Bé gái 5 tuổi ở Ninh Ba, Trung Quốc, mỗi ngày đều xuống nhà hàng xóm ôm con thỏ của họ. Bốn tháng sau, một mảng da đầu của bé sẽ không bao giờ mọc tóc trở lại. Không phải vì tai nạn, không phải vì bệnh hiếm. Chỉ vì một loại nấm da mà con thỏ mang trên người mà chẳng ai, kể cả chủ nuôi, nhận ra.

Đây không phải chuyện hiếm. Bác sĩ trực tiếp điều trị cho bé cho biết riêng tại phòng khám của cô, năm vừa qua đã tiếp nhận hơn 20 ca tương tự. Với những ông bố đang để con tiếp xúc thú cưng ở bất cứ đâu, đây là thứ đáng dừng lại vài phút để đọc.

Một cái ngứa đầu tưởng vô hại

Bé gái trong câu chuyện, gọi tên là Dương Dương, là đứa trẻ hoạt bát, được mọi người trong khu phố yêu mến. Bé có thói quen mỗi ngày xuống tầng dưới chơi với con thỏ nhà hàng xóm, ôm và vuốt lông nó, rồi về nhà không rửa tay mà đưa tay lên gãi đầu ngay khi thấy ngứa.

Ban đầu chỉ là vài nốt đỏ nhỏ trên đầu, giống mụn nhọt thông thường. Bà của bé tưởng vậy thật, lấy tuýp thuốc bôi da có sẵn trong nhà bôi mỗi ngày. Một tuần sau, các nốt đỏ không những không xuống mà phình to thành cục mủ mềm, to cỡ trứng chim cu. Cục mủ vỡ ra, chảy dịch vàng trắng, từng vạt tóc quanh đó rụng theo. Bé đau đến mức không nằm ngửa được, khóc suốt đêm.

Gia đình đưa bé đến khoa Da liễu Bệnh viện Số 2 Ninh Ba. Bác sĩ phụ trách là Điền Nhã Chi nhận định ngay đây không phải nhọt thông thường, cho làm xét nghiệm soi nấm và hỏi gia đình có nuôi thú cưng không. Câu trả lời là không, nhưng bà của bé sau đó nhớ ra chuyện con thỏ nhà hàng xóm.

Chẩn đoán cuối cùng là nấm mủ tóc, dạng nặng nhất trong các bệnh nấm da đầu, do nấm da xâm nhập sâu vào nang tóc và gây viêm mủ dữ dội. Sau 4 tháng điều trị đúng phác đồ, vết thương lành nhưng nang tóc ở vùng đó đã bị phá hủy hoàn toàn. Da đầu của bé sẽ có một mảng không bao giờ mọc tóc lại.

Vì sao chuyện này đáng để đàn ông có con nhỏ quan tâm

Điểm đáng chú ý nhất không phải là con thỏ. Mà là việc chẳng ai trong câu chuyện này làm gì sai một cách rõ ràng. Gia đình không nuôi thú cưng. Đứa trẻ chỉ đang làm điều mà hầu hết trẻ con đều làm: thích một con vật lông xù và muốn ôm nó mỗi ngày.

Theo bác sĩ Điền, chó, mèo, thỏ và các loài thú lông dài khác có thể mang nấm da trên cơ thể mà không hề có biểu hiện bệnh gì. Con vật vẫn ăn ngủ, chạy nhảy bình thường, lông vẫn mượt, nhìn bằng mắt thường không cách nào phát hiện. Khi trẻ ôm, vuốt lông rồi không rửa tay mà gãi đầu, nấm có cơ hội bám vào da đầu và sinh sôi.

Điều khiến trẻ nhỏ dễ mắc hơn người lớn nằm ở chính làn da của các bé. Trẻ từ 3 đến 10 tuổi là nhóm nguy cơ cao nhất, vì tuyến bã nhờn trên da đầu ở tuổi này chưa phát triển hoàn thiện, lượng dầu tiết ra còn ít. Trong khi đó, chính lớp dầu này ở người lớn chứa các axit béo mạch dài có tác dụng ức chế nấm tự nhiên. Da đầu trẻ con vì vậy gần như không có lớp phòng thủ này, nấm dễ dàng định cư hơn nhiều so với khi bám vào tay một người lớn.

