Khi mẹ đang nấu ăn, lướt điện thoại hay dỗ con ngủ, bỗng một đứa trẻ vài tuổi tròn mắt hỏi:

“Mẹ ơi, con từ đâu đến?”

Trong đầu nhiều mẹ lập tức “khựng lại”. Hàng loạt đáp án thoáng qua:

Nhặt ở thùng rác?

Khuyến mãi khi nạp tiền điện thoại?

Từ kẽ đá chui ra?

Hay… nói thật?

Không ít phụ huynh chọn cách nói đùa hoặc né tránh. Vì họ nghĩ “chuyện giới tính” là nhạy cảm, trẻ còn nhỏ chưa cần biết, hoặc đơn giản là bản thân cũng không biết phải nói sao.

Nhưng thực ra, đây là “bài học giáo dục giới tính” đầu tiên của con. Cách bạn trả lời sẽ ảnh hưởng đến việc trẻ nhìn nhận bản thân, nhìn nhận sự sống và cả cách hiểu về “giới tính” sau này.

Những câu trả lời “cho qua” có thể gây tổn thương thế nào?

“Con được nhặt từ thùng rác”

Trẻ có thể tin là thật. Có đứa sẽ âm thầm khóc, nghĩ mình bị bỏ rơi, không xứng đáng được yêu thương. Thậm chí có trẻ còn ra đứng bên thùng rác, tưởng tượng tìm lại “bố mẹ ruột”. 

 “Con là quà tặng kèm khi nạp tiền”

Trẻ sẽ hoang mang: vì sao người khác được mẹ sinh ra, còn mình lại là “tặng kèm”? Từ đó cảm thấy sự tồn tại của mình là ngẫu nhiên, không có ý nghĩa.

“Lớn lên rồi con sẽ biết”

Sự tò mò bị chặn lại. Lần sau, khi có câu hỏi liên quan đến cơ thể hay giới tính, trẻ sẽ không hỏi bạn nữa, vì đã quen với việc “không được trả lời”.

Chuyên gia giáo dục giới tính trẻ em Lưu Văn Lợi từng nói:

“Khi trẻ hỏi câu này, đó là lúc chúng đang tìm kiếm sự xác nhận về nguồn gốc của bản thân. Nếu cha mẹ trả lời bằng cách né tránh hoặc nói dối, trẻ có thể cảm thấy sự tồn tại của mình không được tôn trọng, thậm chí hình thành suy nghĩ ‘mình không nên có mặt trên đời’.”

Nguy hiểm hơn, bạn vô tình đóng luôn cánh cửa giao tiếp với con. Sau này, khi gặp thay đổi cơ thể hay bối rối về cảm xúc, trẻ sẽ tìm đến bạn nữa không? Rất có thể là không, mà sẽ tìm đến bạn bè, mạng xã hội hoặc những nguồn thông tin không kiểm soát.

Hãy trả lời theo từng độ tuổi

Không cần “giảng một lèo” hết kiến thức sinh học. Hãy trả lời theo từng giai đoạn phù hợp.

3–5 tuổi: Đơn giản, ấm áp, dùng hình ảnh ví von

Trẻ chưa cần biết chi tiết sinh học. Điều quan trọng là: con được yêu thương và mong đợi.

Bạn có thể nói: “Con đến từ bụng mẹ. Có một ‘hạt giống’ rất nhỏ lớn dần trong bụng mẹ, rồi trở thành con. Con sống trong một căn phòng ấm áp gọi là tử cung gần 10 tháng, sau đó bác sĩ giúp mẹ đón con ra.”

Nếu trẻ hỏi “hạt giống từ đâu”: “Bố đã tặng mẹ một hạt giống yêu thương. Vì bố mẹ rất yêu nhau nên mới có con.”

Có thể nhắc đến tinh trùng và trứng nếu trẻ hỏi tiếp, nhưng nói đơn giản, không cần quá chi tiết.

6–9 tuổi: Bắt đầu dùng thuật ngữ khoa học

Trẻ tiểu học đã hiểu khái niệm sinh học cơ bản. Có thể dùng sách tranh để hỗ trợ.

Ví dụ: “Trong cơ thể bố có cơ quan gọi là tinh hoàn, tạo ra tinh trùng. Trong cơ thể mẹ có buồng trứng, mỗi tháng tạo ra một trứng. Khi bố mẹ muốn có em bé, tinh trùng gặp trứng và tạo thành hợp tử. Hợp tử lớn dần trong tử cung của mẹ và sau khoảng 9 tháng, con được sinh ra qua âm đạo.”

Lưu ý: Dùng đúng từ: “tử cung”, “tinh trùng”, “trứng”  không dùng từ nói tránh mơ hồ.

Trên 10 tuổi: Thêm yếu tố cảm xúc, trách nhiệm và riêng tư

Ở độ tuổi này, trẻ có thể đã nghe thông tin sai lệch. Bạn cần giải thích rõ: “Việc tinh trùng và trứng kết hợp là hành vi chỉ nên xảy ra khi người lớn yêu thương và tôn trọng nhau, đồng thời sẵn sàng chịu trách nhiệm.”

Đồng thời nhấn mạnh: “Ở nhà mình, đây là chủ đề có thể nói chuyện thoải mái. Nếu con có thắc mắc gì, cứ hỏi bố mẹ.”

3 nguyên tắc khi trả lời

1. Thái độ quan trọng hơn nội dung

Nếu bạn lúng túng, đỏ mặt, trẻ sẽ nghĩ đây là điều “không bình thường”. Nếu bạn bình tĩnh, tự nhiên, trẻ sẽ coi đây là chuyện bình thường.

2. Gọi đúng tên bộ phận cơ thể

Điều này giúp trẻ hiểu đúng cơ thể và có thể mô tả chính xác nếu gặp nguy cơ bị xâm hại.

3. Trả lời theo câu hỏi của trẻ

Trẻ hỏi đến đâu, trả lời đến đó. Không cần “nhồi” toàn bộ kiến thức một lúc.

Lời kết

Khi trẻ hỏi “con từ đâu đến”, thực chất không phải đang hỏi về “giới tính”, mà là đang hỏi: “Con có được yêu không?”

Hãy gạt bỏ sự ngại ngùng và những lời nói dối. Chỉ cần nhẹ nhàng nói với con: “Con là kết tinh tình yêu của bố mẹ. Sự xuất hiện của con là điều chúng ta mong chờ nhất.”

Nguồn: Sohu