The Early Spring (Đầu Xuân Tươi Sáng) đang gây chú ý nhờ câu chuyện tình cảm giữa cô nhân viên Thượng Chi Đào (Tôn Thiên) và anh sếp Loan Niệm (Tỉnh Bách Nhiên). Bộ phim có đầy đủ những chất liệu quen thuộc của một đô thị tình cảm hiện đại: văn phòng ở khu trung tâm, nữ thực tập sinh trẻ từ quê nhà đến Bắc Kinh (Trung Quốc) lập nghiệp, cấp trên thuộc tầng lớp tinh hoa, những khoảng cách về năng lực, địa vị và sau đó là tình yêu.

Thượng Chi Đào và Loan Niệm

Nhưng càng xem kỹ, phần công sở và sự nghiệp của bộ phim càng tạo ra cảm giác như công ty của Loan Niệm và Thượng Chi Đào được xây dựng bởi những người chưa từng bị khách hàng đòi sửa proposal lúc 11h đêm.

Một môi trường công sở thiếu thực tế đến mức dân agency phải há hốc mồm

Điểm khiến bối cảnh công sở của Đầu Xuân Tươi Sáng xa thực tế không nằm ở một chi tiết riêng lẻ, mà ở cách gần như mọi thứ đều được làm đẹp hơn hẳn cuộc sống thực tế, nếu không muốn nói là xa rời thực tế môi trường quảng cáo khắc nghiệt. 

Trước hết là câu chuyện tuyển dụng. Thượng Chi Đào xuất thân khá bình thường. Cô vừa tốt nghiệp đại học hạng trung, không có gia thế, không có kinh nghiệm nhưng lại nhanh chóng bước vào một công ty quảng cáo hàng đầu. 

Tất nhiên, một người mới hoàn toàn có thể được tuyển vì tiềm năng, nhưng với những công ty lớn, khán giả vẫn cần nhìn thấy cô đã chứng minh năng lực thế nào, vượt qua những vòng tuyển dụng nào hay có điểm mạnh gì đủ thuyết phục. Khi phần này bị lược bỏ, con đường bước vào công ty quảng cáo top đầu của Thượng Chi Đào trở nên thiếu thực tế. 

Bước vào công ty, vấn đề lại nằm ở chính cách công việc được khắc họa. Đây là agency nhưng những thứ rất quen thuộc với “người trong ngành” như bị khách lật brief, proposal bị sửa, client phản hồi chậm, brainstorm, chạy deadline hay phối hợp giữa các team,... lại không có nhiều đất diễn. Văn phòng vì thế giống một không gian để các nhân vật gặp nhau hơn là một nơi thực sự tạo áp lực và buộc họ trưởng thành.

Ngay cả diện mạo của người đi làm cũng được “filter” khá mạnh. Thượng Chi Đào là một người trẻ mới bước vào đời, ở nhà thuê, ngày ngày đối mặt với áp lực cơm áo gạo tiền,... Nhìn chung, cô được xây dựng là phải đối mặt với nhiều áp lực của cuộc sống đô thị. 

Nhưng trên màn ảnh, cô gần như luôn xuất hiện với outfit đẹp, tóc tai chỉn chu, tổng thể hoàn hảo như đã sẵn sàng cho một buổi chụp street style. Thậm chí trong một số khoảnh khắc, cư dân mạng còn phải ví von: “Trong phim người ta tươi như mặt trời, ngoài đời tôi tơi như mặt trận”. 

Tạo hình đi làm của nhân vật được nhận xét khác xa thực tế

Tất nhiên, người làm trong ngành quảng cáo hoàn toàn có thể chăm chút ngoại hình, nhưng đời sống thực vẫn có những giới hạn rất cụ thể đến ngân sách, thời gian, quãng đường di chuyển, khói bụi giờ cao điểm,... Bởi trong thực tế, có những ngày người ta vội vàng đến mức chỉ kịp mặc đại một bộ đồ, nếu không đi gặp khách hàng thì đến son cũng không buồn đánh. 

Chính những dấu vết nhỏ đó mới khiến một nhân vật có cảm giác đang thực sự đi làm. Khi ai cũng đẹp, văn phòng sạch sẽ và mọi thứ luôn đúng mood, khán giả dễ quên mất đây vốn là câu chuyện về những người đang vật lộn để trưởng thành và xây dựng sự nghiệp.

