Đũa là vật dụng quen thuộc, chạm trực tiếp vào thức ăn và miệng mỗi ngày, nhưng lại thường bị xem nhẹ trong khâu vệ sinh. Không ít người tin rằng chỉ cần xả nước, cho chút nước rửa chén rồi chà qua loa là đủ sạch. Thực tế, các kiểm nghiệm vi sinh cho thấy điều ngược lại.

Ảnh minh hoạ

Li Zhengda, trợ lý giáo sư Khoa Sức khỏe và Dinh dưỡng, Đại học Khoa học và Công nghệ Phật Âm (Đài Loan, Trung Quốc), đã tiến hành đo lượng vi khuẩn tồn dư trên đũa sau khi rửa. Kết quả khiến nhiều người giật mình: đũa gỗ sau khi rửa vẫn chứa 660 đơn vị vi khuẩn, cao gấp 3,3 lần mức tiêu chuẩn 200 đơn vị. Đặc biệt, đũa tre có vân ghi nhận tới 13.000 đơn vị vi khuẩn, cao gấp 37 lần đũa tre thường. Quy đổi mật độ, lượng vi khuẩn trên một số loại đũa có thể cao hơn bệ toilet từ 7 đến 8 lần.

Tại sao cọ cả nắm đũa vào nhau khi rửa không đủ sạch?

Vì sao đũa lại “bẩn dai dẳng” đến vậy? Thứ nhất, chất liệu như gỗ và tre có cấu trúc xốp, dễ hút ẩm và giữ lại cặn thức ăn li ti mà mắt thường khó thấy. Thứ hai, nhiều loại đũa có rãnh, vân hoặc hoa văn ở đầu để tăng độ bám khi gắp thức ăn. Chính những khe nhỏ này lại trở thành nơi tích tụ dầu mỡ, nước bọt và vi khuẩn.

Sai lầm phổ biến nhất là cọ cả bó đũa vào nhau trong lòng bàn tay. Với cách rửa này, lực ma sát chủ yếu xảy ra ở phần thân trơn bên ngoài, trong khi đầu đũa, rãnh nhỏ và khe vân lại ít được tiếp xúc trực tiếp với miếng rửa. Các mảng dầu mỡ và protein từ thức ăn bám trong rãnh không được đánh bật hoàn toàn. Ngược lại, việc chà xoay vòng còn khiến vi khuẩn từ chiếc này lan sang chiếc khác, làm tăng nguy cơ nhiễm chéo. Với đũa tre, gỗ, cách rửa này càng dễ làm xù bề mặt, tạo thêm vi kẽ hở cho vi khuẩn trú ngụ.

Ảnh minh hoạ

Một sai lầm khác là dùng mặt nhám của miếng rửa chén chà mạnh đũa tre, đũa gỗ. Các vết xước li ti hình thành sau mỗi lần chà sẽ khiến bề mặt ngày càng thô ráp, tạo điều kiện cho vi khuẩn bám chặt hơn. Theo thời gian, đũa nhìn vẫn “sạch” nhưng thực chất trở thành ổ vi sinh khó loại bỏ.

5 việc cần nhớ khi rửa đũa để bảo vệ cả gia đình

Chuyên gia khuyến nghị 5 việc bắt buộc phải làm khi rửa đũa:

Rửa từng chiếc riêng biệt

Mỗi chiếc đũa cần được cầm riêng, chà kỹ phần đầu và thân. Phần đầu đũa là nơi tiếp xúc trực tiếp với thức ăn và khoang miệng, chứa nhiều vi khuẩn nhất. Rửa riêng giúp đảm bảo mọi bề mặt đều được làm sạch thay vì chỉ ma sát qua loa.

Dùng mặt mút mềm, tránh mặt nhám

Miếng cọ mặt nhám có thể làm trầy xước đũa tre và đũa gỗ. Các vết xước li ti này là “ổ trú ẩn” lý tưởng cho vi khuẩn và nấm mốc. Theo thời gian, bề mặt càng xước thì khả năng giữ ẩm và giữ cặn bẩn càng cao.

Chà dọc theo rãnh và vân

Nhiều loại đũa có khắc rãnh chống trượt ở đầu. Đây là nơi dễ tích tụ dầu mỡ và nước bọt. Khi rửa, cần chà theo chiều dọc rãnh để làm sạch tận kẽ, thay vì xoay vòng qua loa.

Làm khô hoàn toàn trước khi cất

Đũa ẩm là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển. Sau khi rửa, nên đặt đũa ở nơi thoáng khí, dựng đứng để nước chảy xuống và khô tự nhiên. Không cất vào ống kín khi còn ẩm vì phần đáy dễ mốc đen.

Khử trùng và thay mới định kỳ

Có thể đun sôi đũa trong nước lạnh rồi để khô tự nhiên mỗi tuần một lần. Tuy nhiên, khử trùng không thể cứu được đũa đã nứt, sờn hoặc mốc. Nên thay đũa tre, đũa gỗ sau 3 đến 6 tháng sử dụng, tùy tần suất và môi trường bảo quản. Nếu thấy đũa đổi màu, có mùi lạ, bề mặt sần sùi hoặc xuất hiện mốc, cần vứt bỏ ngay.

Ảnh minh hoạ

Đặc biệt, đũa gỗ và đũa tre bị mốc có thể sinh ra độc tố nấm như aflatoxin, một chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư. Mốc thường xuất hiện dưới dạng chấm đen hoặc mảng xám xanh ở đầu đũa. Khi đã mốc, việc rửa lại hay phơi nắng không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố đã thấm vào thớ gỗ.

Đũa là vật nhỏ nhưng đi thẳng vào miệng mỗi ngày. Rửa sai cách không chỉ khiến vi khuẩn tồn dư mà còn âm thầm làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và nhiễm khuẩn. Đừng vì tiện tay “cọ cả nắm” mà biến bữa ăn gia đình thành điểm khởi đầu của bệnh tật.

Nguồn và ảnh: HK01, Family Doctor