Sau nhiều năm gây hiểu lầm và khiến công tác điều trị gặp không ít rào cản, Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) đã chính thức được các chuyên gia y tế thế giới đổi tên thành Hội chứng Buồng trứng Chuyển hóa Đa nội tiết (PMOS). Bước chuyển dịch mang tính lịch sử này được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới, giúp chẩn đoán chính xác và điều trị toàn diện hơn cho hàng triệu phụ nữ.

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) từ lâu được xem là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến nhất ở phụ nữ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 8 phụ nữ thì có khoảng 1 người mắc tình trạng này.

Tuy nhiên, ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chính cái tên "đa nang buồng trứng" đang khiến không ít người hiểu sai về căn bệnh.

Bởi thực tế, PCOS không đơn thuần là vấn đề nằm ở buồng trứng hay những "u nang" như nhiều người vẫn nghĩ. Đây là một rối loạn nội tiết - chuyển hóa phức tạp, có thể ảnh hưởng tới toàn bộ cơ thể, từ hormone, tim mạch, đường huyết cho tới tâm lý và làn da.

Mới đây, một công bố mang tính bước ngoặt trên tạp chí y khoa uy tín The Lancet đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng y tế toàn cầu: Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) - căn bệnh quen thuộc ảnh hưởng đến khoảng 1/8 phụ nữ toàn cầu - đã chính thức có tên gọi mới: Hội chứng Buồng trứng Chuyển hóa Đa nội tiết (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome - gọi tắt là PMOS).

Đây là kết quả sau hơn một thập kỷ nỗ lực vận động và đồng thuận từ các chuyên gia y tế hàng đầu cùng các tổ chức hỗ trợ bệnh nhân trên toàn thế giới. Thay đổi này không đơn thuần là một cuộc "thay tên đổi họ" về mặt câu chữ, mà là một cuộc cách mạng trong nhận thức, khẳng định đây là một căn bệnh rối loạn hệ thống toàn thân chứ không chỉ là vấn đề riêng tại buồng trứng.

"Nỗi oan" mang tên "Đa nang"

Trong suốt gần một thế kỷ qua, cụm từ "buồng trứng đa nang" đã vô tình định kiến căn bệnh này trong phạm vi phụ sản và sức khỏe sinh sản. Khi siêu âm, các bác sĩ thường thấy những hình ảnh giống như các bọc nhỏ bên trong buồng trứng và gọi chúng là "nang" (cysts).

Tuy nhiên, các chuyên gia y khoa hiện đại khẳng định đây là một sự hiểu lầm tai hại. TS. Nurudeen, một chuyên gia trong ngành, giải thích: "Cái tên cũ khiến người ta lầm tưởng buồng trứng chứa đầy các u nang rỗng, không có chức năng. Nhưng thực tế, đó là những nang noãn tiền rụng trứng chứa trứng có khả năng thụ tinh hoàn toàn bình thường, chỉ là chúng bị đình trệ quá trình phát triển do rối loạn nội tiết gây ra".

Chính vì hiểu lầm này, không ít phụ nữ khi nghe chẩn đoán mắc bệnh đã rơi vào hoảng loạn vì sợ vô sinh, trong khi nhiều người khác lại bị bỏ sót các nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng khác do không hề có biểu hiện "đa nang" trên hình ảnh siêu âm.

Tên gọi mới PMOS: Trả lại bản chất cho căn bệnh

Cái tên mới PMOS đã loại bỏ hoàn toàn chữ "đa nang" (polycystic) gây tranh cãi, đồng thời bổ sung hai từ then chốt: "Đa nội tiết" (Polyendocrine) và "Chuyển hóa" (Metabolic). Sự điều chỉnh này giúp phản ánh chính xác bản chất phức tạp của căn bệnh:

Tác động toàn thân: Bệnh không chỉ bó hẹp ở cơ quan sinh sản mà liên quan trực tiếp đến sự mất cân bằng hormone (nội tiết) và hệ thống chuyển hóa của toàn cơ thể.

Mở rộng góc nhìn lâm sàng: Giúp các bác sĩ không còn "nhìn chăm chăm" vào buồng trứng mà hướng tới việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người bệnh, bao gồm cả sức khỏe tinh thần, tim mạch và da liễu.

TS. Steven Vasilev, người sáng lập Viện Nội mạc Tử cung Lotus (Mỹ), nhận định: "Bằng cách đưa cụm từ 'nội tiết' và 'chuyển hóa' vào tên gọi, PMOS là lời nhắc nhở đắt giá cho các bác sĩ lâm sàng rằng đây là một căn bệnh toàn thân, tuyệt đối không được xem nhẹ như một căn bệnh phụ khoa thông thường"

Dấu hiệu nhận biết PMOS và tiêu chuẩn chẩn đoán hiện nay

Dù đổi tên, các tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán căn bệnh này ở người trưởng thành vẫn dựa trên các hướng dẫn quốc tế hướng đến sự xuất hiện của ít nhất 2 trong các yếu tố sau:

Rối loạn phóng noãn (Rụng trứng không đều hoặc không rụng): Khiến chu kỳ kinh nguyệt bị đảo lộn, thưa kinh hoặc mất kinh, dẫn đến việc khó thụ thai.

Cường androgen (Dư thừa hormone nam giới): Đây chính là thủ phạm khiến chị em gặp phải các tình trạng dở khóc dở mếu như nổi mụn trứng cá nghiêm trọng, rậm lông (mọc nhiều lông mặt, ngực, bụng) hoặc ngược lại là rụng tóc, hói đầu.

Bên cạnh đó, do có yếu tố rối loạn chuyển hóa, bệnh nhân PMOS thường phải đối mặt với tình trạng kháng insulin, dẫn đến các triệu chứng đi kèm như: dễ tăng cân nhưng cực kỳ khó giảm, thèm đường, mệt mỏi kinh niên, xuất hiện các mảng da gai (da bị sạm đen ở các nếp gấp như cổ, nách) và tâm trạng thất thường, dễ lo âu, trầm cảm.

Kỳ vọng về một tương lai điều trị mới

Việc đổi tên từ PCOS sang PMOS được kỳ vọng sẽ mang lại những thay đổi căn bản trong ngành y tế:

Xóa bỏ định kiến: Giảm bớt áp lực tâm lý và sự kỳ thị cho người bệnh về vấn đề sinh sản.

Chẩn đoán sớm, ngừa bệnh xa: Giúp bệnh nhân được can thiệp sớm các nguy cơ dài hạn như tiểu đường tuýp 2, cao huyết áp và các bệnh lý tim mạch, đột quỵ.

Thúc đẩy nghiên cứu: Mở ra cơ hội thu hút nguồn kinh phí lớn cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về nội tiết và chuyển hóa ở phụ nữ, vốn bị ngó lơ bấy lâu nay.

Lời khuyên từ chuyên gia: Do PMOS có mối liên hệ mật thiết với hệ chuyển hóa, việc chủ động quản lý sức khỏe tại nhà đóng vai trò sống còn. Chị em phụ nữ được khuyến nghị nên xây dựng một chế độ ăn uống khoa học (giảm tinh bột tinh chế, giảm đường), duy trì tập luyện thể thao đều đặn để cải thiện độ nhạy insulin, đồng thời chú trọng đến việc chăm sóc sức khỏe tinh thần và giấc ngủ. Khi thấy có các dấu hiệu rối loạn kinh nguyệt hay nội tiết, cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn lộ trình điều trị toàn diện nhất.