Cách bộ phim xử lý quan hệ cấp trên - cấp dưới cũng đáng chú ý. Loan Niệm có thể là một người sếp khó tính và yêu cầu cao, nhưng những lời lẽ công kích hay hành vi công khai hạ thấp nhân viên không nên được mặc định là “ngoài lạnh trong nóng”. Khi một bên nắm quyền đánh giá và quyết định cơ hội nghề nghiệp của bên kia, những hành vi ấy cần được nhìn dưới góc độ quyền lực và ranh giới công sở, thay vì nhanh chóng chuyển thành sự lãng mạn được che đậy vụng về. 

Những tình huống như sếp trực tiếp xử lý chuyện máy in, đưa nhân viên mới về nhà hay liên tục xuất hiện để giải quyết khó khăn cũng vậy. Trong phim ngôn tình, đó là cách tạo khoảnh khắc gần gũi. Nhưng ngoài đời, phản ứng đầu tiên của đồng nghiệp có lẽ sẽ là: “Ủa, quy trình đâu?”.

Chắc chắn bộ phim công sở không cần biến thành tài liệu đào tạo ngành quảng cáo. Nhưng nếu muốn kể câu chuyện về những người trẻ trưởng thành trong công việc, ít nhất khán giả phải thấy được cái giá của sự trưởng thành ấy: những lần làm sai, bị sửa, chạy deadline, mất ngủ, bị khách hàng từ chối, tự kiếm tiền và học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Bởi người đi làm ngoài đời không có phiên bản “4 năm sau” mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn. Họ phải tự đi qua từng ngày rất bình thường, rất mệt và đôi khi chẳng đẹp chút nào.

Trở thành bà chủ 1 nhà hàng, 1 công ty sau 4 năm: Startup xem xong vội gọi điện xin công thức thành công

Một điểm khác cũng khiến hành trình của Thượng Chi Đào thiếu cảm giác thuyết phục nằm ở quá trình phát triển sự nghiệp.

Sau khi rời khỏi mối quan hệ cũ và trở về quê nhà, cô bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác: khởi nghiệp, mở nhà hàng, sau đó tiếp tục mở công ty. Sau khoảng 4 năm, Thượng Chi Đào trở thành một phiên bản thành công hơn, xinh đẹp hơn và có cuộc sống hoàn toàn khác.

Nếu nhìn ở góc độ câu chuyện, đây là một cú chuyển mình hấp dẫn. Nhưng nếu đặt vào thực tế kinh doanh, hành trình ấy lại bị “tua nhanh” quá nhiều.

Mở một nhà hàng đã là một bài toán lớn: vốn ở đâu, mô hình kinh doanh thế nào, mặt bằng, nhân sự, vận hành, nguồn nguyên liệu, khách hàng, dòng tiền? Một startup mới thành lập lại là câu chuyện khác, với sản phẩm, thị trường, đội ngũ và vô số rủi ro có thể xuất hiện.

Thượng Chi Đào hoàn toàn có thể thành công. Không có gì vô lý khi một người sau nhiều năm làm việc tích lũy được kinh nghiệm và tìm ra hướng đi phù hợp.

Đồng thời Thượng Chi Đào cũng từng là người thiếu tự tin, ít kinh nghiệm. Sau đó cô trở thành người điều hành công việc của riêng mình. Khoảng giữa hai phiên bản ấy đáng lẽ là phần hấp dẫn nhất của nhân vật: Cô thất bại ở đâu? Học được gì? Kiếm khách hàng đầu tiên thế nào? Từng mất tiền ra sao? Từng muốn bỏ cuộc lúc nào?

Thượng Chi Đào có màn thay đổi ấn tượng

Ở thời điểm hiện tại, quá trình này vẫn chưa được lên sóng. Nhưng điều khiến người xem băn khoăn là những khó khăn mà Thượng Chi Đào phải đối mặt trong 4 năm đó sẽ được lột tả thế nào trong phim? Liệu khán giả có lại nhìn thấy kết quả nhiều hơn quá trình và không bị thuyết phục? 

Nếu trong công sở, sự trưởng thành của Thượng Chi Đào đôi khi được giải quyết bằng vài lời chỉ dẫn từ Loan Niệm, thì có khi nào khi khởi nghiệp, sự phát triển của cô lại tiếp tục được “thần kỳ hóa” bằng thời gian trôi qua?

