Theo báo cáo của Axios, Microsoft đang xem xét khả năng sử dụng DeepSeek, mô hình AI mã nguồn mở đến từ Trung Quốc, để vận hành một phần Copilot Cowork, trợ lý AI doanh nghiệp tích hợp trong bộ Microsoft 365. Cụ thể, hãng đang đánh giá phiên bản fine-tuned của DeepSeek V4 hoặc một mô hình mã nguồn mở khác như lựa chọn chi phí thấp hơn. Quyết định cuối cùng dự kiến được công bố trong vài tuần tới.

Lý do đằng sau động thái này rất thực tế. Ông Charles Lamanna, Phó Chủ tịch điều hành Microsoft phụ trách Copilot, agents và nền tảng, giải thích thẳng với Axios: "Chúng tôi có những người dùng thực hiện hàng trăm tác vụ mỗi tuần, điều đó rất tuyệt vì năng suất của họ rất cao, nhưng hệ quả là chi phí có thể tăng rất cao."

Hiện tượng này trong ngành gọi là "tokenmaxxing", tức người dùng khai thác AI ở mức tối đa khiến lượng token tiêu thụ tăng vọt. Khi Anthropic và OpenAI đều đã chuyển sang mô hình tính phí theo lượng dùng thay vì gói cố định, mỗi tác vụ thêm đều đẩy hóa đơn lên cao hơn.

Copilot Cowork hiện chạy chủ yếu trên mô hình của Anthropic và có khả năng tương thích với công nghệ của OpenAI. Tuy nhiên sau khi Microsoft chấm dứt mối quan hệ với OpenAI, hãng nay có thêm dư địa để tìm kiếm các lựa chọn linh hoạt và rẻ hơn. DeepSeek, với chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với các mô hình phương Tây, đang nằm trong tầm ngắm.

Trước những lo ngại có thể xuất hiện về bảo mật và quyền riêng tư, Microsoft khẳng định nếu DeepSeek được chọn, mô hình sẽ chạy hoàn toàn trên hạ tầng Azure của hãng. Dữ liệu khách hàng sẽ không rời khỏi hệ thống Microsoft và tiếp tục được bảo vệ bởi các tiêu chuẩn bảo mật, tuân thủ và lưu trữ dữ liệu của Azure. Hãng cũng cho biết đã chỉnh sửa mô hình và bổ sung các lớp bảo vệ, bao gồm các biện pháp nhằm giảm thiểu sai lệch.

Thế nhưng đây chính là điểm khiến quyết định này trở nên nhạy cảm về mặt địa chính trị. Chỉ vài ngày trước, chính phủ Mỹ yêu cầu Anthropic hạn chế quyền truy cập vào hai mô hình AI mới nhất của hãng là Fable 5 và Mythos đối với người không phải công dân Mỹ, với lý do lo ngại các mô hình này có thể bị khai thác bởi các quốc gia đối địch, trong đó có Trung Quốc.

Chính quyền tổng thống Trump cũng đã đe dọa truy tố các công ty AI Trung Quốc vì cáo buộc đánh cắp mô hình của Mỹ và từng cân nhắc lệnh cấm DeepSeek. Trong bối cảnh đó, việc Microsoft có thể lựa chọn chính DeepSeek là một nghịch lý khó bỏ qua.

Diễn biến này xảy ra ngay sau khi ông Satya Nadella, CEO Microsoft, đăng một bài dài trên X với tiêu đề "Một biên giới không có hệ sinh thái thì không bền vững", trong đó ông lập luận rằng các doanh nghiệp không nên để mình bị phụ thuộc vào một vài nhà cung cấp AI lớn mà thay vào đó cần xây dựng hệ thống học tập riêng để bảo toàn tri thức và tài sản trí tuệ. Lời cảnh báo đó giờ trở nên rất cụ thể khi chính Microsoft đang hành động theo đúng tinh thần ấy bằng cách tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc vào Anthropic và OpenAI.

Cuộc đua AI từng được định nghĩa bằng câu hỏi ai xây được mô hình thông minh hơn. Quyết định của Microsoft cho thấy định nghĩa đó đang thay đổi. Khi chi phí trở thành yếu tố quyết định, nguồn gốc địa lý của một mô hình AI có thể ít quan trọng hơn nhiều so với những gì Washington đang cố gắng thực thi.