"Ngày đầu tiên ở homestay, mình cứ nghĩ chắc chủ nhà quên bước cuối cùng".

Đó là chia sẻ của N., một du học sinh Việt Nam đang sinh sống tại New Zealand, khi nhớ lại lần đầu chứng kiến gia đình bản xứ rửa bát sau bữa tối.

Theo lời kể của N., sau khi ăn xong, mọi người gom toàn bộ bát đĩa vào bồn rửa, cho nước rửa chén vào chậu nước đầy bọt rồi lần lượt cọ rửa. Điều khiến cô ngạc nhiên là sau đó họ không mở vòi nước để tráng lại từng chiếc bát như thói quen ở Việt Nam.

"Họ chỉ rửa trong chậu nước có bọt, rồi lấy ra đặt lên giá hoặc dùng khăn lau khô luôn. Mình nhìn thấy vẫn còn chút bọt xà phòng nên thực sự không dám tin. Lúc đó mình còn nghĩ chắc họ quên tráng nước", N. kể.

Không chỉ riêng New Zealand, thói quen này cũng phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu và châu Đại Dương như Anh, Australia hay Ireland. Trên các diễn đàn du học sinh, đây là một trong những khác biệt văn hóa thường xuyên được nhắc đến mỗi khi bàn về cuộc sống ở nước ngoài.

(Ảnh minh họa)

Được biết, có một số lý do khiến họ duy trì cách rửa bát này trong nhiều thập kỷ.

Trước hết là quan điểm tiết kiệm tài nguyên nước. Tại nhiều quốc gia phát triển, việc mở vòi nước liên tục để tráng từng chiếc bát được xem là hành vi gây lãng phí không cần thiết. Thay vào đó, họ thường sử dụng một chậu nước duy nhất để xử lý toàn bộ lượng bát đĩa sau bữa ăn.

Bên cạnh đó, sự phổ biến của máy rửa bát cũng góp phần hình thành thói quen này. Trong quy trình hoạt động của máy rửa bát, bát đĩa được làm sạch bằng hóa chất chuyên dụng rồi sấy khô, người dùng không cần thực hiện thêm bước tráng nước bằng tay. Theo thời gian, nhiều gia đình áp dụng cách tư duy tương tự ngay cả khi rửa thủ công.

Một nguyên nhân khác đến từ tiêu chuẩn sản xuất nước rửa chén tại nhiều nước châu Âu. Các sản phẩm này phải đáp ứng những quy định nghiêm ngặt về độ an toàn sinh học, khả năng phân hủy và mức độ tồn dư hóa chất. Vì vậy, lượng bọt còn sót lại sau khi khô đi được cho là không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Nhiều người cho rằng chiếc khăn lau chính là "bước tráng gián tiếp", việc lau kỹ bề mặt bát đĩa sau khi rửa sẽ giúp loại bỏ phần lớn lượng nước và lớp bọt còn bám lại.

Thêm vào đó, tại nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt là Đức, Hà Lan hay Đan Mạch, chi phí nước sinh hoạt và xử lý nước thải thuộc nhóm cao nhất thế giới. Người dân được giáo dục về ý thức tiết kiệm tài nguyên ngay từ nhỏ, vì vậy việc hạn chế mở vòi nước liên tục khi rửa bát được xem là một thói quen rất bình thường.

Thay vì xả nước để tráng từng chiếc bát như ở nhiều nước châu Á, họ thường sử dụng một chậu nước pha sẵn nước rửa bát để làm sạch toàn bộ bát đĩa, sau đó lau khô hoặc để khô tự nhiên nhằm giảm lượng nước tiêu thụ. Với nhiều người bản địa, đây không chỉ là cách tiết kiệm chi phí mà còn là một hành động góp phần bảo vệ môi trường và giảm lãng phí tài nguyên.

(Ảnh minh họa)

Dù vậy, với nhiều du học sinh châu Á, đặc biệt là người Việt Nam, việc không tráng lại bát đĩa bằng nước sạch vẫn là một trong những khác biệt văn hóa khó thích nghi nhất. Bởi từ nhỏ, phần lớn người Việt đã quen với quan niệm bát đĩa chỉ thực sự sạch khi được xả lại nhiều lần dưới vòi nước để loại bỏ hoàn toàn bọt xà phòng. Chính vì thế, khi lần đầu chứng kiến người bản xứ rửa bát xong rồi đặt lên giá hoặc lau khô ngay mà không qua bước tráng nước, không ít người cảm thấy bối rối, thậm chí lo ngại về vấn đề vệ sinh.

Dù hiểu được lý do đằng sau thói quen này, từ việc tiết kiệm nước, bảo vệ môi trường cho đến tiêu chuẩn an toàn của các loại nước rửa bát, nhiều người vẫn khó có thể thay đổi thói quen đã hình thành từ nhiều năm. Không ít du học sinh cho biết họ vẫn âm thầm tráng lại bát đĩa bằng nước sạch sau khi rửa, hoặc chờ người bản xứ rời đi rồi mới thực hiện bước này để cảm thấy yên tâm hơn khi sử dụng.

Thậm chí, có những người đã sinh sống ở châu Âu hay nhiều năm nhưng vẫn giữ nguyên cách rửa bát quen thuộc của mình. Với họ, việc tráng lại bằng nước sạch không chỉ là một thao tác vệ sinh đơn thuần mà còn là thói quen gắn liền với nếp sống gia đình và cảm giác an tâm sau mỗi bữa ăn.

Chính những khác biệt rất nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày như vậy lại trở thành ví dụ điển hình cho sự khác biệt văn hóa giữa phương Đông và phương Tây, đồng thời là trải nghiệm mà nhiều du học sinh nhớ mãi trong hành trình thích nghi với cuộc sống ở một đất nước khác.