Điều gì sẽ xảy ra nếu chiến tranh lan sang một nước thành viên của NATO?

Khi hoạt động quân sự của Nga tiến gần biên giới Ukraina với NATO, khả năng xảy ra đối đầu trực tiếp giữa Nga và liên minh quân sự này sẽ tăng lên.

Ngày 13/3, máy bay Nga đã nã rocket vào Trung tâm gìn giữ hòa bình và an ninh quốc tế Yavoriv, ​​cách biên giới của Ukraina với Ba Lan 20 km, một thành viên NATO.

Khả năng một đơn vị của quân đội Nga hoặc Belarus tình cờ qua biên giới cũng rất cao. Sai lầm xảy ra ở tất cả các tổ chức quân sự, điều được thể hiện rõ nét trong những ngày gần đây khi Ấn Độ vô tình phóng tên lửa vào Pakistan - hai quốc gia có vũ trang hạt nhân đang trong tình trạng căng thẳng cao độ.

Khả năng bị Pakistan trả đũa là đáng kể, nhưng không giống như ở Ukraina, không có xung đột mở để làm rối ren tình hình. Ví dụ, nếu một sự kiện như vậy xảy ra giữa Ba Lan và các lực lượng Nga ở Ukraina, thì không chắc chính phủ Ba Lan đã tin rằng vụ phóng tên lửa là một sai lầm.

screen-shot-2022-03-21-at-23.41.42.png
Mỹ gần đây đã tăng cường hiện diện quân sự ở Ba Lan như một phần trong cam kết của NATO. Ảnh: Darek Delmanowicz

Mối quan tâm về ý định của Nga ở các quốc gia phía Đông NATO cao hơn các quốc gia phía Tây. Vào ngày 15/3, thủ tướng Ba Lan, Slovenia và Cộng hòa Séc đã liều mình đi tàu hỏa vào Ukraina để gặp tổng thống Volodymyr Zelensky, tại Kyiv.

Những quốc gia đó phải đối mặt với nguy cơ xếp hàng tiếp theo nếu chủ nghĩa bành trướng của Nga tiếp tục - như một số người mong đợi.

Những tuyên bố của Vladimir Putin dường như đe dọa các nước Baltic và dường như ông muốn thiết lập lại vị thế thống trị của Nga đối với các quốc gia láng giềng khác đã mất đi sau khi Liên Xô sụp đổ. Những bang này có dân tộc Nga thiểu số đáng kể và đã trải qua tình trạng bất ổn trong vài năm qua .

Một phát súng duy nhất qua một biên giới yên tĩnh nhưng căng thẳng, hoặc một hạ sĩ quan cấp dưới hiểu nhầm một tình huống cụ thể và có hành động hung hăng, có thể bắt đầu một cuộc chiến nhanh chóng leo thang ngoài tầm kiểm soát của các chỉ huy địa phương.

NATO có một số trách nhiệm phải làm nhiều hơn là chỉ cố gắng ngăn cản Nga. Đó là về việc quản lý một bất ổn chiến lược không thể tránh khỏi.

Adam Thomson, cựu đại sứ Anh tại NATO và hiện là giám đốc của Mạng lưới các nhà lãnh đạo châu Âu tại London

Zelensky đã nhiều lần kêu gọi thiết lập một "vùng cấm bay" do NATO thực thi trên lãnh thổ Ukraina. Nhưng các nhà lãnh đạo NATO đã kết luận, có thể hiểu được, rằng điều này có nguy cơ trực tiếp đối đầu quân sự giữa Nga và các lực lượng NATO, có khả năng dẫn đến leo thang nhanh chóng.

Điều tương tự dường như cũng áp dụng cho một yêu cầu khác của Zelensky - cung cấp máy bay giúp không quân Ukraina. Nhưng nếu NATO trực tiếp cung cấp máy bay cho Ukraina, Nga rất có thể kết luận rằng đây là hành động tấn công, thay vì phòng thủ, vũ khí và có hành động ngăn chặn việc cung cấp máy bay.

Điều này có thể liên quan đến các cuộc tấn công vào các sân bay nơi các máy bay đóng trụ sở - ví dụ, ở Ba Lan - trước khi chúng được chuyển đến Ukraina.

