Giáo sư, bác sĩ Từ Giấy. Ảnh: Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Tham dự hội thảo có GS.TS Lê Thị Hợp, nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, cùng các nhà khoa học, chuyên gia dinh dưỡng và đại biểu.

Từ “Vui Sống”, “V-A-C” đến nền dinh dưỡng Việt Nam

Với chủ đề “Từ ‘Vui Sống’, ‘V-A-C’ đến nền dinh dưỡng Việt Nam”, hội thảo là dịp nhìn lại cuộc đời vsự nghiệp của Giáo sư Từ Giấy (1921–2009), người dành trọn tâm huyết cho nghiên cứu dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và cải thiện bữa ăn của người Việt Nam. 

Chương trình do PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Dinh dưỡng Việt Nam, chủ trì.

GS.TS Lê Thị Hợp, nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam (Áo đỏ bìa bên trái) và PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó viện trưởng Viện  Dinh dưỡng Quốc gia, Chi hội trưởng Chi hội Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm tham dự hội thảo.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trần Thanh Dương đã tóm tắt thân thế, sự nghiệp của Giáo sư Từ Giấy, giúp các đại biểu cùng nhìn lại những dấu mốc quan trọng trong hành trình cống hiến của ông. Tiếp đó, bộ phim về GS. Từ Giấy được trình chiếu, tái hiện cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của ông đối với sự phát triển của ngành dinh dưỡng Việt Nam.

Sinh năm 1921 tại làng Khê Hồi, xã Hà Hồi, huyện Thường Tín, Hà Nội, Giáo sư Từ Giấy sớm bộc lộ tư chất thông minh và tinh thần ham học hỏi. Năm 1943, ông tốt nghiệp tú tài tại Trường Bưởi, sau đó thi đỗ vào Trường Đại học Y – Dược Hà Nội. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 diễn ra, ông tham gia quân đội, đảm nhiệm nhiệm vụ y sĩ phẫu thuật tại mặt trận Nha Trang – Khánh Hòa.

Tháng 6/1946, ông được giao nhiệm vụ xuất bản báo Vui Sống, nhằm tuyên truyền, phổ biến kiến thức vệ sinh, phòng bệnh và ăn uống hợp lý cho bộ đội, nhân dân. Trong giai đoạn 1946–1952, tờ báo trở thành một kênh truyền thông sức khỏe có ý nghĩa, góp phần đưa kiến thức y tế đến với cộng đồng trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn.

Từ năm 1952, Giáo sư Từ Giấy đảm nhiệm công tác phòng bệnh tại Cục Quân y, tham gia công tác vệ sinh phòng dịch ở mặt trận Điện Biên Phủ. Sau thời gian học tập, nghiên cứu tại Liên Xô, ông tiếp tục làm công tác giảng dạy, nghiên cứu và quản lý trong lĩnh vực vệ sinh quân đội, quân nhu. Những nghiên cứu về tiêu chuẩn ăn cho các quân, binh chủng, rau rừng ăn được, gạo bốn túi và lương khô đã góp phần giải quyết những yêu cầu thiết thực về dinh dưỡng trong điều kiện chiến đấu.

Năm 1980, khi Viện Dinh dưỡng quốc gia được thành lập, Giáo sư Từ Giấy đảm nhiệm cương vị Viện trưởng sáng lập. Ông cùng các đồng nghiệp xây dựng nền tảng cho hoạt động nghiên cứu, đào tạo và triển khai các chương trình dinh dưỡng ở Việt Nam; đồng thời chủ nhiệm các chương trình nghiên cứu cấp Nhà nước về bữa ăn của nhân dân, góp phần hình thành cơ sở khoa học cho những giải pháp cải thiện dinh dưỡng, đặc biệt đối với bà mẹ và trẻ em.

Một dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp của ông là nghiên cứu, đề xuất và thúc đẩy mô hình Vườn – Ao – Chuồng (V-A-C). Mô hình này không chỉ góp phần tăng gia sản xuất, tạo nguồn thực phẩm tại hộ gia đình mà còn gắn với cải thiện chất lượng bữa ăn, bảo đảm an ninh thực phẩm và nâng cao sức khỏe cộng đồng. Qua đó, tư tưởng xuyên suốt trong hoạt động khoa học của Giáo sư Từ Giấy được thể hiện rõ: kiến thức dinh dưỡng cần được vận dụng vào thực tiễn, giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống người Việt.

