Ung thư vòm họng được mệnh danh là "kẻ sát nhân thầm lặng" bởi vị trí khối u nằm sâu trong hốc mũi họng, cực kỳ khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Theo số liệu từ GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận hơn 120.000 ca mắc mới mỗi năm, trong đó khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc chiếm tỷ lệ rất cao. Đáng lo ngại hơn, có đến 70% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, khiến tỷ lệ tử vong tăng cao.

Ảnh minh họa

Một chàng trai 26 tuổi tên Xiao Liu, sống tại Bắc Kinh (Trung Quốc) cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Tuổi còn trẻ nên Xiao Liu chỉ nghĩ mình bị nghẹt mũi và ù tai nhẹ do viêm mũi thông thường. Thế nhưng, sau 2 tháng tự mua thuốc không khỏi, mùi hăng nồng tỏa ra từ khoang miệng đã tố cáo tình trạng nghiêm trọng. Kết quả nội soi xác nhận anh mắc ung thư vòm họng giai đoạn 4B, tế bào ác tính đã di căn nhiều nơi. Bác sĩ cho biết, chính sự chủ quan và những thói quen sai lầm đã đẩy anh vào "án tử" ung thư.

Qua câu chuyện của Xiao Liu, bác sĩ nhắc chúng ta cần nhìn nhận và thay đổi lối sống, nhất là những thói quen buổi sáng làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng dưới đây:

1. Ăn nhiều thực phẩm muối chua ngay trong bữa sáng

Nhiều người có thói quen ăn sáng nhanh gọn với cháo trắng kèm cá muối, rau muối hoặc xúc xích. Theo Tiến sĩ Chen Qiuyan của Trung tâm Ung thư Đại học Tôn Trung Sơn (Trung Quốc), thực phẩm này sản sinh ra nitrosamine trong quá trình ngâm chua và đây là một chất gây ung thư cực mạnh.

Một cuộc khảo sát dịch tễ học của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Quốc gia Trung Quốc năm 2021 cho thấy người thường xuyên tiêu thụ đồ muối chua có nguy cơ mắc bệnh ung thư vòm họng cao gấp 2,3 lần. Khi nạp vào cơ thể buổi sáng, nitrosamine tác động trực tiếp lên tế bào biểu mô vòm họng, gây đột biến gen và hình thành khối u ác tính.

Ảnh minh họa

2. Uống rượu bia: Thói quen "đầu độc" vòm họng

Thói quen dùng đồ uống có cồn buổi sáng là tác nhân hàng đầu thúc đẩy ung thư vùng họng phát triển. Đương nhiên, dù uống bia rượu vào thời điểm nào cũng không tốt, nhưng buổi sáng khi cơ thể trải qua giấc ngủ dài, thiếu năng lượng, thiếu nước và nhạy cảm thì càng hại.

Bác sĩ Bành Trần Văn Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nam (Trung Quốc) lưu ý rằng cồn làm tăng mức độ viêm nhiễm mãn tính tại vòm họng, làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ và khiến các tế bào dễ bị đột biến gen trong quá trình tự sửa chữa. Đối với những người có sẵn virus Epstein-Barr (EBV) trong cơ thể, rượu đóng vai trò là "chất xúc tác" khiến virus này thoát khỏi trạng thái ngủ đông để tấn công mạnh mẽ vào các tế bào lành mạnh.

3. Hút thuốc hoặc tiếp xúc với khói thuốc, chất độc hóa học

Việc hút thuốc lá ngay khi ngủ dậy hoặc hít phải khói thuốc thụ động, khói nhang và các chất độc hóa học (chất tẩy rửa, hóa chất...) trong nhà là sai lầm chết người. Lúc nào chúng cũng hại nhưng hại hơn vào buổi sáng sớm sau khi vừa thức dậy. Tiến sĩ Tang Linquan của Đại học Tôn Trung Sơn (Trung Quốc) cho biết, khói thuốc và các hạt bụi độc hại như formaldehyde, benzen khi đi vào đường hô hấp buổi sáng sẽ kích ứng trực tiếp niêm mạc vòm họng và làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng.

Dữ liệu công bố năm 2023 thuộc nghiên cứu của Đại học Y khoa Quảng Châu (Trung quốc) chỉ ra rằng nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,8 lần ở những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm này. Các chất độc hóa học làm tổn thương hàng rào niêm mạc, tạo điều kiện thuận lợi cho  xâm nhập sâu vào tế bào.

4. Ăn uống đồ quá nóng: Làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng

Nhiều người thích uống trà nóng hoặc ăn các món súp, cháo khi còn bốc khói vào buổi sáng, nhất là vào mùa lạnh. Tuy nhiên, việc tiêu thụ thực phẩm trên 65 độ C gây bỏng nhiệt nhẹ nhưng liên tục cho niêm mạc vòm họng. Bác sĩ Bành Trần Văn phân tích, quá trình "tổn thương - tự sửa chữa" lặp đi lặp lại do nhiệt độ cao sẽ kích thích tế bào tăng sinh bất thường, dễ dẫn đến đột biến ác tính và gây ung thư vòm họng, ung thư thực quản. 

Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, việc vệ sinh răng miệng sơ sài buổi sáng khiến vi khuẩn và dịch tiết bẩn tích tụ, làm trầm trọng thêm tình trạng viêm họng mãn tính. Trong khi đây cũng là "mảnh đất màu mỡ" để ung thư vòm họng hình thành.

7 dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng cần đi khám ngay

Tiến sĩ Tang Linquan cho biết, nhờ tiến bộ trong xạ trị và liệu pháp miễn dịch mà tỷ lệ sống sót sau 5 năm của ung thư vòm họng đã tăng mạnh từ 40% lên gần 90% nếu được phát hiện sớm. Buổi sáng không chỉ là thời điểm vòm họng dễ tổn thương mà cũng là lúc các dấu hiệu ung thư vòm họng trở nên rõ rành hơn. Trong khi các dấu hiệu bệnh này giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với viêm mũi thông thường

Vì vậy, ngoài tầm soát định kỳ, hãy đi khám ngay nếu gặp các triệu chứng sau, nhất là vào buổi sáng:

- Chảy dịch mũi sau có máu hoặc nước bọt chứa máu.

- Nghẹt mũi nặng một bên kéo dài không khỏi.

- Ù tai, có cảm giác đầy tai hoặc giảm thính lực rõ rệt.

- Đau đầu dai dẳng, thường đau về một bên đầu.

- Sưng hạch bạch huyết ở cổ (thường ở một bên và không đau).

- Tê bì vùng mặt hoặc có dấu hiệu nhìn đôi (nhìn đôi).

- Khoang miệng có mùi hăng nồng hoặc hôi bất thường dù vệ sinh kỹ.

Nguồn và ảnh: Health China, Baidu Health, The Paper