Vào mùa hè, thời tiết oi bức khiến cơ thể dễ mệt mỏi, uể oải và mất ngủ. Nhiều người khi thức dậy thấy cơ thể rệu rã, tê bì chân tay hoặc chóng mặt thì thường tặc lưỡi cho rằng bản thân ngủ không ngon giấc hoặc do nằm sai tư thế. Tuy nhiên, ranh giới giữa một giấc ngủ kém chất lượng và căn bệnh đột quỵ nhẹ lại vô cùng mong manh. Sự chủ quan này có thể khiến bạn bỏ lỡ cơ hội sống sót duy nhất của chính mình.

Y học gọi đột quỵ nhẹ là cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA). Đây thực chất là những nỗ lực tuyệt vọng của cơ thể để phát ra tín hiệu cảnh báo trước khi một trận càn quét mạch máu não chính thức đổ bộ. Điểm nguy hiểm là các triệu chứng này đến và đi rất nhanh, thường chỉ kéo dài vài phút nên rất dễ bị nhầm lẫn với tình trạng thiếu ngủ, say nắng hoặc mệt mỏi thông thường.

Ảnh minh họa

Xuất hiện 5 thứ này khi đi ngủ, rất có thể đột quỵ "ghé thăm"!

Nghiên cứu khoa học được công bố trên Tạp chí Y học New England cho thấy, có tới 20% - 25% bệnh nhân đột quỵ từng trải qua ít nhất một cơn đột quỵ nhẹ trước đó. Nếu không được điều trị kịp thời, nguy cơ tiến triển thành đột quỵ thực sự trong vòng 3 tháng lên tới 20%, đặc biệt nguy hiểm nhất là trong 2 ngày đầu tiên.

Bác sĩ Sun Yang, Trưởng khoa Thần kinh tại Bệnh viện Trung ương trực thuộc Đại học Giang Nam (Trung Quốc), cảnh báo nếu bạn hoặc người thân xuất hiện 5 dấu hiệu khởi phát đột ngột và chỉ xảy ra ở một bên cơ thể dưới đây khi đi ngủ, hãy lập tức đến bệnh viện:

1. Tê bì hoặc yếu nửa người đột ngột

Khi đang nằm chuẩn bị ngủ hoặc vừa thức giấc, bạn thấy một bên tay, chân hoặc cả nửa người tê dại, mất cảm giác. Nhiều người lầm tưởng do nằm sai tư thế chèn ép mạch máu, nhưng nếu đổi tư thế vẫn không đỡ, tay không cầm nổi điện thoại hoặc bước xuống giường bị khuỵu chân thì phải đi viện ngay.

2. Tê cứng mặt, méo miệng và chảy dãi lạ thường

Ảnh minh họa

Một bên mặt đột ngột tê cứng, nặng trịch làm biến dạng nụ cười hoặc khiến khóe miệng bị xệ xuống. Đi kèm với đó là tình trạng nước bọt tự chảy ra ở bên khóe miệng bị liệt mà không kiểm soát được, thường bị nhầm với việc ngủ mơ chảy dãi thông thường.

3. Nói líu lưỡi, ú ớ hoặc mất ngôn ngữ chớp nhoáng

Bạn quay sang trò chuyện với người nằm cạnh trước khi ngủ hoặc khi vừa tỉnh giấc nhưng cổ họng cứng đờ, giọng nói líu ríu, phát âm ngọng nghịu dù đầu óc hoàn toàn tỉnh táo. Cơn loạn ngôn này có thể tự hết sau vài phút nhưng là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm.

4. Chóng mặt quay cuồng và mất thăng bằng

Cơn chóng mặt ập đến đột ngột ngay khi bạn vừa nằm xuống giường hoặc vừa ngồi dậy. Cả căn phòng xoay mòng mòng làm bạn buồn nôn, đi lại loạng choạng và có xu hướng ngã quỵ về một bên, rất dễ bị nhầm với bệnh tiền đình hay hạ huyết áp ban đêm.

