Tháng 8 năm 2025, cảnh sát tỉnh Đông Java (Indonesia) đã khởi đầu một chiến dịch truy quét gây chấn động ngành công nghiệp thực phẩm, bằng việc bắt giữ chủ công ty Sumber Pangan Group (SPG) với cáo buộc sản xuất và bán gạo cao cấp giả. Hành vi gian lận này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, hé lộ một đường dây trục lợi quy mô lớn đang gây thiệt hại ước tính lên tới 99.000 tỷ rupiah (hơn 150 nghìn tỷ đồng).

Mánh khóe 1 pha 10 và hoạt động bí mật

Đối tượng bị bắt giữ, được xác định bằng tên viết tắt là MLH, là chủ công ty SPG tại huyện Sidoarjo. Thiếu tướng Nanang Avianto, Cảnh sát trưởng Đông Java, cho biết qua khám xét tại xưởng xay xát gạo của công ty, cảnh sát đã thu giữ tổng cộng 12,5 tấn gạo pha trộn, được đóng trong các bao 25 kg và 5 kg, cùng với gạo lứt, cân và một xe vận chuyển.

Theo điều tra, nghi phạm MLH đã duy trì hoạt động gian lận này hơn hai năm mà không có giấy phép sản xuất gạo cao cấp. Thủ đoạn của SPG là pha 1 kg gạo cao cấp với 10 kg gạo thường, sau đó sản xuất mỗi ngày từ 12 đến 14 tấn gạo giả mạo thương hiệu nổi tiếng. 

Sản phẩm được bán dưới thương hiệu SPG, dán nhãn tiêu chuẩn quốc gia Indonesia (SNI) và phân phối tại Sidoarjo cùng Pasuruan với mức giá trần 14.900 rupiah/kg. Ngay sau vụ việc, Cảnh sát trưởng Avianto đã phải kêu gọi người dân thận trọng khi mua gạo và cảnh báo doanh nghiệp không được gian lận tiêu chuẩn chất lượng.

Cuộc chiến chống gian lận gạo do tổng thống chỉ đạo

Vụ việc của SPG chỉ là phát súng mở màn cho một cuộc điều tra quy mô lớn, diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã đích thân chỉ đạo cơ quan thực thi pháp luật xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm tiêu chuẩn chất lượng gạo. Kể từ tháng 8, giới chức Indonesia đã đồng loạt tiến hành điều tra nhằm vào hành vi gian lận và vi phạm quy định trong lĩnh vực kinh doanh gạo.

Tâm điểm của cuộc điều tra là hàng trăm thương hiệu gạo lớn. Họ bị cáo buộc tái đóng gói gạo chất lượng thấp hoặc gạo trợ cấp, sau đó bán ra thị trường với nhãn mác “gạo cao cấp” với giá cao bất hợp lý. Chiến dịch này được phối hợp chặt chẽ bởi Văn phòng Tổng chưởng lý (AGO), Lực lượng đặc nhiệm Thực phẩm thuộc Cảnh sát quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Cơ quan Lương thực quốc gia (Bapanas).

AGO đã triệu tập sáu nhà sản xuất gạo lớn bị nghi đóng vai trò chủ đạo. Các công ty này bị nghi ngờ lợi dụng chương trình trợ giá để trục lợi, khi chuyển hướng gạo trợ cấp dành cho người thu nhập thấp sang bán dưới nhãn hiệu cao cấp nhằm tăng lợi nhuận.

Thiệt hại rúng động và bằng chứng không thể chối cãi

Lực lượng đặc nhiệm thực phẩm đã mở cuộc điều tra hình sự, thu giữ hơn 201 tấn gạo giả mạo tại nhiều kho và chợ ở Jakarta và vùng phụ cận. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy số gạo này không đạt tiêu chuẩn chất lượng như ghi trên bao bì, nhưng vẫn được dán nhãn “cao cấp” của các thương hiệu nổi tiếng như Sania, Setra Ramos, Jelita, Anak Kembar và Setra Pulen.

Tổng cộng, cảnh sát đã tịch thu hơn 39.000 bao gạo loại 5kg và hơn 2.300 túi gạo nhỏ hơn, cùng hàng loạt giấy tờ và hồ sơ sản xuất. Một số doanh nghiệp bị cáo buộc dùng máy móc để điều chỉnh tỷ lệ gạo vỡ nhằm tạo cảm quan tốt hơn, hoặc sử dụng bao bì in sẵn thương hiệu cao cấp để đóng gạo kém chất lượng.

Kết quả kiểm tra 268 mẫu gạo “cao cấp” cho thấy con số đáng báo động: 85,56% không đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc gia; 59,78% bị bán cao hơn mức trần giá bán lẻ (HET) và 21,66% bị thiếu trọng lượng. 

Các cơ quan chức năng ước tính tổng thiệt hại mà người tiêu dùng phải gánh chịu, bao gồm tiền mua hàng sai chất lượng, thiếu trọng lượng và bị nâng giá vô lý, lên tới 99.000 tỷ rupiah, tương đương hơn 155 nghìn tỷ đồng.

Chiến dịch này không chỉ là một cuộc chiến chống gian lận thương mại mà còn là nỗ lực lớn nhằm bảo vệ an ninh lương thực và niềm tin của người dân vào chất lượng sản phẩm quốc gia.

 Nguồn: Kompas