương tác), hãy chọn báo cáo bài viết với lý do "Nội dung phản cảm" hoặc "Spam". Khi thấy một sản phẩm được quảng bá qua những chiêu trò bẩn thỉu, hãy nói không với chúng để triệt tiêu nguồn thu nhập của những kẻ làm marketing bất chấp đạo đức.

Kiếm tiền là nhu cầu chính đáng nhưng kiếm tiền trên sự xúc phạm văn hóa và phẫn nộ của cộng đồng là hành vi không thể chấp nhận. Hãy cùng nhau tỉnh táo để không dính bẫy tương tác của những kẻ làm affiliate thiếu cái tâm.