Một phụ huynh mới đây đăng bức ảnh con gái học lớp 1 đi học về với mái tóc bù xù gây chú ý. Theo phụ huynh này, buổi chiều sau khi ngủ trưa, tóc của con thường bị xõa, rối và có hôm dây buộc còn tuột hẳn một bên. Người mẹ cho biết có lúc đã nghĩ đến chuyện phải chạy lên trường để buộc lại tóc cho con vì sợ con phải chịu nóng cả buổi chiều. Từ đó, phụ huynh đặt câu hỏi liệu những học sinh lớp 1 khác đã có thể tự buộc tóc hay chưa, hay đây vẫn là việc cần người lớn hỗ trợ.

Quan điểm này dẫn tới tranh luận.

Ảnh minh hoạ được tạo bởi AI để đảm bảo quyền riêng tư

Từ mầm non lên lớp 1, một đứa trẻ bắt đầu phải tự làm nhiều việc hơn

Nhiều người cho rằng, ở bậc mầm non, việc cô giáo hỗ trợ trẻ những chuyện rất nhỏ như lau mặt, chỉnh quần áo, buộc tóc, đi vệ sinh hay lấy đồ dùng cá nhân là điều khá quen thuộc. Trẻ còn nhỏ, khả năng tự phục vụ chưa hoàn thiện và số lượng người lớn chăm sóc trong lớp cũng được bố trí theo đặc thù của lứa tuổi. Vì thế, việc một đứa trẻ ngủ dậy được cô chỉnh lại quần áo, chải tóc hay buộc tóc giúp là chuyện không lạ.

Nhưng lên lớp 1, mọi thứ bắt đầu thay đổi.

Đứa trẻ vẫn còn rất nhỏ, nhưng đã bước vào một môi trường mà mục tiêu không chỉ là chăm sóc mà còn là dạy trẻ từng bước tự lập. Một ngày ở trường của học sinh tiểu học có rất nhiều việc phải làm: học tập, ăn trưa, nghỉ trưa, tự lấy và cất đồ dùng, chuẩn bị sách vở, xếp hàng, di chuyển giữa các hoạt động...

Với một lớp có vài chục học sinh, giáo viên phải cùng lúc quản lý sĩ số, đảm bảo an toàn, tổ chức các hoạt động và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo. Vì vậy, việc cô giáo có thể tiện tay buộc lại tóc cho một học sinh là sự hỗ trợ đáng quý, nhưng rất khó xem đó là một phần công việc bắt buộc mà cô phải đảm nhiệm mỗi ngày.

Đặc biệt, chỉ riêng chuyện ngủ trưa cũng đã có thể khiến một mái tóc đang được buộc gọn trở nên rối tung. Một đứa trẻ vận động, chạy nhảy sau giờ nghỉ thì việc tóc lại xõa ra là chuyện rất bình thường. Nếu mỗi lần như vậy, người lớn đều lập tức chạy đến chỉnh lại, đứa trẻ sẽ rất khó có cơ hội học cách tự giải quyết những chuyện nhỏ của mình.

Thực ra, nếu cô nhìn thấy một học sinh lớp 1 tóc bị tuột và có thời gian, việc giúp con buộc lại tóc chắc chắn là một hành động đẹp. Có những giáo viên vẫn làm điều đó hằng ngày, đơn giản vì thương học sinh và muốn các con được gọn gàng, thoải mái. Nhưng nếu một ngày cô không kịp làm, điều đó cũng không nên lập tức trở thành bằng chứng cho thấy giáo viên thiếu quan tâm đến học sinh. Bởi giữa “cô có thể giúp con” và “cô phải có trách nhiệm làm thay con” là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Đây cũng là ranh giới mà cha mẹ cần nhìn rõ khi con chuyển cấp. Nếu quá "soi mói" sẽ chỉ khiến giáo viên thêm áp lực. 

Lớp 1 không phải là lúc con phải tự lo tất cả mà là lúc con bắt đầu được trao cơ hội

Tất nhiên, không thể yêu cầu một đứa trẻ vừa vào lớp 1 lập tức tự làm mọi thứ như một người lớn. Có những kỹ năng con chưa biết, cha mẹ vẫn cần hướng dẫn. Có những việc con làm chưa tốt, người lớn vẫn phải kiên nhẫn chỉ lại. Thậm chí, với một số trẻ, việc tự buộc tóc còn khó hơn nhiều so với tưởng tượng của người lớn.

Điều quan trọng là cha mẹ đừng vì con chưa biết mà làm thay mãi.

Một buổi sáng, thay vì buộc tóc cho con, mẹ có thể ngồi bên cạnh và hướng dẫn từng bước. Lần đầu con làm xấu, lần sau vẫn tuột, mái tóc có thể chưa gọn như người lớn mong muốn. Nhưng sau vài tuần, có thể con đã tự làm được. Nếu tóc dài và việc tự buộc còn quá khó, cha mẹ có thể tết tóc từ nhà, chọn kiểu tóc phù hợp hoặc đơn giản là cắt ngắn hơn. Nếu dây giày khiến con mất quá nhiều thời gian, có thể chọn loại dễ sử dụng hơn.

Đằng sau những lựa chọn rất nhỏ ấy là một bài học lớn hơn: con có thể tự chăm sóc bản thân trong khả năng của mình. Đó mới là điều mà những năm đầu tiểu học cần dạy trẻ.

Cha mẹ cũng cần “chuyển cấp” cùng con

Một đứa trẻ bước từ mầm non lên tiểu học không chỉ thay đổi trường lớp. Cách cha mẹ đồng hành với con cũng cần thay đổi. Ở mầm non, cha mẹ có thể chăm con từng chút một. Nhưng càng lớn, sự chăm sóc tốt không còn nằm ở việc làm mọi thứ thật chu đáo cho con, mà ở việc biết lùi lại đúng lúc để con tự làm. Có thể hôm nay con đi học về với mái tóc hơi rối. Ngày mai con quên cất một món đồ. Một hôm khác con tự mặc áo nhưng mặc ngược. Những điều ấy không đáng để người lớn quá lo lắng. Miễn là con đang học cách nhận biết vấn đề và tự sửa nó.

Và nếu phụ huynh có băn khoăn về cách chăm sóc, quản lý học sinh ở trường, cách tốt nhất vẫn là trao đổi trực tiếp với giáo viên để hiểu rõ tình hình. Một cuộc trò chuyện bình tĩnh thường giúp cha mẹ biết được con đang gặp khó khăn gì, giáo viên đang phải xử lý những công việc nào và gia đình có thể hỗ trợ con ra sao.