Có khả năng Zelensky kêu gọi NATO thiết lập khu vực cấm bay ở Ukraina vì ông ta biết điều đó là không thể, từ đó bắt đầu tách mình khỏi ý tưởng trở thành thành viên của NATO.

Điều này có thể cho ông cơ hội đàm phán để ký kết một thỏa thuận với Nga. Nhưng đồng thời, ông cũng nhắc nhở nước Mỹ trong bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ về vụ Trân Châu Cảng và vụ tấn công 11/9. Zelensky đang cảnh báo về hậu quả của việc NATO tiếp tục không hành động.

Điều 5 của NATO là gì?

Tư cách thành viên của NATO cho phép một quốc gia viện dẫn Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương để kêu gọi sự ủng hộ từ các thành viên khác của liên minh.

Điều này chỉ được sử dụng một lần trong lịch sử của NATO, sau các cuộc tấn công vào New York và Washington DC vào ngày 11/9/2001.

k2ffgblspjnvxfjcej33wwmqua.jpg
Các tàu chiến của NATO được thả neo trong cuộc tập trận Baltic MCM Squadex 22, tại cảng Riga, Latvia ngày 16/3/2022. Ảnh: REUTERS 

Nhưng Điều 5 không đảm bảo rằng tất cả các quốc gia NATO khác sẽ gửi lực lượng vũ trang để đẩy lùi một cuộc tấn công, chỉ ra rằng hành động quân sự là một lựa chọn có thể được bao gồm như một phần của nguyên tắc "phòng thủ tập thể" của liên minh.

Với những tuyên bố công khai từ Westminster, Vương quốc Anh được cho là sẽ tôn trọng nghĩa vụ của mình trong việc chống lại một cuộc tấn công của Nga. Như Bộ trưởng Y tế của Vương quốc Anh, Sajid Javid, đã nói chỉ vài ngày trước trong một cuộc phỏng vấn trên LBC: “Nếu một cá thể người Nga bước vào lãnh thổ NATO thì sẽ có chiến tranh với NATO".

Vào ngày 25/2, một ngày sau khi quân Nga tấn công Ukraina, những người đứng đầu chính phủ NATO đã gặp nhau tại Brussels. Họ đưa ra một tuyên bố "cho có" về cuộc xung đột và cam kết viện trợ cho Ukraina.

Liên minh này cam kết “tiếp tục thực hiện tất cả các biện pháp và quyết định cần thiết để đảm bảo an ninh và quốc phòng của tất cả các đồng minh”.

Theo đó, NATO đã triển khai cả tài sản trên bộ và trên biển trên khắp các khu vực phía Đông của mình và “kích hoạt các kế hoạch phòng thủ của NATO để chuẩn bị sẵn sàng đối phó với một loạt các tình huống bất ngờ và đảm bảo lãnh thổ của liên minh”.

Ukraina đang có "quan hệ đối tác vì hòa bình" với NATO, được thiết kế để duy trì an ninh Euro-Đại Tây Dương, do vị trí của nó và lợi ích của Nga.

Vào năm 2020, Ukraina đã đưa ra Chiến lược An ninh Quốc gia mới với mục tiêu trở thành thành viên NATO đầy đủ, mặc dù điều này chưa được thông qua và là nguyên nhân chính gây ra xung đột hiện nay.

Nghiên cứu của tôi về Nato bao gồm các cuộc thảo luận không chính thức với một số sĩ quan từ các quốc gia thành viên khác nhau. Điều này khiến tôi tin rằng một số quốc gia NATO ở xa khu vực xung đột có thể miễn cưỡng gửi lực lượng tham chiến - ngay cả trong trường hợp Điều 5 được đưa ra.

Ngoài ra còn có câu hỏi liệu các nhà lãnh đạo của NATO có sẵn sàng thực hiện các cuộc tấn công vào đất Nga hay không, điều này sẽ thể hiện sự gia tăng đáng kể của cuộc xung đột và sẽ gây thêm rủi ro mà Nga có thể đáp trả bằng cách leo thang vũ khí hạt nhân hoặc hóa học.

