Chỉ trong vài tháng, một người đàn ông 45 tuổi bất ngờ sụt hàng chục kg, đi ngoài ra máu, chán ăn kéo dài. Ban đầu, ông nghĩ đơn giản mình bị trĩ nên không đi khám. Nhưng khi các triệu chứng ngày càng nặng, ông mới đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả khiến gia đình bàng hoàng: ung thư trực tràng, phát hiện ở giai đoạn muộn, đã di căn đến gan và phổi.

Dù được điều trị bằng hóa trị toàn thân và liệu pháp miễn dịch, người bệnh chỉ cầm cự được khoảng một năm trước khi qua đời. Trường hợp này không phải hiếm. Các bác sĩ cho rằng nguyên nhân lớn nằm ở thói quen ăn uống kéo dài nhiều năm.

Theo thống kê của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (Globocan) năm 2022, cả nước ghi nhận 16.835 ca mắc mới và 8.454 ca tử vong, xếp thứ 4 về tỉ lệ mắc và thứ 5 về tỉ lệ tử vong trong các loại ung thư phổ biến. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc bệnh, thậm chí có thể xem là một trong những yếu tố quyết định.

Đáng chú ý, bữa sáng, bữa ăn tưởng chừng đơn giản, lại có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đường ruột. Nếu bắt đầu ngày mới bằng những lựa chọn không lành mạnh, các bữa còn lại trong ngày cũng khó “cứu vãn”. Bác sĩ cảnh báo có 3 kiểu ăn sáng nên hạn chế tối đa.

Trước hết là nhóm thực phẩm nhiều chất béo. Các món chiên rán, nội tạng động vật, thịt mỡ hay dầu mỡ động vật là lựa chọn quen thuộc của không ít người. Tuy nhiên, tiêu thụ lượng lớn chất béo bão hòa ngay từ buổi sáng sẽ làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Về lâu dài, điều này dễ gây táo bón, khiến chất thải lưu lại lâu trong ruột, liên tục kích thích niêm mạc ruột và làm tăng nguy cơ ung thư.

Thứ hai là thực phẩm muối chua, hun khói. Dưa muối, cá khô, thịt xông khói… thường được nhiều người dùng kèm bữa sáng vì tiện lợi và đậm vị. Nhưng các món này có thể chứa nitrit, khi kết hợp với protein sẽ tạo thành nitrosamine – một chất có khả năng gây ung thư. Ngoài ra, thực phẩm hun khói còn chứa benzopyrene, một hợp chất độc hại khác đã được cảnh báo liên quan đến ung thư.

Nhóm thứ ba là thực phẩm nhiều đường. Bánh ngọt, nước ngọt có gas, sữa hoặc cháo thêm nhiều đường là lựa chọn phổ biến vào buổi sáng. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều đường dễ dẫn đến dư thừa năng lượng, gây tăng cân và béo phì. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chuyển hóa mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương đường ruột, từ đó liên quan đến ung thư đại trực tràng.

Bên cạnh việc hạn chế các thực phẩm trên, bác sĩ khuyến cáo nên tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt trong chế độ ăn. Đây là nguồn giàu chất xơ, giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột phát triển khỏe mạnh, từ đó giảm nguy cơ bệnh lý tiêu hóa.

Ngoài ra, cơ thể thường phát ra những “tín hiệu cảnh báo sớm” khi ung thư đại trực tràng xuất hiện. Những thay đổi như thói quen đại tiện bất thường, phân nhỏ hơn bình thường, có máu trong phân, táo bón xen kẽ tiêu chảy… đều không nên xem nhẹ. Khi gặp các dấu hiệu này, việc đi khám và nội soi đại tràng là cần thiết để phát hiện sớm bệnh.

Nhiều người e ngại nội soi vì sợ đau hoặc lo rủi ro, nhưng theo các chuyên gia, nguy cơ từ việc trì hoãn phát hiện ung thư còn lớn hơn rất nhiều. Thực tế, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư đại trực tràng có tiên lượng điều trị tốt hơn đáng kể.