Thứ hay bị tua nhanh nhất lại là thứ quan trọng nhất: Quá trình trưởng thành

Một câu chuyện về quá trình trưởng thành của một người hoàn toàn có thể có tình yêu. Thậm chí tình yêu thường xuất hiện rõ nhất khi người ta đang bận rộn nhất, tả tơi nhất: gặp nhau trong một dự án căng thẳng, chứng kiến nhau thất bại, bất đồng vì công việc, hoặc nhìn thấy phiên bản không hoàn hảo nhất của đối phương sau một ngày dài.

Nhưng ngoài đời, tình yêu không làm thay công việc. Một người không trở nên giỏi hơn chỉ vì có ai đó nhìn thấy tiềm năng của mình. Một nhân viên mới cũng không thể biến thành người làm việc vững vàng chỉ bằng vài lời chỉ dẫn từ sếp. Giữa “được cho cơ hội” và “có năng lực giữ được cơ hội đó” là rất nhiều thứ không xuất hiện trong những câu chuyện được kể quá nhanh.

Dân agency hiểu điều này có lẽ rõ hơn ai hết. Một proposal được duyệt thường không phải phiên bản đầu tiên mà phải là cái “final thứ n+1”. Một ý tưởng tốt có thể bị sửa vì ngân sách, vì khách hàng bỗng dưng không thích, vì thời gian gấp gáp hoặc đơn giản là vì sáng hôm sau nhìn lại, cả team đều thấy nó không ổn như tối hôm trước. 

Người mới vào nghề học cách làm việc không chỉ từ một người sếp giỏi, mà từ những lần bị khách hàng lật kèo, những cuộc họp không hiểu mình sai ở đâu và cả việc phải tự mò ra cách giải quyết trước khi deadline tới.

Startup cũng vậy. Ngoài đời không có màn hình đen rồi vài dòng chữ “4 năm sau” là một người có thể bước từ nhân viên bình thường thành founder thành công. Bốn năm đó có thể là tiền tiết kiệm đổ vào dự án đầu tiên rồi mất trắng, là những tháng chưa biết lấy đâu ra khách hàng, là lúc doanh thu có nhưng dòng tiền vẫn thiếu, là tuyển nhầm người, chọn sai mô hình hoặc phải đóng cửa một thứ mình từng nghĩ sẽ gắn bó rất lâu.

Mở một nhà hàng nghe có vẻ lãng mạn cho đến khi phải tính tiền thuê mặt bằng, chi phí nhân sự, nguyên liệu, hao hụt và lượng khách mỗi ngày. Mở một công ty nghe có vẻ là bước tiến tiếp theo cho đến khi founder nhận ra phần lớn thời gian của mình không còn dành cho ý tưởng, mà dành cho vận hành. Thành công ngoài đời thường không đến bằng một cú chuyển cảnh đẹp. Nó nằm trong rất nhiều đoạn lộn xộn mà nếu kể ra, có khi chẳng cinematic chút nào.

Đó cũng là điểm khiến những câu chuyện trưởng thành thuyết phục thường không cần nhân vật phải liên tục có những cú nâng cấp ngoạn mục. Người xem chỉ cần nhìn thấy họ đã sống qua giai đoạn đó như thế nào.

Bởi trưởng thành hiếm khi diễn ra theo kiểu hôm nay thiếu kinh nghiệm, vài năm sau đã có mọi thứ. Phần lớn chúng ta đi qua tuổi trưởng thành bằng những bước rất nhỏ: làm một việc tốt hơn lần trước, đổi một công việc không còn phù hợp, học cách từ chối một khách hàng, chấp nhận một dự án thất bại, kiếm được khoản tiền đầu tiên từ thứ mình tự làm và rồi lại phải bắt đầu lo cho bước tiếp theo.

Không có ai giúp mình bấm nút “4 năm sau” để cuộc đời tự động tốt hơn, mình giàu có và xinh đẹp hơn. Chỉ có deadline vẫn tới, tiền thuê nhà vẫn đến hạn, khách hàng vẫn có thể đổi brief vào phút 89 và những ngày mình vẫn phải đi làm dù chưa biết con đường đang chọn có thực sự đúng hay không.

(Ảnh: Tổng hợp)