Sau đám tang mẹ, ba anh em tôi ngồi lại trong căn nhà cũ để dọn dẹp đồ đạc. Bố đã mất từ lâu, mẹ một mình nuôi chúng tôi khôn lớn. Khi còn sống, bà không bao giờ nói rõ chuyện tiền bạc, chỉ bảo sau này anh em đừng vì vài đồng mà mất tình thân.

Không ai ngờ lời dặn ấy lại trở thành điều chúng tôi phải đối diện ngay sau khi mẹ qua đời.

Anh cả tên Hùng, tôi là Mai, còn em út là Tuấn. Mẹ để lại một căn nhà ở quê, vài sổ tiết kiệm và mảnh đất nhỏ phía sau. Giá trị tài sản không quá lớn, nhưng đủ để ba anh em bắt đầu có những tính toán riêng.

Hùng cho rằng căn nhà nên bán đi rồi chia đều. Tuấn lại muốn giữ nhà làm nơi thờ cúng, còn tôi nghĩ thế nào cũng được, miễn anh em không cãi nhau. Tuy nhiên, càng bàn bạc, mọi người càng bắt đầu nhắc đến công sức của mình.

Ảnh minh họa 

Hùng nói anh đã chăm mẹ những năm cuối đời. Tuấn bảo mình thường xuyên gửi tiền về sửa sang nhà cửa. Tôi cũng không khỏi chạnh lòng khi nhớ những lần mình đưa mẹ đi khám, mua thuốc và lo các khoản sinh hoạt.

Đúng lúc ấy, dì tôi lấy ra một chiếc hộp sắt nhỏ: “Ngày trước mẹ các cháu gửi dì giữ hộ. Bà dặn đúng ngày giỗ đầu mới được mở”.

Ba anh em nhìn nhau. Không ai biết bên trong có gì, nhưng cả ba đều nghĩ đến giấy tờ nhà đất, vàng hoặc sổ tiết kiệm. Từ hôm đó, không khí giữa chúng tôi càng trở nên khó xử.

Đến ngày giỗ đầu của mẹ, Hùng mang chiếc hộp về đặt giữa bàn thờ. Tuấn cẩn thận mở khóa. Bên trong không có vàng, cũng chẳng có giấy chứng nhận tài sản như chúng tôi tưởng.

Chỉ có ba cuốn sổ cũ và một xấp thư được buộc bằng sợi dây vải.

Cuốn sổ đầu tiên ghi lại những khoản tiền mẹ đã chi cho Hùng khi anh còn trẻ. Anh từng làm ăn thất bại, nợ nần chồng chất. Mẹ đã âm thầm bán đôi bông tai cưới để trả một phần nợ cho con, nhưng chưa bao giờ kể với ai.

Cuốn thứ hai là những khoản chi cho tôi. Tôi phát hiện số tiền mẹ từng đưa để đóng học phí cho con gái tôi đều được bà ghi lại. Có những tháng bà phải vay tạm hàng xóm vì tiền lương hưu không đủ.

Cuốn cuối cùng dành cho Tuấn. Em út ngày trước từng bỏ học giữa chừng để đi làm. Mẹ đã dùng tiền tiết kiệm sửa căn nhà nhỏ cho em, vì sợ Tuấn không có chỗ ở ổn định sau khi lập gia đình.

Trong xấp thư, mẹ viết riêng cho từng người.

Bà không chia tài sản theo kiểu ai chăm sóc nhiều hơn thì được hưởng nhiều hơn. Bà chỉ mong chúng tôi hiểu rằng mỗi người đều từng nhận từ mẹ một thứ gì đó, chỉ là không ai biết hết những gì người khác đã được nhận.

Tôi đọc đến lá thư cuối cùng, nước mắt cứ thế rơi xuống. Mẹ viết: “Nhà có thể chia được, tiền có thể chia được, nhưng tình anh em mà chia ra thì sau này không ai mua lại được”.

Hùng lặng người. Tuấn cúi xuống rất lâu. Cuối cùng, anh cả nói sẽ không bán nhà nữa. Ba anh em thống nhất giữ lại căn nhà làm nơi thờ cúng, tiền tiết kiệm chia theo pháp luật và không ai nhắc lại chuyện ai đã hy sinh nhiều hơn.

Mẹ mất rồi, nhưng chiếc hộp bà để lại đã giúp chúng tôi nhận ra một điều: trong một gia đình, thứ dễ bị đem ra cân đo nhất là tiền bạc, còn những hy sinh thật sự thường chỉ được nhìn thấy khi đã quá muộn.