Ở nhiều gia đình Việt, việc con học bài đến khuya dường như đã trở thành chuyện quen thuộc. 11 giờ đêm, thậm chí nửa đêm, đèn phòng học vẫn sáng, bàn học vẫn chất đầy sách vở, bài tập, đề ôn luyện. Không ít phụ huynh xem đó là dấu hiệu của sự chăm chỉ, là cái giá cần trả để có thành tích tốt. Nhưng nếu tình trạng thiếu ngủ ấy kéo dài suốt những năm trung học, liệu nó đang giúp con tiến lên hay âm thầm lấy đi những thứ quan trọng hơn?

Một nghiên cứu mới tại Hàn Quốc đã cho thấy bức tranh đáng suy ngẫm về giấc ngủ, áp lực học tập và sức khỏe tinh thần của học sinh.

Theo báo cáo được Viện Chính sách Thanh thiếu niên Quốc gia Hàn Quốc công bố vào ngày 7/1 vừa qua, 46,7% trong tổng số 2.258 học sinh trung học được khảo sát vào năm 2024 cho biết các em ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày. Ngoài ra, 30,8% cho biết ngủ từ 6 đến 7 tiếng, trong khi 17% ngủ dưới 5 tiếng mỗi ngày. Chỉ 5,5% học sinh cho biết các em ngủ 8 tiếng trở lên mỗi đêm. Thời gian ngủ trung bình là 6 tiếng, thấp hơn rất nhiều so với mức 8-10 tiếng ngủ được khuyến nghị cho lứa tuổi vị thành niên.

Khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh Hàn Quốc ngủ chưa đủ 6 tiếng/ngày lên đến gần 50% (Ảnh: Pinterest)

Điều gì đã khiến giấc ngủ của các em bị rút ngắn đến vậy? Nguyên nhân hàng đầu không đến từ việc giải trí hay sử dụng thiết bị điện tử, mà lại đến từ "việc học". 25,5% học sinh tham gia khảo sát cho biết các em thiếu ngủ do học bài ở nhà, bao gồm xem các bài giảng trực tuyến và làm bài tập về nhà. Nguyên nhân tiếp theo đến từ việc tham gia các học viện tư nhân và lớp học thêm (19,3%) và tự học muộn tại trường (13,4%).

Không chỉ thiếu ngủ, áp lực học tập còn gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe tinh thần và cảm giác hạnh phúc của thanh thiếu niên. Trong số học sinh tại các trường trung học phổ thông bình thường, 30,5% thừa nhận từng có trải qua ý nghĩ hoặc hành vi liên quan đến tự tử. Trong nhóm này, 46,4% cho rằng nguyên nhân đến từ điểm số và áp lực thành tích, trong khi 25,2% nhắc đến nỗi lo về con đường nghề nghiệp trong tương lai. Những con số này cho thấy, với nhiều học sinh, việc học không chỉ là thử thách trí tuệ mà còn là gánh nặng tâm lý kéo dài.

Ở chiều ngược lại, học sinh theo học các trường nghề tại Hàn Quốc - nơi áp lực điểm số và thi cử nhẹ hơn lại có tỷ lệ khủng hoảng tinh thần hay tỷ lệ có ý nghĩ tự tử thấp hơn, ở mức 23,3%, thấp hơn 6,2% so với học sinh các trường trung học phổ thông bình thường. Tỷ lệ học sinh trường nghề cho biết áp lực học tập là lý do khiến họ nghĩ đến tự tử là 23,6%, thấp hơn 22,8% so với học sinh trường trung học phổ thông thường. 

Cảm giác hạnh phúc của học sinh cũng bị ảnh hưởng rõ rệt. Gần 1/5 (tức 19,5%) học sinh trung học phổ thông tham gia khảo sát cho biết các em cảm thấy "không hạnh phúc". Áp lực học tập cũng đóng vai trò lớn trong cảm giác này. Hơn một nửa số học sinh được hỏi (54,9%) cho rằng điểm số và việc học là nguyên nhân lớn nhất khiến các em không hạnh phúc, trong khi 24% tỏ ra lo lắng về tương lai.

Áp lực học tập kéo theo những hệ lụy đáng báo động về sức khỏe tinh thần (Ảnh: Pinterest)

Khảo sát cũng cho thấy 38,7% học sinh trung học phổ thông bình thường từng nghĩ đến việc bỏ học. Lý do phổ biến nhất được đưa ra là "cảm thấy quá mệt mỏi hoặc không còn động lực" (25,1%), tiếp theo là "không còn muốn học" (22,6%) và "do thành tích học tập kém" (21,6%).

Câu chuyện từ Hàn Quốc không phải để so sánh hay tạo áp lực mà để gợi ra một câu hỏi quen thuộc với nhiều gia đình Việt rằng chúng ta đang kỳ vọng điều gì ở việc học của con? Giấc ngủ không phải là phần thời gian có thể hy sinh vô hạn cho thành tích. Đó là nền tảng để trẻ phát triển trí não, cảm xúc và khả năng học tập lâu dài.

Với phụ huynh, đôi khi việc quan tâm đến giờ ngủ, mức độ mệt mỏi và cảm xúc của con quan trọng không kém việc hỏi điểm số. Với học sinh, học giỏi không đồng nghĩa với thức khuya triền miên mà là biết cân bằng giữa nỗ lực và nghỉ ngơi. Thành công có thể đo bằng con số, nhưng sức khỏe tinh thần và cảm giác hạnh phúc của một đứa trẻ thì không và đó là điều không nên bị đánh đổi trong bất kỳ hệ thống giáo dục nào.

Theo The Korea Times