Nhiều bậc cha mẹ thường cảm thấy mệt mỏi, thậm chí là bất lực khi con cái bắt đầu biết "lý sự", hay cãi lại hoặc làm trái ý người lớn. Chúng ta thường có xu hướng tôn vinh những đứa trẻ "ngoan ngoãn, bảo gì nghe nấy". Tuy nhiên, một nghiên cứu kéo dài tới 4 thập kỷ của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) đã đưa ra một kết luận đảo ngược hoàn toàn định kiến này.

Nghiên cứu 40 năm: Từ những "đứa trẻ rắc rối" đến những "người trưởng thành giàu có"

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Developmental Psychology đã theo dõi hành trình của hơn 700 trẻ em từ năm 12 tuổi cho đến khi họ bước sang tuổi 52. Các nhà khoa học không chỉ nhìn vào chỉ số IQ hay hoàn cảnh gia đình, mà tập trung vào các đặc điểm tính cách như: sự tận tâm, tinh thần thách thức và xu hướng phá vỡ quy tắc.

Kết quả thật bất ngờ: Những đứa trẻ có cá tính mạnh, thường xuyên thách thức quyền lực của cha mẹ và giáo viên lại là những người có mức thu nhập cao nhất và giữ các vị trí quan trọng trong xã hội khi trưởng thành.

Ảnh minh họa

Tại sao "cãi lại" lại là biểu hiện của một nhà lãnh đạo tương lai?

Theo các chuyên gia, hành vi "hay cãi" thực chất là sự vận hành của những kỹ năng sống quan trọng mà trường lớp ít khi dạy:

- Bản năng đàm phán sắc bén: Một đứa trẻ dám tranh luận để xin thêm 10 phút chơi điện tử thực chất đang học cách thương lượng. Khi trưởng thành, họ không ngại đòi hỏi quyền lợi, thương thảo mức lương hoặc bảo vệ dự án của mình trước ban lãnh đạo.

- Tư duy độc lập (Critical Thinking): Những trẻ "quá ngoan" thường có xu hướng phục tùng và chấp nhận thực tại. Ngược lại, trẻ hay cãi thường đặt câu hỏi "Tại sao?". Điều này giúp chúng không dễ bị lôi kéo bởi đám đông và luôn tìm ra giải pháp mới cho các vấn đề cũ.

- Kiên định với mục tiêu cá nhân: Những người thành công nhất thế giới thường là những người dám phá vỡ các quy tắc cũ để tạo ra giá trị mới. Sự bướng bỉnh lúc nhỏ chính là "viên gạch đầu tiên" xây dựng nên lòng kiên định sau này.

Nghệ thuật của cha mẹ: Chuyển hóa "Bướng bỉnh" thành "Bản lĩnh"

Dù khoa học ủng hộ những đứa trẻ cá tính, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cổ xúy cho sự vô lễ. Ranh giới giữa một "nhà biện hộ trẻ tuổi" và một "đứa trẻ hư" nằm ở cách giáo dục của gia đình.

- Thay vì ra lệnh, hãy thảo luận: Thay vì nói "Con phải làm thế này vì mẹ bảo thế", hãy thử giải thích lý do và cho phép con đưa ra phản hồi.

- Dạy con cách tranh luận văn minh: Hãy hướng dẫn trẻ dùng lý lẽ thay vì dùng cảm xúc (la hét, khóc lóc). Đây chính là bài học đầu đời về EQ (Trí tuệ cảm xúc).

- Lắng nghe có chọn lọc: Khi trẻ đưa ra được một lập luận logic và hợp lý, cha mẹ nên sẵn sàng nhượng bộ. Điều này dạy trẻ rằng: "Ý kiến của mình có giá trị và sự nỗ lực đàm phán sẽ mang lại kết quả".

Nếu con bạn đang khiến bạn "đau đầu" vì những màn lý sự mỗi ngày, hãy mỉm cười và kiên nhẫn hơn một chút. Có thể bạn không phải đang đối mặt với một đứa trẻ bướng bỉnh, mà là đang nuôi dưỡng một CEO, một nhà khởi nghiệp hoặc một nhà cải cách đầy tiềm năng trong tương lai.

Ngoan ngoãn có thể tạo ra một học sinh giỏi, nhưng sự phản biện mới tạo ra một người trưởng thành xuất chúng.

Thanh Hương