“Sau này chắc tôi không phải lo chia đất chia nhà cho con đâu, vì… làm gì có miếng nào mà chia.”

Một câu nói nửa đùa nửa thật đang được chia sẻ khá nhiều trên mạng xã hội gần đây. Ở dưới phần bình luận, người ta tiếp lời bằng những phiên bản khác nhau. Người thì bảo “tôi để lại cho con bộ sưu tập sách như một cái thư viện mini”, người lại nói “tài sản lớn nhất chắc là album ảnh du lịch”, thậm chí có người chốt hạ: “Để lại cho con một người mẹ sống vui vẻ là được rồi”.

Thoạt nghe thì có vẻ hài hước, nhưng đằng sau những câu nói đó là một thay đổi rất thật trong cách nhìn về tiền bạc, tích lũy và tương lai. Một thuật ngữ bắt đầu xuất hiện nhiều hơn để gọi tên xu hướng này: “Spend it all generation”, tạm hiểu là “thế hệ tiêu hết”.

Nhưng “tiêu hết” ở đây có thực sự là tiêu hoang, sống ngày nào biết ngày đó? Hay đó là một cách thích nghi rất thực tế với bối cảnh hiện tại?

Khi “để dành cho mai sau” không còn là NHÀ hay ĐẤT

“Spend it all generation” không phải là một lời cổ vũ cho việc tiêu xài vô độ. Nếu hiểu đúng, nó mô tả một sự dịch chuyển trong tư duy. Từ việc tích lũy tài sản để truyền lại cho thế hệ sau, sang việc ưu tiên sử dụng nguồn lực cho chính cuộc đời mình, ở hiện tại.

Trước đây, với nhiều gia đình, mục tiêu tài chính khá rõ ràng: mua được nhà, có đất, tích lũy tài sản, và nếu có thể thì để lại một phần cho con cái. “Để dành” gần như là một phản xạ mặc định. Tiêu gì cũng cân nhắc, bởi phía sau luôn có một mục tiêu dài hạn.

Nhưng với những người đang ở ngưỡng 30+, bức tranh đó bắt đầu khác đi.

Giá nhà đất tăng nhanh trong nhiều năm khiến việc sở hữu bất động sản trở thành một mục tiêu ngày càng xa. Thu nhập dù có cải thiện nhưng không theo kịp tốc độ tăng của chi phí sống. Việc “cày cuốc vài chục năm để mua nhà rồi để lại cho con” không còn là con đường hiển nhiên nữa, mà đôi khi là một bài toán… không có lời giải.

Khi mục tiêu tích lũy kiểu cũ trở nên khó chạm tới, cách người ta nhìn vào tiền bạc cũng thay đổi theo.

“Spend it all” không phải là tiêu bừa, mà là tiêu có lựa chọn

Điểm thú vị là những người đồng cảm với “Spend it all generation” không hẳn là những người tiêu xài thiếu kiểm soát. Ngược lại, họ thường rất rõ ràng trong việc mình muốn tiêu tiền vào đâu.

Thay vì dồn toàn bộ nguồn lực cho những tài sản lớn và dài hạn, họ bắt đầu phân bổ nhiều hơn cho trải nghiệm sống: Đi du lịch khi còn đủ sức khỏe, ăn những bữa mình thích, đầu tư vào ngoại hình, sức khỏe tinh thần, hoặc học thêm kỹ năng mới.

Một chuyến đi không còn bị xem là “tiêu hoang”, mà là một dạng tích lũy khác, tích lũy trải nghiệm. Một khóa học không còn là khoản chi “xa xỉ”, mà là đầu tư cho chính mình.

Ở một góc nhìn nào đó, “tiêu hết” không phải là hết sạch tiền, mà là không trì hoãn cuộc sống của mình quá lâu chỉ để phục vụ một tương lai chưa chắc chắn.

Một trong những lý do khiến tư duy này lan rộng là cảm giác bất định ngày càng rõ rệt.

