Bột sắn dây là thức uống quen thuộc của nhiều gia đình, đặc biệt trong những ngày nóng. Thế nhưng, một câu hỏi tưởng đơn giản vẫn khiến nhiều người băn khoăn: Nên pha bằng nước lạnh để giữ nguyên độ "mát", hay dùng nước nóng mới là cách phù hợp?

Không khó để bắt gặp cách pha bột sắn dây quen thuộc: cho vài thìa bột vào cốc, thêm nước nguội, đường và đá rồi khuấy đều. Nhiều người lựa chọn cách này vì nhanh, tiện và cho rằng bột sắn dây vốn có tính mát nên càng uống lạnh càng tốt.

Tuy nhiên, xét về khả năng tiêu hóa và an toàn khi sử dụng, các chuyên gia y tế hiện khuyến nghị nên ưu tiên nấu chín hoặc pha bột với nước đủ nóng, thay vì chỉ hòa bột sống với nước lạnh rồi uống.

Pha nóng hay lạnh? Nên ưu tiên làm chín bột

Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, nếu sử dụng bột sắn dây như thực phẩm, người dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Đáng chú ý, bác sĩ khuyến nghị ưu tiên nấu chín hoặc pha bột với nước sôi để bột được hồ hóa hoàn toàn, đặc biệt khi dùng cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Không nên pha trực tiếp với nước lạnh rồi uống ngay chỉ vì cho rằng cách này sẽ giữ nguyên tác dụng "thanh nhiệt".

Lý do nằm ở đặc tính của chính bột sắn dây. Đây chủ yếu là tinh bột. Khi gặp nhiệt độ thích hợp, tinh bột hút nước, trương nở và hồ hóa. Hỗn hợp từ màu trắng đục sẽ dần chuyển sang trong và sánh hơn.

ThS. Vũ Thị Huế, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương giải thích thêm, bột sắn dây khi nấu hoặc pha với nước sôi sẽ được hồ hóa, giúp dễ tiêu hơn và hạn chế kích thích đường ruột. Trong khi đó, khi pha sống, bột chưa được hồ hóa và người có cơ địa nhạy cảm có thể dễ gặp cảm giác lạnh bụng hơn. 

Vinmec cũng đưa ra khuyến nghị nên pha bột sắn dây với nước sôi và sử dụng ở dạng chín, nhất là khi nguồn nguyên liệu có thể trải qua các công đoạn chế biến thủ công. Việc uống sống có thể không phù hợp với người có đường tiêu hóa nhạy cảm.

Cách làm khá đơn giản: trước tiên hòa lượng bột vừa đủ với một ít nước đun sôi để nguội để bột tan, tránh vón cục. Sau đó thêm nước sôi, khuấy liên tục cho đến khi bột chín đều. Nếu nấu trên bếp, nên khuấy đến khi hỗn hợp chuyển trong, sánh và không còn lõi bột trắng.

Điều này cũng có nghĩa, muốn uống mát không nhất thiết phải uống bột sống. Người dùng có thể làm chín trước, sau đó để nguội rồi sử dụng.

Không phải cứ tốt là nên uống thật nhiều

Ngoài cách pha, lượng sử dụng cũng là điều những người thường xuyên uống bột sắn dây cần chú ý.

Theo bác sĩ Nguyễn Thành Vương, người khỏe mạnh có thể sử dụng khoảng 10-20 g bột khô/lần, không quá 30 g/ngày và không nhất thiết phải uống hằng ngày. Đồng thời, không nên sử dụng bột sắn dây để thay thế nước lọc, bữa ăn hay thuốc điều trị.

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cũng lưu ý rằng bột sắn dây là thực phẩm giàu tinh bột. Nếu sử dụng nhiều, đặc biệt khi pha thêm nhiều đường, lượng carbohydrate và năng lượng đưa vào cơ thể có thể tăng đáng kể. Điều này không có lợi cho việc kiểm soát cân nặng và đường huyết, nhất là với người thừa cân, béo phì hoặc mắc đái tháo đường.

Người dễ đầy bụng, lạnh bụng, tiêu lỏng hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm cũng cần thận trọng. Nếu sau khi uống xuất hiện đầy bụng, khó chịu hoặc đi ngoài phân lỏng, nên ngừng sử dụng và theo dõi. 

Một lưu ý khác là không nên xem bột sắn dây như phương pháp "giải độc" hay cách điều trị mọi biểu hiện được gọi chung là "nóng trong". Theo bác sĩ Nguyễn Thành Vương, khô miệng, nhiệt miệng, nổi mụn hay táo bón có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu tình trạng kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ tăng lượng bột sắn dây uống mỗi ngày.

Bột sắn dây bảo quản thế nào?

Bột sắn dây nên được cho vào hộp thủy tinh đậy kín hoặc túi kín, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Sau mỗi lần lấy bột cần đóng kín bao bì trở lại.

Đáng chú ý, nguồn này khuyến cáo không nên mặc định cho bột sắn dây vào tủ lạnh. Bột khô có khả năng hút ẩm; môi trường bảo quản không phù hợp có thể làm giảm chất lượng hoặc khiến bột hấp thụ mùi của những thực phẩm khác.

Trong quá trình sử dụng, cũng nên dùng thìa sạch, khô để lấy bột, tránh đưa nước hoặc hơi ẩm vào trong hộp. Với sản phẩm đóng gói sẵn, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản ghi trên bao bì của nhà sản xuất vẫn là hướng dẫn cần ưu tiên.