Theo một sắc lệnh được Tổng thống Vladimir Putin ký ngày 30/6, Nga thành lập một công ty để tiếp quản tất cả các quyền và nghĩa vụ của Công ty đầu tư năng lượng Sakhalin hiện điều hành dự án Sakhalin 2.

Phát ngôn viên Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, nêu rõ "cho đến nay chưa có lý do gì" khiến hoạt động xuất khẩu LNG từ Sakhalin 2 bị ảnh hưởng bởi động thái trên.

Trả lời câu hỏi của báo giới liệu cách tiếp cận của Nga đối với Sakhalin 2 có được áp dụng đối với các dự án khác liên quan đến các công ty phương Tây đang hoạt động tại Nga hay không, ông Dmitry Peskov cho biết: "Không thể có quy định chung, sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể".

Các tập đoàn Mitsui và Mitsubishi có thể buộc phải rút khỏi dự án khai thác dầu khí ở vùng Viễn Đông này của Nga, bởi theo sắc lệnh mới, các nhà đầu tư nước ngoài phải nộp đơn trong vòng một tháng để duy trì số cổ phẩn trong công ty mới.

Hiện Mitsui và Mitsubishi đang nắm giữ lần lượt 12,5% và 10% cổ phần trong dự án Sakhalin 2.

Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida cho biết: "Chúng tôi cần giám sát chặt chẽ những gì mà lệnh của tổng thống Nga yêu cầu đối với các điều khoản của hợp đồng". "Chúng tôi sẽ liên lạc chặt chẽ với các nhà khai thác và lập kế hoạch phản ứng của chúng tôi".

Nhật Bản hiện chịu tác động nặng nề từ giá năng lượng tăng cao do xung đột ở Ukraine và có thể sẽ buộc phải mua LNG trên thị trường với giá cao hơn. Khoảng 9% nhập khẩu LNG của Nhật Bản là từ Nga, phần lớn được dự án Sakhalin 2 cung cấp.

Nếu không nhất trí các điều khoản mới, cổ phần của các nhà đầu tư trong dự án sẽ được đem bán. Tuy nhiên, hiện các điều khoản mới chưa được soạn thảo.

Theo sắc lệnh của Tổng thống Putin, công ty mới sẽ thuộc tập đoàn năng lượng Gazprom và do đó sẽ nằm dưới sự kiểm soát của Chính phủ Nga. Tất cả nhân viên và công việc của nhà điều hành hiện nay là Công ty đầu tư năng lượng Sakhalin sẽ chuyển sang công ty mới.

Sắc lệnh khẳng định việc thay đổi nhà vận hành dự án là nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia Nga trước các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Nhật Bản có thể đưa ra ba cách giải quyết, tất cả đều có mặt hạn chế.

Các nhà kinh doanh có thể đồng ý nhận cổ phần trong công ty mới. Mitsui & Co. và Mitsubishi có cổ phần lần lượt là 12,5% và 10% trong liên doanh hiện tại. Nhưng nếu họ chọn mua vào công ty điều hành mới, không có gì đảm bảo về quy mô của những cổ phần đó hoặc cấu trúc sở hữu mới sẽ như thế nào.

Một lựa chọn khác là các nhà kinh doanh không nhận cổ phần trong công ty mới, nhưng Nhật Bản sẽ duy trì các hợp đồng mua LNG từ dự án. Nhà nhập khẩu năng lượng Nhật Bản JERA đã ký một hợp đồng 20 năm vào năm 2009 cho Sakhalin-2 để cung cấp hơn 1,5 triệu tấn nhiên liệu mỗi năm.

Thông thường điều này sẽ không phải là một vấn đề. Các hợp đồng như thế này thường vẫn có hiệu lực khi có thay đổi về quyền sở hữu. Nhưng Nga đã xếp Nhật Bản vào danh sách "các quốc gia không thân thiện", vì vậy sự không chắc chắn vẫn còn.

Cuối cùng, có trường hợp xấu nhất - Nhật Bản không đầu tư vào nhà điều hành mới và các hợp đồng bị chấm dứt. Điều đó sẽ giáng một đòn mạnh vào an ninh năng lượng của Nhật Bản vì nguồn cung LNG sẽ ngay lập tức giảm xuống ngay khi nước này đang trải qua cuộc khủng hoảng điện do một đợt nắng nóng, cùng với hóa đơn điện nước tăng.

Các công ty năng lượng Nhật Bản đang cố gắng ứng phó với tình hình. Hiroshima Gas mua khoảng 50% lượng LNG nhập khẩu từ Sakhalin-2 và cho biết họ đang thu thập thông tin.

Tohoku Electric Power, công ty mua khoảng 10% LNG từ Sakhalin-2, cho biết họ đã bắt đầu cân nhắc các lựa chọn trong trường hợp việc nhập khẩu đột ngột bị gián đoạn.

Thị trường giao ngay là nguồn thay thế duy nhất nếu Sakhalin-2 LNG bị cắt. Theo các hợp đồng dài hạn hiện tại, khí Sakhalin-2 tương đối rẻ, ước tính khoảng 10 USD / triệu đơn vị nhiệt của Anh.

LNG đắt hơn trên thị trường giao ngay. Tùy thuộc vào khối lượng nhập khẩu và mức tiền tệ, chi phí bổ sung có thể lên tới 2.000 tỷ yên (14,78 tỷ USD) mỗi năm để thay thế LNG của Sakhalin-2.

Ông Putin dường như đã sắp xếp thời gian theo lệnh ngay sau khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh NATO hôm 30/6. Nếu Nhật Bản di chuyển để bảo vệ lợi ích của mình trong Sakhalin-2, nước này có thể sẽ lấn sân sang mặt trận thống nhất do Nhóm 7 quốc gia trình bày.

Nhưng nếu Nhật Bản quyết định rút khỏi Sakhalin-2, nó sẽ làm gián đoạn nguồn cung cấp LNG. Matxcơva dường như đang tính toán rằng dù Tokyo có đi theo hướng nào đi chăng nữa, thì kết quả sẽ mang lại cho Nga đòn bẩy để sử dụng chống lại phương Tây.

(Nguồn: Nikkei)