Chúng ta thường nghe câu: "Con vua thì lại làm vua, con sãi ở chùa lại quét lá đa". Định kiến xã hội cho rằng nghèo có tính di truyền. Tuy nhiên, lịch sử và thực tế hiện đại đã chứng kiến vô số câu chuyện "cá chép hóa rồng". Những đứa trẻ xuất thân từ bần hàn trở thành doanh nhân, lãnh đạo, hay tri thức lớn không phải là chuyện hiếm.

Điểm chung của họ không nằm ở vận may, mà nằm ở "lò luyện" - chính là gia đình. Dưới đây là những kiểu gia đình dù thiếu thốn vật chất nhưng lại "dư dả" những tố chất để tạo nên một thế hệ sau thành công vượt bậc.

1. Gia đình coi tri thức là "tài sản" chứ không phải gánh nặng

Trong một gia đình nghèo nhưng có tầm nhìn, cha mẹ có thể mặc áo rách, ăn cơm rau, nhưng trên kệ sách không bao giờ được phép trống. Sự khác biệt nằm ở thái độ:

- Gia đình nghèo tư duy: Coi việc học là tốn kém, ép con nghỉ sớm đi làm kiếm tiền trước mắt.

- Gia đình giàu tiềm năng: Coi việc học là con đường duy nhất để đổi đời. Họ truyền cho con niềm khát khao tri thức.

Khi một đứa trẻ thấy cha mẹ dù vất vả vẫn tôn trọng chữ nghĩa, vẫn cố gắng đọc sách hoặc học hỏi mỗi ngày, chúng sẽ hình thành tư duy cầu tiến. Sự giàu có bắt đầu từ trong đầu, và giáo dục chính là chiếc chìa khóa vàng để mở cánh cửa thoát nghèo bền vững nhất.

Ảnh minh hoạ

2. Gia đình "nghèo tiền" nhưng "giàu hòa khí"

Các nhà tâm lý học khẳng định: Trí tuệ cảm xúc (EQ) quyết định 80% sự thành công trong sự nghiệp. Và EQ của một đứa trẻ được vun đắp từ bầu không khí gia đình.

Cái bẫy lớn nhất của sự nghèo khó là áp lực tài chính thường dẫn đến xung đột, cãi vã và bạo lực ngôn từ. Nhưng nếu trong cảnh túng thiếu, cha mẹ vẫn yêu thương, tôn trọng nhau, cùng nhau bàn bạc giải quyết vấn đề thay vì đổ lỗi, đứa trẻ sẽ học được bài học vô giá về sự bình tĩnh và bản lĩnh.

Một đứa trẻ lớn lên trong tình yêu thương đủ đầy sẽ có sự tự tin nội tại (self-esteem) rất cao. Chúng dám bước ra đời, dám chấp nhận rủi ro và thất bại – những tố chất bắt buộc phải có của người làm giàu. Ngược lại, đứa trẻ lớn lên trong tiếng cãi vã vì tiền sẽ luôn mang tâm lý sợ hãi, tự ti và co cụm.

3. Gia đình không giấu giếm sự khó khăn và dạy con giá trị của lao động

Có một kiểu cha mẹ rất thương con nhưng sai cách: Nhà nghèo nhưng cố gồng mình vay mượn để con được sống như "rich kid", không cho con đụng tay vào việc nhà vì sợ con khổ. Điều này vô tình tước đi của con năng lực sinh tồn.

Gia đình có tầm nhìn sẽ dạy con đối mặt với thực tế. Họ không than nghèo kể khổ để con mặc cảm, nhưng họ cho con biết đồng tiền kiếm được khó khăn thế nào.

- Họ dạy con làm việc nhà, cùng tham gia lao động sản xuất phù hợp với lứa tuổi.

- Họ dạy con: "Nếu muốn món đồ này, con phải nỗ lực để đạt được, không có gì là miễn phí".

Đứa trẻ lớn lên từ môi trường này sẽ sở hữu chỉ số vượt khó (AQ) cực cao. Khi bước vào thương trường hay sự nghiệp, khó khăn không làm chúng nản lòng mà chỉ là bàn đạp để chúng bật cao hơn. Đây chính là tố chất của những nhà khởi nghiệp đại tài.

Người xưa có câu: "Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời". Nhưng để cái "khó" dừng lại ở đời cha mẹ và cái "giàu" bắt đầu ở đời con cái, cần một sự nỗ lực phi thường trong cách giáo dục.

Nếu cha mẹ để lại cho con núi vàng nhưng không dạy cách quản lý, núi vàng cũng lở. Nhưng nếu cha mẹ để lại cho con một tư duy sắc bén, một trái tim ấm áp và một đôi tay chăm chỉ, thì dù xuất phát điểm là số 0, con cái cũng sẽ tự dựng nên cơ đồ. Đó mới là sự giàu có đích thực và bền vững.

Minh Châu