Với những cống hiến cho khoa học và sức khỏe nhân dân, Giáo sư Từ Giấy được trao tặng nhiều danh hiệu cao quý, trong đó có danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ. Tháng 10/2009, ông được vinh danh là một trong 20 “Huyền thoại sống của ngành dinh dưỡng thế giới”, ghi nhận những đóng góp ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế.

Nguyên các lãnh đạo và lãnh đạo đương nhiệm của Viện Dinh dưỡng Quốc gia tại hội thảo.

Kết nối tri thức khoa học với thực tiễn dinh dưỡng

Tiếp nối phần ôn lại di sản của Giáo sư Từ Giấy, hội thảo dành thời lượng cho ba báo cáo chuyên môn, tập trung vào kinh tế dinh dưỡng, chế độ ăn và việc chuyển tải kiến thức khoa học đến cộng đồng.

Mở đầu là báo cáo “Kinh tế ăn và kinh tế dinh dưỡng” của TS. Phạm Gia Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Vetom Việt Nam. Chủ đề đặt ra góc nhìn về mối liên hệ giữa ăn uống, dinh dưỡng và kinh tế, gợi mở việc tiếp cận dinh dưỡng không chỉ từ phương diện sức khỏe mà còn trong mối quan hệ với đời sống và điều kiện của mỗi gia đình.

Tiếp đó, BS. Phạm Ngọc Thắng, Bệnh viện Quân y 103, trình bày báo cáo “Ăn chay và nội môi”. Đây là nội dung liên quan đến chế độ ăn và sự cân bằng của cơ thể, góp phần mở rộng trao đổi chuyên môn về lựa chọn thực phẩm, thói quen ăn uống và yêu cầu bảo đảm dinh dưỡng hợp lý.

Đáng chú ý, báo cáo “Làm sao đưa kiến thức dinh dưỡng hợp lý tới cộng đồng – Từ khoa học dinh dưỡng tới bữa ăn người Việt” của PGS.TS. Lê Bạch Mai, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Dinh dưỡng Việt Nam, hướng sự quan tâm vào một vấn đề có ý nghĩa thực tiễn: làm thế nào để kiến thức khoa học được chuyển hóa thành những lựa chọn ăn uống phù hợp trong đời sống hằng ngày.

Từ nghiên cứu đến ứng dụng luôn là một yêu cầu quan trọng của khoa học dinh dưỡng. Những khuyến nghị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được truyền đạt dễ hiểu, phù hợp với điều kiện sinh hoạt và có khả năng áp dụng trong mỗi gia đình. Đây cũng là tinh thần gắn liền với sự nghiệp của Giáo sư Từ Giấy, người kiên trì theo đuổi mục tiêu cải thiện bữa ăn, nâng cao sức khỏe và chất lượng sống của người dân.

Trong khuôn khổ chương trình, TS. Từ Ngữ, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Dinh dưỡng Việt Nam, giới thiệu cuốn sách “Ăn và dinh dưỡng – Khoa học và đời sống”. Hoạt động góp phần đưa kiến thức về ăn uống và dinh dưỡng đến gần hơn với độc giả, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc phổ biến tri thức khoa học trong nâng cao nhận thức cộng đồng.

Phần thảo luận do PGS.TS. Trần Thanh Dương và TS. Từ Ngữ điều hành là dịp để các đại biểu trao đổi về những vấn đề được đề cập trong các báo cáo, từ kinh tế dinh dưỡng, chế độ ăn đến việc đưa kiến thức dinh dưỡng hợp lý vào đời sống.

Hội thảo khép lại với phát biểu bế mạc của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Từ Đễ, đại diện gia đình Giáo sư Từ Giấy.

Kỷ niệm 105 năm ngày sinh Giáo sư Từ Giấy không chỉ là dịp tri ân một nhà khoa học có nhiều đóng góp cho đất nước, mà còn gợi nhắc giá trị bền vững của việc gắn nghiên cứu với thực tiễn. Từ báo Vui Sống, những sáng kiến trong lĩnh vực vệ sinh quân đội đến mô hình V-A-C và nền tảng nghiên cứu dinh dưỡng quốc gia, di sản của ông cho thấy khoa học chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi góp phần giải quyết những nhu cầu thiết yếu của con người, bắt đầu từ bữa ăn hằng ngày và sức khỏe của mỗi gia đình.