5. Mờ mắt hoặc nhìn đôi thoáng qua 

Ảnh minh họa

Mở mắt ra trước khi ngủ hoặc giữa đêm, bạn thấy một bên mắt tối sầm lại, mất thị lực hoàn toàn, hoặc nhìn ánh đèn ngủ một hóa hai (nhìn đôi). Triệu chứng này tự thuyên giảm sau vài phút do cục máu đông tạm thời di chuyển, dễ khiến người bệnh chủ quan bỏ qua.

Bác sĩ Sun Yang nhấn mạnh, cho dù các triệu chứng trên rất nhẹ hoặc tự biến mất sau vài phút, bạn tuyệt đối không được chủ quan nằm nghỉ tiếp mà cần gọi cấp cứu để đến viện khám ngay lập tức. Việc phát hiện và phòng ngừa đột quỵ nhẹ kịp thời có thể giúp giảm tới 80% nguy cơ khởi phát đột quỵ toàn phần.

Cảnh báo những thời điểm dễ xảy ra đột quỵ

Bên cạnh giấc ngủ, bác sĩ Sun Yang cũng chỉ ra những thời điểm nguy cấp trong sinh hoạt hàng ngày mà áp lực lên mạch máu tăng vọt, rất dễ kích hoạt cơn đột quỵ nhẹ chuyển biến thành đột quỵ nguy hiểm như:

- Khi rặn mạnh lúc đi đại tiện: Hành động này làm tăng áp lực đột ngột lên khoang bụng và não bộ, dễ làm vỡ hoặc tắc nghẽn mạch máu đang tổn thương.

- Khi thay đổi nhiệt độ đột ngột: Việc đột ngột di chuyển từ phòng điều hòa mát lạnh ra ngoài trời nắng nóng (hoặc ngược lại) khiến mạch máu co giãn thất thường.

- Khi tập thể dục đổ mồ hôi quá nhiều: Mất nước vào mùa hè làm máu bị cô đặc, dễ hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn dòng chảy lên não.

Ảnh minh họa

- Khi quá xúc động hoặc làm việc quá sức: Stress và căng thẳng cực độ khiến huyết áp tăng vọt, đẩy mạch máu não vào trạng thái báo động đỏ.

Biện pháp sống còn để bảo vệ mạch máu trong mùa hè

Mọi lứa tuổi đều có nguy cơ bị đột quỵ nhẹ, đặc biệt là những người có sẵn bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu hoặc có thói quen hút thuốc lá. Để bảo vệ hệ thống mạch máu não, hãy nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc sau:

- Kiểm soát chặt chẽ bệnh mãn tính: Chủ động theo dõi huyết áp, đường huyết và uống thuốc đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ.

- Bổ sung nước đúng cách: Uống đủ nước lọc ấm hoặc nước đun sôi để nguội hàng ngày để làm loãng máu. Tuyệt đối không uống nước đá quá lạnh khi vừa đi nắng về để tránh gây sốc nhiệt cho mạch máu.

- Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý: Luôn duy trì nhiệt độ phòng ở mức ổn định khoảng 26 - 28 độ C. Tránh để phòng quá lạnh so với nhiệt độ ngoài trời nhằm ngăn ngừa các tai biến mạch máu não nguy hiểm.

- Tăng cường rau xanh, trái cây: Bổ sung các loại rau quả thanh nhiệt, giàu kali và ít natri như dưa, bầu, bí để hỗ trợ hạ huyết áp và duy trì độ đàn hồi của mạch máu.

Một cơn đột quỵ nhẹ không bao giờ là chuyện ngẫu nhiên do mất ngủ. Đó là lời cảnh báo cuối cùng của cơ thể dành cho bạn. Đừng để đến khi cơ thể thực sự gục ngã mới hối tiếc vì đã bỏ qua vài phút "bất thường" quý giá.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Family Doctor