Răn đe - dù là thông thường hay hạt nhân - đều đòi hỏi sự tính toán hợp lý của cả hai bên. Như tôi đã viết trước đây, tính hợp lý của Putin khác với các nhà lãnh đạo phương Tây, đó là một phần lý do tại sao cuộc khủng hoảng và xung đột này ngay từ đầu đã xảy ra.

Cho đến nay, Putin vẫn chưa "sợ" NATO. Thay vào đó, ông ta đã đe dọa liên minh quân sự này với "hậu quả mà bạn chưa từng thấy trong lịch sử".

Trong khi đó, bất kỳ nhượng bộ nào mà Nga giành được trong các cuộc đàm phán hòa bình đều có khả năng dẫn đến nhiều yêu cầu hơn. Điều này đặc biệt khiến các thành viên Đông Âu của Nato lo lắng.

Điều không rõ ràng là liệu các thành viên ở xa hơn của NATO có nhìn thấy mối đe dọa theo cùng một cách hay không. Sự đoàn kết hành động là rất quan trọng đối với NATO - không chỉ bây giờ mà trong những tuần và tháng tới.

nato-uk-1643495732000275799063.jpg
Lực lượng NATO.

NATO mạnh cỡ nào?

Không phải tất cả các quốc gia trong NATO đều hùng mạnh. May mắn thay, đối với các quốc gia như Montenegro với ngân sách quốc phòng hàng năm chỉ 67 triệu bảng Anh, thì có một số "đại gia" nặng ký trong liên minh. Trong số này là Mỹ- quốc gia chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng mỗi năm, cao hơn gấp đôi so với phần còn lại của NATO cộng lại.

Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, chi tiêu quốc phòng ước tính cho năm 2021 lên tới con số khổng lồ 705 tỷ USD (516 tỷ bảng Anh).

Không chỉ là quốc gia chi tiêu quốc phòng lớn nhất thế giới, Mỹ có một kho vũ khí hùng hậu và một lượng nhân lực khổng lồ - 1,3 triệu quân tại ngũ, với 865.000 quân dự bị khác, theo The New York Times.

Vương quốc Anh là quốc gia chi tiêu tổng thể lớn thứ hai trong NATO, đưa gần 50 tỷ bảng Anh vào quốc phòng hàng năm, so với 45 tỷ bảng của Đức, 42 tỷ bảng của Pháp và 20 tỷ bảng của Ý.

NATO là Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương bao gồm 30 quốc gia. Trang web chính thức của NATO tuyên bố rằng liên minh này "tập hợp các quốc gia có chủ quyền từ châu Âu và Bắc Mỹ, tư vấn và hợp tác trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng".

Theo dữ liệu năm 2021 từ Statista, Mỹ lại là người chịu thiệt hại lớn nhất, với hơn 1,3 triệu quân nhân tại ngũ. Thổ Nhĩ Kỳ đứng thứ hai về nhân lực, với 445.000 binh sĩ, trong khi Anh đứng thứ sáu với 156.000 người.

Khi nói đến năng lượng hạt nhân, Mỹ một lần nữa dẫn đầu, với ước tính khoảng 5.600 đầu đạn hạt nhân. Vương quốc Anh có 225. NATO cũng có quyền tiếp cận tàu chiến, xe tăng, tàu khu trục nhỏ và lực lượng không quân từ các nước thành viên - về tổng thể, Mỹ đứng đầu ở tất cả các hạng mục. Mỹ chỉ huy khoảng 490 tàu chiến, trong khi Anh có 75 chiếc.

Mỹ được cho là có khoảng 10.000 xe tăng, 26 khinh hạm và tàu chiến lực lượng không quân lớn nhất trên thế giới. Nhưng trong khi NATO - đặc biệt là với sức nặng của Mỹ đứng sau - là một lực lượng cần phải tính đến, thì Nga vẫn là một mối đe dọa rất nghiêm trọng.

Trong một cuộc hỏi đáp trên Sky News, chuyên gia quốc phòng Alistair Bunkall cho biết: "Nếu đó là một trò chơi đơn giản, thì phương Tây sẽ thắng, nhưng nếu là một cuộc xung đột toàn diện giữa Nga và NATO thì hậu quả sẽ rất thảm khốc".

(Nguồn: The Conversation)

CHẤN HƯNG