Tại Trung Quốc, Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh (thường gọi tắt là "Thanh Bắc") không đơn thuần là những cơ sở giáo dục, mà từ lâu đã trở thành "thánh địa" trong tâm thức của người dân. Đây là những ngôi trường liên tục thống trị ngôi vương vị trí đại học top 1 châu Á trên các bảng xếp hạng học thuật danh giá toàn cầu như Times Higher Education (THE) và Quacquarelli Symonds (QS). Chính vì vị thế độc tôn này, hai trường được xem là biểu tượng đỉnh cao của tri thức, nơi hội tụ những bộ óc thiên tài nhất đất nước tỷ dân. 

Từ nhiều thập kỷ qua, một nét văn hóa độc đáo nhưng cũng đầy áp lực đã hình thành, đó là việc các bậc phụ huynh và du khách từ khắp mọi miền đất nước luôn khao khát được một lần đặt chân vào khuôn viên "Thanh Bắc". Vào mỗi mùa hè hay dịp lễ, hàng ngàn gia đình lại rồng rắn kéo theo con cái đến đây tham quan với mục đích "xin vía" học giỏi, check-in để lấy động lực học tập, biến hai ngôi trường này thành những điểm đến du lịch nóng nhất đất nước.

Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa là 2 ngôi trường top 1 tại Trung Quốc

Vốn dĩ trước đây, việc vào cửa tham quan khuôn viên hai trường đại học top 1 này hoàn toàn miễn phí và hợp pháp cho công chúng. Tuy nhiên, làn sóng khách du lịch đổ về quá đông, lên tới hàng chục vạn người mỗi ngày, đã gây ra tình trạng hỗn loạn, mất an ninh trật tự, làm đảo lộn hoàn toàn không gian nghiên cứu và giảng dạy yên tĩnh của giảng viên, sinh viên. 

Để cứu vãn tình hình, ban giám hiệu hai trường đã buộc phải áp dụng chính sách quản lý thắt chặt như đóng cửa tự do, thay bằng hệ thống đặt lịch trực tuyến nghiêm ngặt, giới hạn số lượng người vào mỗi ngày và yêu cầu xác thực bằng căn cước công dân... Thế nhưng, "cầu" vượt quá "cung" một cách khủng khiếp, hàng triệu người canh cổng web mỗi ngày để giật một chiếc vé tham quan miễn phí nhưng đều thất bại. Chính sự khan hiếm này đã vô tình kích hoạt một thị trường ngầm béo bở, đẻ ra vấn nạn "vận chuyển lậu" khách du lịch với những đường dây "phe vé" lộng hành, kiếm bộn tiền ngay trong khuôn viên trường học.

Dòng người đổ về tham quan hai ngôi trường này mỗi năm đông đúc không thua kém địa điểm du lịch nổi tiếng nào

Để bước qua được cổng an ninh nghiêm ngặt với hệ thống quét khuôn mặt và kiểm tra giấy tờ, các đối tượng này đã nghĩ ra những chiêu trò tinh vi vượt xa tưởng tượng. Trên các nền tảng như Xianyu (chợ đồ cũ của Taobao) hay Taobao, các từ khóa ẩn ý như "Hướng dẫn tham quan Thanh Bắc", "Vé nội bộ" được rao bán công khai. Mức giá cho một lần "vượt biên" thành công dao động từ 200 đến 500 NDT (khoảng 770k đến 1,9 triệu đồng) cho một người, mức giá được ví von là ngang ngửa với một tấm vé đi xem liveshow ca nhạc của các ngôi sao tầm trung. 

Theo ghi nhận thực tế, chi phí để một gia đình 3 người đi trọn vẹn một vòng "Thanh Bắc" thông qua thị trường ngầm có thể lên tới 2.000 NDT (gần 7,7 triệu đồng) - một con số đắt đỏ vượt qua cả giá vé vào cửa công viên giải trí Universal Studios sầm uất bậc nhất Bắc Kinh.

Những thông tin bán vé tham quan được đăng tải công khai kèm nhiều mức giá

Thủ thuật phổ biến nhất mà các đối tượng áp dụng là sử dụng thẻ sinh viên hoặc thẻ nhân viên giả được làm tinh vi đến mức mắt thường khó lòng phát hiện. Thậm chí, nhiều sinh viên bản địa vì hám lợi đã trực tiếp cho thuê thẻ chính chủ của mình với giá 100 NDT/lần (khoảng 380k đồng), hoặc dùng xe ô tô cá nhân có đăng ký mã số trường để "găm" người trong cốp xe hoặc hàng ghế sau, hiên ngang đi qua cổng bảo vệ.

Không dừng lại ở đó, thị trường ngầm này còn biến tướng sang các dịch vụ đi kèm có giá "chát" không kém. Nhiều đường dây rao bán gói "VIP" có người dẫn đường kết hợp thuê sinh viên xuất sắc của trường làm hướng dẫn viên, bóc lột danh xưng "học bá" để giảng giải cho các em nhỏ với mức giá lên tới 1.000 NDT (khoảng 3,8 triệu đồng) chỉ cho vỏn vẹn 2 tiếng đồng hồ.

Kiếm tiền quá dễ dàng khiến thị trường ngầm này hoạt động ngày càng liều lĩnh và hình thành một quy trình khép kín chuyên nghiệp. Ngay từ các ga tàu điện ngầm lân cận trường, các "cò mồi" đã túc trực để chèo kéo những phụ huynh không đặt được lịch hẹn chính thống. Khách hàng sau khi xuống tiền sẽ được gom thành từng nhóm nhỏ, được hướng dẫn cách ăn mặc, tác phong đi đứng sao cho giống sinh viên bản địa để tránh bị lực lượng bảo vệ nghi ngờ. 

Đỉnh điểm vào mùa du lịch cao điểm, một "phe vé" có thể đút túi hơn 10.000 nhân dân tệ (khoảng 38 triệu đồng) chỉ sau một ngày dẫn khách. Việc biến môi trường học đường thành nơi kinh doanh bát nháo không chỉ làm đảo lộn không gian nghiên cứu, giảng dạy mà còn dấy lên những lo ngại sâu sắc về vấn đề an ninh, khi người lạ có thể tự do ra vào các khu vực bảo mật của nhà trường.

Trước tình trạng thị trường ngầm ngày càng bành trướng, ban quản lý các trường đại học top đầu đã phối hợp với cảnh sát lập tức vào cuộc với những chế tài xử phạt cực kỳ nghiêm khắc. Đại học Thanh Hoa đã ra thông báo công khai phanh phui một đường dây lừa đảo, trục lợi từ dịch vụ này, đồng thời tuyên bố nâng cấp toàn diện hệ thống camera giám sát AI để phát hiện những gương mặt lạ xuất hiện liên tục tại các lối đi nội bộ. 

Nhiều biện pháp an ninh chặt chẽ hơn đã được áp dụng để tránh những kẻ trục lợi bất chính

Tất cả nhằm trả lại môi trường sư phạm trong lành, ý nghĩa

Biện pháp mạnh tay nhất đã được áp dụng. Bất kỳ sinh viên hay nhân viên nào bị phát hiện tham gia vào đường dây hoặc cho thuê thẻ cá nhân đều sẽ bị đuổi học hoặc sa thải ngay lập tức, đồng thời ghi "vết đen" vĩnh viễn vào hồ sơ cá nhân. 

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng địa phương cũng tiến hành bắt giữ hàng chục đối tượng "phe vé" chuyên nghiệp quanh khu vực cổng trường nhằm triệt phá dứt điểm vấn đề này, trả lại sự trong sạch vốn có cho môi trường sư phạm.