Một đứa trẻ la hét, né tránh ánh nhìn, phản ứng mạnh khi thay đổi hoạt động, hay liên tục lặp lại những hành vi "khó hiểu" nào đó rất dễ bị người lớn nhìn nhận là "bướng" hay "quậy phá". Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, những hành động này thực chất là cách trẻ đang cố gắng giao tiếp, thích nghi với môi trường xung quanh, hoặc biểu đạt nhu cầu của chính mình theo một phương thức khác biệt.

Thực tế này đặc biệt phổ biến ở nhóm trẻ đa dạng thần kinh. Đây là khái niệm chỉ sự đa dạng tự nhiên trong cách bộ não con người vận hành, học tập, xử lý thông tin và giao tiếp, bao gồm các trường hợp như rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý hoặc khó đọc.

Vì các em thường gặp rào cản trong việc diễn đạt bằng lời nói, hành vi trở thành ngôn ngữ thay thế hiệu quả nhất. Khi người lớn chỉ tập trung vào việc ngăn chặn hành vi mà không đi sâu tìm hiểu, chúng ta có thể vô tình bỏ lỡ câu hỏi quan trọng nhất. Đó là "Trẻ đang muốn nói gì, và trẻ đang cần hỗ trợ gì?"

Các diễn giả chuyên môn giải đáp thắc mắc trong phần tọa đàm.

Xuất phát từ thực trạng cần được thấu hiểu sâu sắc, Saigon Children’s Charity (saigonchildren) đã phối hợp cùng Hội Bảo vệ Quyền trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh và LEGO Foundation tổ chức buổi chia sẻ “Giải mã hành vi ở trẻ nhỏ có rối loạn phổ tự kỷ”. Sự kiện này mang mong muốn góp thêm một góc nhìn chuyên môn giàu tính thực tiễn cho những người đang quan tâm đến trẻ em có khác biệt trong phát triển.

Buổi chia sẻ đã quy tụ nhiều diễn giả chuyên môn giàu kinh nghiệm. Có thể kể đến Bác sĩ Nhi khoa Phạm Ngọc Thanh, nguyên Trưởng khoa Tâm lý thuộc Bệnh viện Nhi Đồng 1; Tiến sĩ Tâm lý lâm sàng trẻ em và trẻ vị thành niên Nguyễn Thị Diệu Anh; Thạc sĩ Phân tích hành vi ứng dụng Bùi Hải Nguyên; và Chuyên viên can thiệp sớm Nguyễn Hà Anh, người phụ trách tại CLB LEGO thuộc chương trình Giáo dục Đặc biệt của saigonchildren.

Sự kiện đã thu hút hơn 150 người tham dự, bao gồm chuyên viên tâm lý, giáo dục đặc biệt, giáo viên mầm non, sinh viên các nhóm ngành liên quan, phụ huynh và đông đảo những người quan tâm. Điều này cho thấy nhu cầu ngày càng rõ rệt của cộng đồng trong việc hiểu đúng hơn về trẻ tự kỷ.

Chị N., một giáo viên mầm non tham dự chương trình, đã có những chia sẻ rất thật lòng. Chị nói dù tiếp xúc với các em nhỏ mỗi ngày, nhiều tình huống vẫn khiến chị thấy bối rối. Nhờ những kiến thức từ buổi chia sẻ chuyên môn hôm nay, lần sau khi gặp một hành vi khác biệt của trẻ, chị sẽ bình tĩnh hơn, để tìm hiểu xem các em đang muốn nói gì và cần giúp gì, thay vì ngay lập tức cho rằng trẻ hư và ngăn chặn các em.

Buổi chia sẻ này là một phần quan trọng trong nỗ lực của chương trình Giáo dục đặc biệt của saigonchildren nhân tháng Thế giới Nhận thức về Tự kỷ năm 2026. Mục tiêu chính không chỉ là mang đến kiến thức chuyên môn dựa trên bằng chứng khoa học vững chắc. Đó còn là việc xây dựng một môi trường dung hợp nơi gia đình, lớp học và toàn thể cộng đồng đều có đủ sự thấu hiểu để trở thành điểm tựa vững chắc cho trẻ.

Để tiếp tục lan tỏa những kiến thức quý báu sau sự kiện, saigonchildren đã giới thiệu "Sổ tay Giải mã hành vi của trẻ tự kỷ". Đây là tài liệu cô đọng những kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn đúc kết từ 10 năm chương trình Giáo dục Đặc biệt của saigonchildren đồng hành cùng trẻ đa dạng thần kinh. Cuốn sổ tay này sẽ là nguồn tham khảo khoa học và đáng tin cậy, giúp phụ huynh, giáo viên cùng những người đồng hành có thêm công cụ để thấu hiểu và hỗ trợ trẻ một cách hiệu quả nhất.