Ngày 21/10, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội đã thông tin chính thức về vụ nam sinh có hành vi bạo lực đối với giáo viên chủ nhiệm tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, xã Nội Bài, Hà Nội.

Nam sinh bị giữ để điều tra, Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu xử lý nghiêm

Theo báo cáo ban đầu của nhà trường, sự việc xảy ra sáng 19/10, trong giờ chữa bài kiểm tra. Một nam học sinh lớp 12 đã có hành vi bạo lực đối với giáo viên chủ nhiệm. Nhà trường sau đó can thiệp, đưa giáo viên đến cơ sở y tế thăm khám và phối hợp với gia đình học sinh, cơ quan công an giải quyết vụ việc.

Theo thông tin được Báo Điện tử Chính phủ đăng tải trưa 21/10, sức khỏe và tinh thần của nữ giáo viên đã ổn định. Nhà trường đã tổ chức làm việc với giáo viên, học sinh và phụ huynh để ổn định tình hình, đồng thời cung cấp tài liệu phục vụ công tác xác minh.

Sự việc xảy ra sáng 19/10, trong giờ chữa bài kiểm tra (Ảnh cắt từ clip)

Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội, cho biết cơ quan chức năng đang giữ nam học sinh liên quan để phục vụ điều tra, làm rõ. Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu nhà trường phối hợp xử lý theo quy định, đồng thời tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng ứng xử và phòng ngừa bạo lực học đường.

Vụ việc gây chú ý không chỉ bởi hành vi xảy ra ngay trong lớp học, mà còn đặt ra vấn đề về khả năng ứng xử của học sinh trước những tình huống căng thẳng.

Khi lời phê bình trở thành cảm giác "bị mất mặt"

Ở tuổi vị thành niên, cách người khác nhìn nhận mình có thể mang ý nghĩa rất lớn. Một lời nhận xét trước tập thể đôi khi không chỉ được tiếp nhận như thông tin về hành vi hay kết quả học tập, mà còn có thể khiến trẻ lo lắng về hình ảnh của bản thân trong mắt bạn bè.

Nghiên cứu về phản ứng cảm xúc của thanh thiếu niên trước sự đánh giá từ bạn bè, được công bố trên International Journal of Behavioral Development năm 2014, cho thấy sự đánh giá của bạn đồng trang lứa có vai trò đáng chú ý đối với trải nghiệm cảm xúc ở lứa tuổi này.

Nghiên cứu thực hiện với 36 người tham gia từ 9 đến 17 tuổi, thông qua một nhiệm vụ đánh giá xã hội trên máy tính. Kết quả góp phần làm rõ sự nhạy cảm của thanh thiếu niên trước việc được chấp nhận hoặc từ chối. Điều đáng chú ý là cảm giác xấu hổ, tức giận và hành vi gây hấn không phải một chuỗi phản ứng tất yếu. Một học sinh có thể thấy mất mặt khi bị phê bình nhưng vẫn lựa chọn im lặng, trình bày lại hoặc tìm người hỗ trợ. Khả năng nhận diện cảm xúc và kiểm soát hành vi chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt.

Việc cha mẹ thừa nhận khi mình ứng xử chưa phù hợp cũng giúp trẻ hiểu rằng bất đồng không nhất thiết dẫn đến đối đầu - Ảnh minh họa

Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ (NIMH) cho biết não bộ tiếp tục phát triển trong suốt tuổi vị thành niên. Vùng vỏ não trước trán tham gia vào việc lập kế hoạch, cân nhắc hậu quả và ra quyết định, là một trong những khu vực trưởng thành muộn.

Cùng với quá trình phát triển này, các mối quan hệ xã hội và sự đánh giá từ bạn bè cũng trở nên quan trọng hơn. Trong một số tình huống căng thẳng, thanh thiếu niên có thể phản ứng bốc đồng hoặc gặp khó khăn khi cân nhắc hậu quả trước mắt và lâu dài.