Đây cũng là lý do nhiều ông bố dễ chủ quan. Tay mình sờ thú cưng suốt mà có sao đâu, nên nghĩ con cũng vậy. Thực tế là cơ chế bảo vệ da của hai bên hoàn toàn khác nhau.

Một điểm khác cũng đáng nói thêm: không cần nuôi thú cưng trong nhà mới gặp rủi ro này. Trẻ tiếp xúc thú cưng nhà hàng xóm, thú cưng ở công viên, hay các mô hình thú cưng cho thuê để chụp ảnh đang nở rộ ở nhiều trung tâm thương mại, đều có thể là nguồn lây nếu không rửa tay sau đó.

Chúng ta không thể cấm trẻ cầm, nắm, sờ, chạm... và khám phá thế giới qua xúc giác. Tuy nhiên, cần giáo dục kỹ càng việc phải rửa tay sau khi chơi bời, không sờ tay lên mặt, gãi tai gãi đầu nếu bàn tay chưa sạch.

Bảy dấu hiệu cần để ý sớm

Nếu con vừa tiếp xúc thú lông dài trong thời gian gần đây và có một trong các dấu hiệu sau, nên đưa đi khám da liễu ngay, không chờ tự khỏi:

- Xuất hiện một hoặc nhiều vùng da đầu hói tròn bất thường

- Tóc gãy sát da đầu, để lại những chấm đen nhỏ rải rác

- Da đầu đỏ, sưng, có dấu hiệu mưng mủ

- Gàu trắng xám đóng thành mảng, gội mãi không sạch

- Vảy vàng đóng dày, có mùi hơi hôi gần giống nước tiểu chuột

- Ngứa dữ dội, trẻ gãi liên tục đến mức tự gây trầy xước

- Hạch ở sau tai hoặc sau gáy sưng lên

Việc cần làm, và việc tuyệt đối không nên làm

Sai lầm phổ biến nhất, cũng là sai lầm mà gia đình bé Dương Dương mắc phải, là tự bôi các loại thuốc da chứa corticoid khi thấy nốt đỏ ở đầu con. Loại thuốc này có tác dụng giảm viêm tại chỗ nhưng đồng thời làm suy yếu miễn dịch tại vùng da đó, khiến nấm lan rộng nhanh hơn và phá hủy nang tóc nặng hơn. Bác sĩ Điền nhấn mạnh đây là điều cần tránh tuyệt đối khi chưa có chẩn đoán chính xác.

Cũng không nên tự nặn hay chích cục mủ. Việc này làm nấm phát tán sang vùng da xung quanh, mở rộng phạm vi tổn thương thay vì giải quyết được gì.

Phác đồ điều trị chuẩn cho nấm mủ tóc kéo dài khoảng 3 đến 4 tháng, kết hợp đồng thời uống thuốc kháng nấm, cắt tóc vùng tổn thương, gội đầu hằng ngày bằng dung dịch kháng nấm, bôi thuốc tại chỗ và khử trùng quần áo, khăn, mũ của trẻ. Càng điều trị sớm, khả năng giữ được nang tóc càng cao. Để càng lâu, nguy cơ hói vĩnh viễn càng lớn.

Về phòng ngừa, ba việc đơn giản nhất là: cho con rửa tay bằng xà phòng ngay sau khi chơi với thú cưng, bất kể là thú nhà mình hay nhà người khác; không dùng chung lược, khăn, mũ giữa trẻ và vật nuôi; nếu định nuôi thú mới trong nhà, nên đưa thú đi kiểm tra nấm da trước, vì nấm da ở vật nuôi thường không có biểu hiện rõ ràng để tự nhận biết bằng mắt.