Nếu bạn lướt TikTok, Instagram hay các cộng đồng wellness (sống khỏe), biohacking gần đây, bạn sẽ thấy một kiểu nội dung xuất hiện dày đặc: những lời kể về các mũi tiêm peptide được gọi là “anti-aging” (chống lão hóa), “boost năng lượng”, “ngủ ngon hơn”, “hồi phục nhanh hơn”, thậm chí “tăng libido” (ham muốn/tình dục).

Điều đáng nói là đây không còn là một trào lưu nhỏ trong một nhóm chơi công nghệ sức khỏe. TIME cho biết xu hướng này đang lan mạnh nhờ người nổi tiếng, influencer và các cộng đồng chia sẻ “stack” - tức là phối hợp nhiều loại peptide với nhau - dù nhiều loại chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt cho các mục đích đang được quảng bá.

TIME nhấn mạnh một điểm rất quan trọng: phần lớn các peptide đang được quảng bá rầm rộ trong làn sóng này không có đủ dữ liệu lâm sàng chất lượng cao để khẳng định hiệu quả và độ an toàn như những lời hứa trên mạng. Bác sĩ Eric Topol (Scripps Research Translational Institute) được TIME dẫn lời nói khá thẳng rằng gần như không có “dữ liệu có ý nghĩa” để người dùng đặt niềm tin chắc chắn vào nhiều peptide đang phổ biến hiện nay.

Nói theo cách dễ hiểu, vấn đề không chỉ là “có tác dụng phụ hay không”, mà là ở chỗ rất nhiều người đang dùng những thứ mình không thật sự biết rõ đang đưa vào cơ thể là gì, liều ra sao, độ tinh khiết thế nào và tương tác với các thuốc/chất khác ra sao.

Một phần khiến xu hướng này bùng lên là tâm lý rất phổ biến của thời đại mạng xã hội: ai cũng muốn cải thiện nhanh - ngủ ngon hơn nhanh, giảm mỡ nhanh, hồi phục nhanh, trẻ hơn nhanh. Khi thấy một người có hình thể đẹp, da đẹp, phong độ tốt kể rằng họ dùng peptide và “thay đổi hẳn”, rất nhiều người sẽ nghĩ “có khi mình cũng hợp”. TIME dẫn ý kiến chuyên gia cho rằng chính mạng xã hội là động lực lớn đẩy cơn sốt peptide đi nhanh như vậy.

Nhưng mặt tối nằm ở chỗ nguồn hàng. Theo TIME, sau các động thái siết quản lý của FDA với một số hoạt động compounding (pha chế/điều chế theo đơn) liên quan peptide, nhiều người đã chuyển sang mua qua thị trường xám trực tuyến - nơi hàng hóa có thể đến từ các nguồn không được kiểm soát chặt, và nguy cơ sai nhãn hoặc nhiễm tạp chất tăng lên. Bài viết cũng nhắc tới các cảnh báo về chất lượng sản phẩm khi mua từ nguồn không chuẩn.

Với độc giả nữ quan tâm sức khỏe nửa kia, đây là một chủ đề rất đáng để theo dõi vì đàn ông - nhất là nhóm 30+ và trung niên - là nhóm rất dễ bị hấp dẫn bởi các lời hứa kiểu “tăng hiệu suất”, “giữ phong độ”, “phục hồi nhanh”, “ngủ sâu hơn nhưng vẫn làm việc tốt”. Những lời hứa này đánh trúng đúng nỗi lo của người đang vừa áp lực công việc vừa lo xuống phong độ theo tuổi.

Điều quan trọng không phải là phủ nhận hoàn toàn mọi tiến bộ trong y học hay chống lão hóa, mà là phân biệt được đâu là can thiệp có bằng chứng, đâu là trào lưu chạy trước dữ liệu. Trong lĩnh vực sức khỏe nam giới, đây là ranh giới cực kỳ đáng giá vì nó liên quan trực tiếp đến nội tiết, tim mạch, giấc ngủ, gan thận và sức khỏe tinh thần.

Nếu nhìn ở góc độ xu hướng nội dung, cơn sốt peptide là một ví dụ điển hình của “xu hướng có thật nhưng hiểu sai rất nhanh”. Xu hướng có thật ở chỗ nhu cầu chống lão hóa, tối ưu sức khỏe, kéo dài phong độ đang tăng rất mạnh. Nhưng hiểu sai rất nhanh ở chỗ nhiều người nhảy thẳng vào giải pháp công nghệ - tiêm/chích - mà bỏ qua nền tảng căn bản như ngủ, vận động, dinh dưỡng, quản trị stress và khám đúng chuyên khoa khi cần.

Tóm lại, cơn sốt peptide “chống lão hóa” là một xu hướng có thật và đáng theo dõi. Nhưng chính vì nó chạm vào nỗi sợ già đi và nỗi ham tối ưu nhanh, nó cũng là mảnh đất rất dễ bị thổi phồng. Viết về chủ đề này, càng bình tĩnh, càng bám dữ liệu và càng nói bằng ngôn ngữ dễ hiểu, càng có giá trị với độc giả.