Tuy nhiên, sự phát triển chưa hoàn thiện của não bộ không đồng nghĩa trẻ không có khả năng tự kiểm soát. Phần lớn thanh thiếu niên vẫn có thể học cách điều chỉnh cảm xúc, tiếp nhận phản hồi và xử lý bất đồng mà không gây tổn hại cho người khác.

Một vấn đề khác là không nên quy hành vi bạo lực về duy nhất một cơn nóng giận.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), nguy cơ bạo lực ở thanh thiếu niên có thể chịu tác động của nhiều yếu tố thuộc cá nhân, gia đình, quan hệ bạn bè và môi trường học đường. Khó khăn trong kiểm soát hành vi, căng thẳng cảm xúc, cách giải quyết xung đột và chất lượng các mối quan hệ đều là những yếu tố cần được xem xét.

Cha mẹ cần dạy con cách phản ứng khi bị phê bình thế nào?

Một trong những điều cha mẹ có thể giúp con hiểu là cảm xúc và hành vi không phải là một.

Trẻ có thể tức giận khi bị nhắc nhở, buồn khi nhận điểm thấp hoặc xấu hổ vì bị phê bình trước bạn bè. Những cảm xúc đó cần được nhận diện và lắng nghe. Nhưng cảm giác bị tổn thương không phải lý do để đe dọa, xúc phạm hay sử dụng bạo lực với người khác.

Thay vì chỉ nói con phải biết kiềm chế, cha mẹ có thể cùng con trao đổi về những tình huống thường gặp ở trường. Chẳng hạn, nếu bị giáo viên nhắc nhở trước lớp trong khi cho rằng mình không sai, con sẽ làm gì?

Một hướng ứng xử phù hợp là tạm dừng tranh luận khi đang quá tức giận, chờ thời điểm bình tĩnh hơn để trình bày quan điểm. Nếu cảm thấy sự việc chưa được giải quyết thỏa đáng, học sinh có thể tìm đến giáo viên chủ nhiệm, bộ phận tư vấn tâm lý hoặc cha mẹ để được hỗ trợ.

Kỹ năng này cần được thực hành trong những bất đồng nhỏ hằng ngày. Khi trẻ tranh luận với cha mẹ, người lớn có thể làm mẫu bằng cách lắng nghe hết ý kiến, không dùng lời xúc phạm và giải thích rõ giới hạn hành vi. Việc cha mẹ thừa nhận khi mình ứng xử chưa phù hợp cũng giúp trẻ hiểu rằng bất đồng không nhất thiết dẫn đến đối đầu.

CDC xác định khả năng trao đổi vấn đề với cha mẹ, sự gắn kết với những người lớn đáng tin cậy và môi trường học đường có quy tắc ứng xử rõ ràng là những yếu tố bảo vệ trước nguy cơ bạo lực ở thanh thiếu niên.

Điều này cho thấy giáo dục kỹ năng ứng xử không thể chỉ là trách nhiệm của gia đình hoặc nhà trường. Trẻ cần được tiếp cận những nguyên tắc nhất quán ở cả hai môi trường, trong đó hành vi bạo lực không được chấp nhận nhưng những khó khăn về cảm xúc vẫn có cơ hội được chia sẻ và hỗ trợ.

Khi con thường xuyên có phản ứng gây hấn, đe dọa người khác hoặc khó kiểm soát hành vi, cha mẹ nên trao đổi với nhà trường và tìm sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý phù hợp. Việc can thiệp sớm có thể giúp nhận diện những khó khăn cần giải quyết, thay vì chỉ tập trung vào hình thức kỷ luật.

Với các gia đình, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là con có biết đúng sai hay không, mà còn là khi cảm thấy bị phê bình, tổn thương hoặc đối xử bất công, con đã biết cách phản ứng thế nào. Những cuộc trò chuyện và cách ứng xử được rèn luyện từ các tình huống nhỏ có thể trở thành nền tảng giúp trẻ xử lý những mâu thuẫn lớn hơn trong quá trình trưởng thành.