Không còn nhiều người tin rằng chỉ cần làm việc chăm chỉ là sẽ có một lộ trình ổn định trong 20-30 năm tới. Những biến động về kinh tế, công việc, môi trường sống… khiến kế hoạch dài hạn trở nên khó đoán hơn.

Nếu tương lai là một ẩn số, thì việc dồn toàn bộ năng lượng để chuẩn bị cho nó đôi khi trở thành một lựa chọn đầy rủi ro. Và vì vậy, nhiều người bắt đầu cân bằng lại, vẫn có tích lũy, nhưng không đánh đổi toàn bộ hiện tại.

Đây cũng là lý do vì sao những câu nói kiểu “thôi thì sống cho mình trước đã” nhận được sự đồng cảm lớn. Nó không phải là sự buông xuôi, mà là một cách điều chỉnh kỳ vọng cho phù hợp với thực tế.

Một yếu tố khác ít được nói đến nhưng ảnh hưởng khá rõ là sự thay đổi trong cấu trúc gia đình và quan niệm về việc sinh con.

Không phải ai cũng đặt mục tiêu có con, hoặc có nhiều con như trước. Khi áp lực phải “chuẩn bị tài sản cho thế hệ sau” giảm đi, mục tiêu tài chính cá nhân cũng thay đổi theo.

Nếu không còn một “đích đến” là để lại nhà đất, tiền bạc, thì câu hỏi đặt ra sẽ là mình muốn sống như thế nào trong quãng đời của mình?

Và câu trả lời, với nhiều người, không còn là “tiết kiệm tối đa”, mà là “sống đủ, và sống có ý nghĩa”.

Nhưng “tiêu hết” không phải là không có rủi ro

Dù vậy, “Spend it all generation” không phải là một lựa chọn hoàn toàn dễ chịu.

Việc không tích lũy tài sản, hoặc tích lũy ít, đồng nghĩa với việc mức độ an toàn tài chính trong tương lai sẽ thấp hơn. Những biến cố như bệnh tật, mất việc, hay chi phí khi về già vẫn là những bài toán không thể né tránh.

Nói cách khác, giữa “sống cho hiện tại” và “chuẩn bị cho tương lai” luôn tồn tại một điểm cân bằng. Nếu nghiêng quá về một phía, cái giá phải trả có thể sẽ đến ở phía còn lại.

Vì thế, nhiều người thực tế không hoàn toàn “tiêu hết”, mà là tái định nghĩa việc tích lũy: thay vì gom tài sản lớn, họ duy trì một mức dự phòng vừa phải, đồng thời vẫn cho phép bản thân tận hưởng cuộc sống.

Nếu nhìn kỹ, có thể thấy “Spend it all generation” không hẳn là một lựa chọn mang tính chủ động 100%.

Nó là kết quả của nhiều yếu tố cộng lại: giá tài sản tăng cao, thu nhập bị giới hạn, tương lai khó đoán, áp lực gia đình thay đổi… Trong bối cảnh đó, việc không theo đuổi con đường tích lũy truyền thống đôi khi không phải vì không muốn, mà vì không còn phù hợp.

Nói cách khác, đây không chỉ là câu chuyện “thích tiêu”, mà là câu chuyện chọn cách sống khả thi nhất với những gì mình đang có.

Những câu đùa kiểu “để lại cho con một tủ sách” hay “tài sản là ký ức” có thể bắt đầu từ sự hài hước. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, nó phản ánh một câu hỏi lớn hơn nhiều:

Liệu một cuộc đời “để dành rất nhiều nhưng chưa kịp sống” có tốt hơn một cuộc đời “không để lại nhiều tài sản nhưng đã sống trọn vẹn”?

“Spend it all generation” không đưa ra câu trả lời đúng - sai. Nó chỉ cho thấy rằng, ở thời điểm này, ngày càng nhiều người không còn mặc định đi theo con đường cũ.

Và có lẽ, điều quan trọng nhất không phải là bạn tiêu bao nhiêu hay giữ lại bao nhiêu, mà là bạn có thực sự hiểu mình đang sống vì điều gì hay không.