Bể nước ngầm là giải pháp quen thuộc ở nhiều nhà phố, đặc biệt với những gia đình cần dự trữ nước sinh hoạt nhưng không muốn chiếm diện tích phía trên. Tuy nhiên, khác với bồn nước đặt nổi có thể quan sát và thay thế tương đối dễ, bể nước ngầm sau khi hoàn thiện thường nằm dưới nền nhà hoặc sân. Nếu xảy ra nứt, thấm hay khó vệ sinh, việc xử lý về sau có thể khá phức tạp. Vì vậy, gia đình chuẩn bị xây bể nước ngầm nên chú ý một số vấn đề ngay từ khâu thiết kế và thi công.

1. Đừng quyết định dung tích chỉ theo kiểu "càng lớn càng tốt"

Dung tích bể nên được tính dựa trên số người sử dụng, nhu cầu nước thực tế, mức độ ổn định của nguồn cấp và khoảng thời gian gia đình muốn dự trữ. Làm bể quá nhỏ có thể khiến lượng nước dự phòng không đủ, nhưng xây quá lớn cũng chưa chắc có lợi: tốn diện tích, tăng chi phí thi công và nếu nước lưu lại quá lâu thì việc quản lý chất lượng nước cũng khó hơn. Đặc biệt, kích thước bể còn liên quan trực tiếp đến kết cấu công trình. Vì vậy, không nên thấy nhà khác xây bể bao nhiêu mét khối rồi áp dụng nguyên xi cho nhà mình. Với bể nằm dưới nền hoặc liên quan đến móng, tải trọng và kết cấu nhà, kích thước và vị trí cần được người có chuyên môn tính toán theo điều kiện thực tế.

2. Vị trí đặt bể cần được tính cùng hệ thống thoát nước và các nguồn có nguy cơ gây ô nhiễm

Đây là vấn đề đáng lưu ý vì bể chứa nước sinh hoạt cần được bảo vệ khỏi nguy cơ nước bẩn từ bên ngoài xâm nhập. Gia đình không nên chỉ tìm một khoảng trống thuận tiện rồi đặt bể vào đó mà cần xem xét tổng thể vị trí đường thoát nước, hố ga, khu vực có nước thải và các nguồn ô nhiễm khác. Miệng bể cũng cần được bố trí ở nơi hạn chế nước mưa, nước rửa sân hoặc chất bẩn chảy trực tiếp vào. Nếu xây bể ngoài sân, càng phải chú ý cao độ và cách xử lý nắp bể. Riêng trường hợp bể nằm ở khu vực xe cộ đi lại hoặc phía trên có tải trọng lớn, kết cấu nắp và thành bể phải được thiết kế để chịu tải tương ứng chứ không thể làm giống một bể nằm ở khu vực ít chịu lực.

3. Chống thấm phải được coi là một phần của quá trình xây bể, không phải bước "vá" sau cùng

Một trong những rắc rối thường gặp ở bể bê tông là thấm hoặc rò rỉ. Nhiều người nghĩ chỉ cần xây bể thật dày rồi quét thêm một lớp chống thấm là đủ, nhưng khả năng kín nước phụ thuộc vào cả kết cấu, chất lượng bê tông, vị trí mạch ngừng, các điểm đường ống xuyên qua thành bể và quy trình thi công. Vì vậy, ngay từ đầu cần thống nhất với đơn vị thi công về giải pháp chống thấm dành cho bể chứa nước. Các vị trí tiếp giáp, cổ ống và mạch thi công cần được xử lý đúng kỹ thuật. Vật liệu tiếp xúc trực tiếp với nước sinh hoạt cũng phải phù hợp với mục đích sử dụng này, không nên tùy tiện dùng một loại hóa chất chống thấm chỉ vì giá rẻ hoặc thợ đang có sẵn.

Sau khi hoàn thiện, bể nên được kiểm tra khả năng giữ nước theo quy trình phù hợp trước khi đưa vào sử dụng. Phát hiện rò rỉ ở giai đoạn này vẫn dễ xử lý hơn nhiều so với khi đã lát nền và hoàn thiện toàn bộ ngôi nhà.

4. Nhất định phải nghĩ đến chuyện vệ sinh và bảo trì sau này

Bể có thể nằm dưới đất nhưng không có nghĩa sau khi đậy nắp là gia đình sẽ không bao giờ phải tiếp cận nữa. Trong quá trình sử dụng, bể vẫn cần được kiểm tra, làm sạch khi cần hoặc xử lý các bộ phận bên trong. Vì thế, thiết kế phải chừa cửa thăm với kích thước và vị trí hợp lý để phục vụ việc kiểm tra, vệ sinh. Nắp bể cần chắc chắn, đóng kín và hạn chế bụi bẩn, côn trùng, nước bề mặt lọt vào. Đồng thời, đường cấp nước, đường hút, đường tràn và các bộ phận liên quan cũng nên được bố trí sao cho có thể kiểm tra, sửa chữa khi xảy ra sự cố. Một chiếc bể rất kín nhưng sau này gần như không thể tiếp cận để bảo trì cũng là một thiết kế chưa thuận tiện.

5. Đừng để việc xây bể nước ngầm hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm của thợ

Bể nước ngầm vừa là nơi chứa nước sinh hoạt, vừa là một hạng mục xây dựng có liên quan đến chống thấm và trong nhiều trường hợp còn liên quan đến kết cấu công trình. Vì vậy, những quyết định như đặt bể ở đâu, sâu bao nhiêu, kích thước thế nào, kết cấu thành - đáy - nắp ra sao không nên chỉ được quyết định bằng kinh nghiệm truyền miệng. Đặc biệt với nhà xây mới, tốt nhất vị trí bể nên được đưa vào thiết kế ngay từ đầu để kiến trúc sư hoặc kỹ sư kết cấu tính đồng bộ với móng, nền, hệ thống cấp thoát nước và các hạng mục xung quanh. Nếu là nhà đang sử dụng và muốn đào thêm bể ngầm, càng không nên tự ý thi công sát móng hoặc bên dưới công trình khi chưa có người có chuyên môn kiểm tra.

Một bể nước ngầm được làm đúng ngay từ đầu có thể sử dụng trong thời gian dài mà ít gây phiền toái. Ngược lại, tiết kiệm ở những phần khó sửa như kết cấu, chống thấm hay cửa tiếp cận có thể khiến gia đình phải đục nền, sửa chữa và tốn kém nhiều hơn về sau.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo