Mới đây, một quan điểm dạy con tưởng chừng như rất cơ bản: "Làm bài tới đâu che tới đó" bỗng nhiên trở thành tâm điểm tranh cãi gay gắt trên mạng xã hội. Trong khi nhiều phụ huynh gật gù tâm đắc vì đó là quy tắc phòng thi, thì không ít ý kiến lại chỉ trích gay gắt, cho rằng cách dạy này đang biến những đứa trẻ trở nên ích kỷ và toan tính quá sớm. Vậy đâu mới là chân lý?

Nguồn cơn của cuộc tranh luận: Bảo vệ thành quả hay "kẹt xỉ" với bạn bè?

Câu chuyện bắt đầu từ một bài đăng ngắn gọn trên mạng xã hội, chia sẻ quan điểm của một người mẹ khi dặn dò con trước giờ thi cử. Chị dạy con rằng: "Làm bài tới đâu phải che tới đó".

Mục đích của người mẹ rất rõ ràng: Để tránh việc bị bạn bè nhìn bài, chép bài, đảm bảo kết quả thi phản ánh đúng năng lực thực chất. Tuy nhiên, ngay dưới phần bình luận, một làn sóng phản đối đã nổ ra. Nhiều người cho rằng dạy trẻ nhỏ như vậy là quá thực dụng, thiếu tinh thần đoàn kết. Thậm chí, có ý kiến còn nặng lời: "Trẻ nhỏ đi học mà dạy như vậy là ích kỷ, không biết sẻ chia", "Dạy con đề phòng bạn bè thế này thì lớn lên sao hòa đồng được?"...

Sự việc tưởng nhỏ nhưng lại chạm đúng vào "nỗi lòng" của rất nhiều phụ huynh, khiến hai luồng ý kiến va chạm chan chát: Một bên đề cao kỷ luật phòng thi, một bên đề cao tình cảm bạn bè.

Ảnh minh hoạ

Góc nhìn thấu đáo: Khi "Sẻ chia" bị đặt nhầm chỗ

Để phân giải cuộc tranh luận này, chúng ta cần bình tĩnh bóc tách vấn đề dưới lăng kính của giáo dục và đạo đức học đường. Có thực sự người mẹ kia đang dạy con ích kỷ?

1. Bản chất của thi cử là sự công bằng

Trước hết, cần khẳng định: Mục đích tối thượng của mọi kỳ thi là kiểm tra, đánh giá năng lực cá nhân của từng học sinh sau một quá trình nỗ lực.Điểm số là thước đo của sự cố gắng. Việc một đứa trẻ học ngày cày đêm để có kiến thức, sau đó phải "mở bài" cho một người bạn lười biếng chép lại, đó không phải là chia sẻ. Đó là sự bất công. Hành động "che bài" của đứa trẻ, về bản chất, là hành động tự vệ chính đáng để bảo vệ thành quả lao động của mình và tuân thủ quy chế thi.

2. Đừng đánh tráo khái niệm giữa "Tốt bụng" và "Bao che"

Những người chỉ trích người mẹ là "ích kỷ" dường như đang nhầm lẫn tai hại về khái niệm "sẻ chia". Chúng ta dạy trẻ chia sẻ một chiếc bánh, nhường một món đồ chơi, hay giảng lại bài cho bạn khi chưa hiểu – đó là lòng tốt và sự hào hiệp. Nhưng trong giờ kiểm tra, việc cho bạn chép bài là hành vi gian lận. Dạy con cho bạn chép bài không giúp bạn tiến bộ, mà đang tiếp tay cho thói ỷ lại, lười biếng và dối trá của bạn. Đó là sự "tốt bụng" đặt sai chỗ, và trong giáo dục, điều này còn nguy hại hơn cả sự vô tâm.

3. Quan trọng là thái độ: Dạy con "Che bài" nhưng không "Che lòng"

Có lẽ, điều khiến một bộ phận cư dân mạng lấn cấn không nằm ở hành động "che bài", mà là nỗi lo về việc đứa trẻ sẽ hình thành tâm lý nghi kỵ, coi bạn bè là kẻ thù. Đây chính là ranh giới tinh tế mà cha mẹ cần khéo léo. Thay vì gieo vào đầu con nỗi sợ hãi: "Che đi không nó cướp điểm của con", hãy giải thích cho con hiểu về sự tôn trọng quy tắc: "Con che bài để tập trung làm tốt phần việc của mình, và để các bạn cũng tự lực cánh sinh. Giúp bạn là giảng cho bạn hiểu sau giờ thi, chứ không phải đưa đáp án cho bạn chép lúc này".

Câu chuyện "làm tới đâu che tới đó" không chỉ là một kỹ năng đi thi, mà là bài học đầu đời về sự liêm chính. Một đứa trẻ biết bảo vệ bài làm của mình là một đứa trẻ có lòng tự trọng và tôn trọng sự công bằng. Đừng nhân danh sự "sẻ chia" để bình thường hóa những hành vi sai lệch trong giáo dục. Bởi lẽ, muốn con trở thành người tử tế, trước hết phải dạy con trở thành người trung thực.