GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam. Ảnh: Thu Thuỷ.

Lời khuyên của các chuyên gia là chủ động hiểu đúng, đánh giá nguy cơ và quản lý sức khỏe toàn diện có thể giúp phụ nữ duy trì chất lượng cuộc sống trong 30-40 năm sau mãn kinh.

Theo GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, mãn kinh không chỉ đánh dấu sự kết thúc chức năng sinh sản mà còn là điểm chuyển đổi quan trọng trong tiến trình sức khỏe của phụ nữ. Đây là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi, đòi hỏi phụ nữ chủ động theo dõi và chăm sóc sức khỏe thay vì chỉ tập trung kiểm soát các triệu chứng.

Sau mãn kinh, quá trình lão hóa sinh học diễn ra rõ rệt hơn, kéo theo nguy cơ gia tăng các vấn đề về tim mạch, chuyển hóa và mất xương, đồng thời có thể xuất hiện những thay đổi về nhận thức. Giai đoạn này chiếm khoảng một phần ba cuộc đời còn lại của phụ nữ. Vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe sau mãn kinh không chỉ nhằm giảm các triệu chứng trước mắt mà còn hướng tới duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống trong những thập kỷ tiếp theo.

Quy mô của vấn đề này ngày càng lớn trên toàn cầu. Theo thống kê, năm 2025, thế giới có hơn 1 tỷ phụ nữ đang trong giai đoạn quanh và sau mãn kinh. Con số này dự kiến tăng lên 1,2 tỷ vào năm 2030.

Các triệu chứng liên quan đến mãn kinh cũng khá phổ biến. Khoảng 75-80% phụ nữ trải qua các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa, đổ mồ hôi, với thời gian trung bình kéo dài 7,4 năm. Trong khi đó, 50-84% phụ nữ sau mãn kinh gặp hội chứng tiết niệu - sinh dục, nhưng chỉ khoảng 20-25% trong số này được điều trị.

Tại Việt Nam, hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trên 45 tuổi, chiếm 25% dân số nữ. Độ tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ Việt Nam khoảng 48-50 tuổi, trong khi thời gian sống sau mãn kinh có thể kéo dài 30-40 năm.

Sự suy giảm hormone estrogen trong thời kỳ mãn kinh tác động đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Ở hệ vận mạch, phụ nữ có thể gặp tình trạng bốc hỏa, đổ mồ hôi, tim đập nhanh và mất ngủ. Tại hệ tiết niệu - sinh dục, các triệu chứng thường gặp gồm khô âm đạo, đau khi quan hệ, nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, tiểu gấp hoặc không tự chủ.

Đối với hệ xương, quá trình mất xương diễn ra nhanh hơn sau mãn kinh, làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương. Hệ tim mạch, thần kinh và tâm thần cũng chịu ảnh hưởng, với nguy cơ mắc bệnh tim mạch gia tăng, cùng các biểu hiện như rối loạn khí sắc, lo âu, suy giảm trí nhớ hoặc cảm giác "sương mù não".

Theo các chuyên gia, quản lý sức khỏe toàn diện với lối sống lành mạnh là nền tảng quan trọng trong giai đoạn này. Phụ nữ cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát cân nặng và vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần, kết hợp các bài tập aerobic với bài tập sức bền.

Các bài tập kháng lực có vai trò duy trì khối cơ và hỗ trợ sức khỏe xương khớp. Bên cạnh đó, phụ nữ cần chú trọng giấc ngủ, bảo đảm thời gian nghỉ ngơi phù hợp và hạn chế caffeine, rượu cùng các yếu tố kích thích có thể làm trầm trọng thêm một số triệu chứng.

Một chế độ sinh hoạt phù hợp không chỉ góp phần giảm nhẹ các triệu chứng mãn kinh mà còn hỗ trợ phòng ngừa bệnh mạn tính, duy trì sức khỏe xương, cơ và tim mạch, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống trong nhiều năm sau mãn kinh.

Với thời gian sống sau mãn kinh có thể kéo dài 30 - 40 năm, việc chuẩn bị và quản lý sức khỏe từ sớm có ý nghĩa quan trọng. Thay vì coi mãn kinh đơn thuần là dấu mốc chấm dứt khả năng sinh sản, phụ nữ cần nhìn nhận đây là một giai đoạn chuyển tiếp sức khỏe, từ đó chủ động đánh giá các nguy cơ và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp.