Trong ký ức của những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở những miền quê Bắc Bộ, tuổi thơ thường không gắn liền với những món đồ chơi đắt tiền hay những cửa hàng tiện lợi sáng rực ánh đèn. Tuổi thơ ngày ấy là những buổi chiều ngóng bà đi chợ về, là những ngày theo mẹ ra đình xem hội làng, háo hức chờ được dúi vào tay một món quà vặt mộc mạc, ngọt lịm. 

Mới đây, một đoạn video ngắn ghi lại cảnh bán một loại kẹo quê ở Thái Bình đã bất ngờ gây sốt cõi mạng, khơi gợi lại cả một bầu trời thương nhớ cho rất nhiều người. Món ăn dân dã ấy mang một cái tên khá lạ tai: Kẹo giằng. Thế nhưng, điều thú vị nhất lại nằm ở phần bình luận, khi món kẹo này tạo ra một cuộc "chia phe" dở khóc dở cười. 

Một nửa cộng đồng mạng bồi hồi nhớ lại hương vị ấu thơ, nửa còn lại trớ trêu thay lại chính là những người con Thái Bình gốc ngơ ngác thừa nhận: "Sống đến nửa đời người ở đất này rồi vẫn chưa nghe thấy cái tên kẹo giằng bao giờ!". Vậy rốt cuộc, món kẹo bí ẩn này là gì mà lại có sức hút kỳ lạ đến thế?

Từ cuộc tranh cãi "nảy lửa" về gốc gác món quà quê

Câu chuyện bắt đầu từ một đoạn clip ghi lại cảnh một mâm kẹo mộc mạc được bày bán trước cửa đền, cửa chùa nhân dịp lễ hội đầu xuân. Không bao bì nhãn mác lấp lánh, không thương hiệu xa hoa, những viên kẹo màu nâu óng ả nằm ngoan ngoãn trên mẹt tre đã lập tức thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác. 

Những người từng ăn thì thốt lên đầy xao xuyến: "Thèm lắm luôn, ngày nhỏ mình đi hội mua 1 nghìn được tận 3 viên, bây giờ tìm hiếm lắm nha mọi người". Thế nhưng, ngay phía dưới, hàng loạt bình luận thắc mắc lại nổ ra. 

Có người khăng khăng: "Tớ ở Thái Thụy quê mình gọi đây là kẹo cao đó", trong khi dân tình ở Hưng Hà lại khẳng định chắc nịch: "Huyện nhà mình không hề có món này". Thậm chí, ngay cả những người sống ở huyện Tiền Hải - nơi được cho là "thủ phủ" của món kẹo này cũng bối rối thừa nhận chưa từng ăn qua. 

Hóa ra, kẹo giằng không phải là một đặc sản mang tính đại trà, phủ sóng toàn tỉnh như chiếc bánh cáy làng Nguyễn lừng danh. Nó thu mình lại, khiêm nhường trở thành một thức quà đặc hữu, gắn liền với văn hóa hội hè, đình đám của một vài vùng quê nhỏ lẻ như khu vực chợ Quán (Nam Trung) hay đền Cửa Lân (Tiền Hải). Chính sự phân bổ địa lý mang tính "cục bộ" này đã biến kẹo giằng thành một "huyền thoại" gây tò mò, khiến những ai từng may mắn được nếm thử càng thêm tự hào và trân quý.

Hình hài mộc mạc và hương vị "dính răng" gây thương nhớ

Nhiều người thế hệ Gen Z hoặc những ai lần đầu nhìn thấy kẹo giằng thường dễ lầm tưởng đây là kẹo mạch nha hay kẹo kéo quen thuộc. Nhưng những người sành ăn và có tuổi thơ gắn bó với món kẹo này sẽ lập tức đính chính ngay. Bằng những nguyên liệu mộc mạc nhất của chốn đồng quê, kẹo giằng được kết tinh từ vị ngọt đậm đà của đường nâu hòa quyện cùng chút cay nồng, ấm áp của gừng tươi giã nhuyễn. 

Quá trình làm kẹo không đòi hỏi máy móc phức tạp nhưng lại cần sự khéo léo và cái tâm của người thợ. Đường được nấu chảy trên lửa riu riu cho đến khi đạt độ sánh quện, ngả màu cánh gián đẹp mắt thì đổ ra những tấm phên có lót sẵn lớp giấy bóng trong suốt. Khác với những loại kẹo được tạo hình sẵn, người bán kẹo giằng thường mang cả một tảng kẹo lớn ra chợ. 

Khi có khách mua, họ mới dùng một con dao nhỏ, sắc bén gõ nhẹ một đường dứt khoát. Âm thanh "cạch, cạch" vang lên vui tai, tảng kẹo vỡ ra thành những viên hình vuông nhỏ nhắn, vuông vức, đong đầy trong những chiếc túi ni lông bé xíu chừng chục viên.

Chỉ cần đưa viên kẹo lên miệng, bạn sẽ hiểu vì sao nó lại khiến người ta nhớ nhung đến vậy. Ban đầu chạm vào đầu lưỡi, viên kẹo có vẻ hơi cứng cáp, nhưng khi nhai, nó bắt đầu dẻo dần, dẻo dần ra. Cái cảm giác dẻo quẹo, dai dai, thậm chí là dính chặt vào kẽ răng lại chính là nét duyên ngầm vô cùng đặc biệt của kẹo giằng. Vị ngọt sắc của đường nâu không hề gắt gỏng nhờ có vị cay the the, ấm nóng của gừng tươi làm chất xúc tác. 

Cắn một miếng kẹo, nhấp một ngụm nước chè xanh chát nhẹ, cái lạnh của những ngày mưa phùn gió bấc như bị xua tan đi phần nào. Nhai viên kẹo giằng, người ta không chỉ thưởng thức vị ngọt của đường, của gừng, mà còn đang nhấm nháp lại cả một miền ký ức trong trẻo, cái thời mà vài đồng tiền lẻ đổi lấy dăm ba viên kẹo cũng đủ làm nên niềm hạnh phúc to đùng của những đứa trẻ quê nghèo.

Guồng quay của cuộc sống hiện đại mang đến vô vàn những sự lựa chọn hào nhoáng với bánh kẹo nhập khẩu, sô-cô-la đắt tiền hay trà sữa trân châu. Giữa cơn bão của đồ ăn nhanh ấy, những mẹt kẹo giằng thô mộc dần bị lùi vào dĩ vãng, khuất lấp sau những ồn ào của phố thị. Giờ đây, để tìm mua được một túi kẹo đúng chuẩn hương vị xưa không phải là chuyện dễ dàng. Phải hữu duyên lắm, vào đúng dịp hội làng tháng Giêng, hay lặn lội về những khu chợ quê truyền thống may ra mới bắt gặp bóng dáng quen thuộc của người bán kẹo. 

Đoạn video viral trên mạng xã hội không chỉ đơn thuần giới thiệu một món ăn lạ, mà nó còn chạm vào một "huyệt đạo" cảm xúc rất sâu trong lòng mỗi người: Sự khao khát được kết nối với quá khứ. Dù bạn gọi nó là kẹo giằng, kẹo cao, hay thậm chí sống nửa đời người mới lần đầu nghe tên, thì câu chuyện về những viên kẹo dính răng ấy vẫn là một lời nhắc nhớ dịu dàng. Rằng dù ẩm thực có phát triển đến đâu, thì những hương vị mộc mạc, được nuôi dưỡng từ tình làng nghĩa xóm, từ đôi bàn tay tảo tần của bà, của mẹ sẽ luôn giữ một vị trí độc tôn và không thể thay thế trong tâm hồn mỗi người Việt.