Có một kiểu gia đình nhìn bên ngoài tưởng rất ổn: mẹ giỏi giang, quán xuyến mọi việc; bố hiền lành, nhường nhịn. Nhưng nếu sự chênh lệch ấy kéo dài, trẻ có thể âm thầm hình thành những cách nhìn lệch lạc về bản thân, về cha mẹ và cả các mối quan hệ sau này.

Một lần đến nhà bạn ăn cơm, tôi chứng kiến một cảnh khá quen thuộc.

Người mẹ là kiểu phụ nữ “cân cả thế giới”: từ tiền bạc, việc nhà đến chuyện học hành của con đều do cô quyết định. Người bố hiền lành, ít nói, hầu như chuyện gì cũng nghe vợ.

Đang ăn cơm, cậu con trai vì một chuyện nhỏ mà cãi lại mẹ khá gay gắt.

Người bố nhẹ nhàng nhắc:

“Con đừng nói với mẹ như vậy.”

Cậu bé lập tức đáp:

“Bố thì liên quan gì?”

Người bố im lặng.

Khoảnh khắc ấy khiến tôi suy nghĩ rất lâu.

Không phải vì người mẹ quá giỏi hay người bố quá hiền.

Mà bởi trẻ con không chỉ nhìn cách bố mẹ nuôi mình. Chúng còn quan sát cách bố mẹ đối xử với nhau để học cách nhìn về chính mình và thế giới.

Trong những gia đình mà mẹ luôn ở vị trí quyết định còn bố thường xuyên lùi lại, con cái có thể dễ đi theo hai hướng đáng suy ngẫm.

Con gái: càng lớn càng khó cho phép mình yếu đuối

Một cô bé lớn lên với hình ảnh mẹ lúc nào cũng tất bật, mạnh mẽ, chuyện gì cũng tự quyết; còn bố thì ít tiếng nói, thường chỉ đứng phía sau, rất dễ coi đó là “mẫu gia đình bình thường”.

Cô bé có thể dần hình thành suy nghĩ:

Phụ nữ muốn được việc thì phải mạnh. Có chuyện gì cũng phải tự lo. Không được phụ thuộc vào ai.

Và rồi khi trưởng thành, cô có thể trở thành một phiên bản khác của mẹ.

Việc gì cũng muốn tự làm.

Trách nhiệm gì cũng muốn tự gánh.

Khó tin tưởng người khác.

Khó nhờ vả.

Và đặc biệt, rất khó cảm thấy an toàn khi phải dựa vào một người khác.

Điều thú vị là đôi khi những cô gái này từng tuyên bố:

“Sau này mình nhất định không lấy người giống bố.”

Nhưng cuối cùng, họ lại có thể bước vào một mối quan hệ khá giống với gia đình mình.

Vì sao?

Không hẳn vì họ chọn sai người.

Mà bởi con người thường có xu hướng cảm thấy quen thuộc với những kiểu quan hệ mình đã chứng kiến từ nhỏ.

Một người phụ nữ đã quá quen với việc mình là người quyết định có thể cảm thấy dễ chịu khi ở bên một người đàn ông hiền, ít tranh luận và nhường nhịn.

Ngược lại, khi gặp một người đàn ông quá mạnh mẽ, có chính kiến và không dễ dàng làm theo ý mình, cô có thể lại cảm thấy khó thích nghi.

Con trai: hoặc quá nhu, hoặc càng lớn càng thích đối đầu

Với con trai, ảnh hưởng có thể biểu hiện theo cách khác.

Cha thường là một trong những hình mẫu quan trọng để con trai quan sát và hình dung về trách nhiệm, sự quyết đoán và cách một người đàn ông ứng xử trong gia đình.

Nếu người cha luôn bị xem nhẹ, ít tiếng nói hoặc thường xuyên nhường quyền quyết định, cậu bé có thể vô thức tiếp nhận hình ảnh ấy.

Có em trở nên rụt rè, thụ động, thiếu tự tin và ngại gánh vác trách nhiệm.

Nhưng cũng có em phản ứng theo hướng hoàn toàn ngược lại.

Chúng trở nên bướng bỉnh, nóng nảy, thích chống đối, thậm chí cố tình làm những điều cực đoan để chứng minh rằng:

“Mình sẽ không trở thành người như bố.”

Một cậu bé thường xuyên gây chuyện ở trường, thích đánh nhau, về nhà thì đối đầu với mẹ chưa chắc đơn giản chỉ là “hư” hay “khó dạy”.

Đằng sau sự chống đối ấy đôi khi có thể là sự khủng hoảng về hình mẫu mà em đang nhìn thấy.

Em không muốn giống bố.

Nhưng lại chưa biết một người đàn ông bản lĩnh thực sự phải là người như thế nào.

Điều trẻ cần không phải là một người bố “mạnh” hay một người mẹ “yếu”

Nói như vậy không có nghĩa gia đình “mẹ mạnh, bố yếu” là một gia đình không tốt.

Có những người mẹ thực sự giỏi giang, quyết đoán. Có những người bố lại hiền lành, ít nói và thích nhường nhịn.

Mạnh hay yếu không phải vấn đề cốt lõi.

Điều quan trọng hơn là trong gia đình ấy, bố mẹ có tôn trọng nhau hay không.

Một người mẹ có thể là người quyết định phần lớn công việc trong nhà, nhưng đừng vì thế mà hạ thấp chồng trước mặt con.

Đừng nói với con rằng:

“Bố con chẳng làm được gì.”

“Chuyện gì cũng phải để mẹ lo.”

“Con đừng giống bố.”

Bởi những câu nói tưởng như chỉ là lời than thở ấy có thể trở thành cách trẻ nhìn nhận chính người bố của mình.

Ngược lại, một người bố ít nói, không giỏi kiếm tiền hay không phải người quyết định mọi chuyện cũng không có nghĩa là ông ấy không có giá trị.

Sự tử tế, trách nhiệm, kiên nhẫn và tình yêu dành cho gia đình cũng là những điều trẻ cần được nhìn thấy.

Một đứa trẻ không cần bố mẹ hoàn hảo. Chúng cần những hình mẫu mà chúng có thể tôn trọng và cảm thấy an toàn khi ở bên.

Bố không cần phải là người mạnh nhất nhà.

Nhưng con cần biết rằng khi mình gặp khó khăn, bố là người có thể dựa vào.

Mẹ không cần phải lúc nào cũng dịu dàng hay nhường nhịn.

Nhưng con cần cảm nhận được rằng dù mẹ bận rộn và mạnh mẽ đến đâu, mẹ vẫn yêu thương gia đình.

Sau cùng, điều cha mẹ cần tránh nhất không phải là chuyện ai mạnh hơn ai.

Mà là để con bị kéo vào cuộc chiến “bố hay mẹ mới là người có tiếng nói”.

Đừng bắt trẻ chọn phe.

Hãy để con được nhìn thấy bố được tôn trọng, mẹ được yêu thương và mỗi người đều có giá trị riêng trong gia đình.

Bởi điều quan trọng nhất không phải nuôi một đứa trẻ biết ai là người mạnh hơn.

Mà là nuôi một đứa trẻ đủ tự tin để sau này trở thành một người trưởng thành có chính kiến, biết yêu thương và biết tôn trọng người khác.