Tháng trước, một người đàn ông họ Cao, 45 tuổi ở Chiết Giang (Trung Quốc) đột ngột gục ngã ngay tại phòng khách rồi tử vong dù đã được đưa đi cấp cứu. Khi bác sĩ công bố nguyên nhân tử vong là do hạ kali máu nghiêm trọng, vợ và gia đình bệnh nhân đã vô cùng bàng hoàng, suy sụp. Họ không thể tin nổi một khoáng chất nghe có vẻ "phụ trợ" như vậy lại có thể tước đi mạng sống của một người đàn ông đang khỏe mạnh chỉ trong vài giờ.

Người vợ nghẹn ngào chia sẻ rằng trước đó chồng mình chỉ kêu mệt mỏi và đi ngoài vài lần. Cả nhà đều nghĩ đó là chuyện vặt vãnh ngày hè chứ chưa từng nghĩ nó lại là một "bản án tử hình" giấu mặt. 

Báo cáo y khoa ghi nhận nồng độ kali trong máu của bệnh nhân lúc nhập viện chỉ còn 2.1 mmol/L, trong khi mức bình thường phải từ 3.5 đến 5.5 mmol/L. Theo dữ liệu công bố trên Tạp chí Y học Cấp cứu, tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân hạ kali máu nặng lên tới 20%.

Ảnh minh họa

Sự chủ quan của bản thân người bệnh và cả người nhà đã vô tình nuôi dưỡng một "sát thủ thầm lặng" bởi phần lớn các ca tử vong do thiếu kali đều đến từ chứng đột tử tim vì rối loạn nhịp tim cấp tính. Đây cũng là bài học về bổ sung kali quan trọng đến thế nào với sức khỏe, nhất là trong những ngày nắng nóng.

Tại sao cần bổ sung kali, nhất là vào mùa hè?

Bình thường, kali là một "nhân tố thầm lặng" cực kỳ quan trọng giúp duy trì sự cân bằng điện giải, truyền tín hiệu thần kinh và điều hòa nhịp tim ổn định. Cơ thể chúng ta giống như một thiết bị điện phức tạp và kali chính là nguồn năng lượng cốt lõi để duy trì hoạt động cho chiếc máy bơm tim. Khác với các dưỡng chất khác, cơ thể không thể tự tổng hợp kali mà phải dung nạp liên tục qua đường ăn uống.

Bác sĩ điều trị của ông Cao cho biết, giữ mức kali cần thiết vào lúc nào cũng quan trọng, nhưng vào mùa hè, vai trò của nó lại trở nên "sống còn" hơn bao giờ hết.

Khi thời tiết nắng nóng, cơ thể buộc phải bài tiết mồ hôi liên tục để hạ nhiệt, mà mồ hôi lại là con đường khiến kali "thoát" ra ngoài nhanh nhất. Chưa kể, mùa hè là thời điểm bùng phát các bệnh đường ruột gây nôn mửa, tiêu chảy, làm cản trở hoàn toàn khả năng hấp thụ kali và đẩy lượng dự trữ trong tế bào vào tình trạng kiệt quệ. Nếu chế độ ăn hằng ngày của bạn lại quá nghèo rau xanh và thừa muối natri, áp lực đào thải kali lên thận sẽ tăng gấp đôi, biến mùa hè thành một cái bẫy hạ kali máu vô cùng nguy hiểm.

Bác sĩ cảnh báo nếu thấy cơ thể xuất hiện 4 dấu hiệu bất ổn sau vào mùa hè, phải lập tức đi viện, tuyệt đối không được xem nhẹ bởi thiếu kali thực sự nguy hiểm hơn bạn tưởng:

1. Yếu cơ, tê liệt tay chân bất thường

Khi nồng độ kali xuống thấp, các tế bào cơ bắp bị thiếu hụt năng lượng và phản ứng chậm chạp với các lệnh truyền từ thần kinh. Biểu hiện rõ ràng nhất là mỗi khi thức dậy, hai chân bạn có cảm giác nặng trĩu như chì, không có chút sức lực, đi lại khó khăn hoặc khó ngồi xổm.

Ảnh minh họa

Nhiều người nhầm tưởng do ngủ sai tư thế hoặc làm việc quá sức, nhưng tình trạng yếu cơ, tê bì này có thể tiến triển thành liệt cơ cục bộ rất nguy hiểm. Nếu lặp lại trên 3 ngày, hãy đến bệnh viện ngay!

2. Nhịp tim thất thường, tức ngực lúc nhanh lúc chậm

Đây là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nhất liên quan trực tiếp đến tính mạng của thiếu kali nghiêm trọng.

Thiếu kali làm gián đoạn các tín hiệu điện truyền đến tế bào cơ tim. Bệnh nhân sẽ cảm thấy lồng ngực thắt lại như có vật nặng đè lên, tim đập loạn nhịp, lúc quá nhanh lúc quá chậm hoặc bỏ nhịp. Nếu không được truyền kali y tế kịp thời để ổn định lại điện thế màng tế bào, tim có thể ngừng đập đột ngột chỉ trong vài giờ.

3. Đầy hơi nặng, táo bón kéo dài

Không chỉ cơ xương, hệ cơ trơn của đường ruột cũng phụ thuộc hoàn toàn vào kali để duy trì nhu động. Khi cơ thể thiếu hụt kali, nhu động ruột sẽ hoạt động chậm chạp và trì trệ giống như hiện tượng tắc đường. Bệnh nhân sẽ liên tục bị đầy bụng, chướng hơi, ăn uống không ngon miệng và táo bón nghiêm trọng, làm đảo lộn hoàn toàn hệ tiêu hóa.

4. Tâm trạng cáu gắt, lo lắng và rối loạn thần kinh

Ảnh minh họa

Nồng độ kali trong máu thấp ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của hệ thần kinh trung ương. Người suy giảm kali dễ rơi vào trạng thái tinh thần mệt mỏi bồn chồn, lo lắng vô cớ, dễ nổi cáu hoặc phản ứng thái quá với các kích thích nhỏ xung quanh.

Ở những trường hợp thiếu hụt nghiêm trọng, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng rối loạn tâm thần cấp tính, lú lẫn. Đừng xem nhẹ hay tự xử lý mà cần đến bệnh viện trước khi quá muộn.

Cách bổ sung kali tự nhiên thông qua chế độ ăn hằng ngày

Để phòng tránh tình trạng hạ kali máu và rơi vào bi kịch như ông Cao, việc chủ động bổ sung kali qua thực phẩm tự nhiên mang lại hiệu quả bền vững và an toàn hơn hẳn việc tự ý dùng thuốc. Chuyên gia khuyến nghị mỗi người trưởng thành cần đạt mức 2000 - 3500mg kali mỗi ngày và chúng hoàn toàn có thể được đáp ứng bằng các nguồn thực phẩm quen thuộc.

- Tăng cường các loại rau lá xanh đậm: Rau bina, bông cải xanh, cải thìa, rau dền là những kho chứa kali đậm đặc. Trong đó, 100g  rau bina có thể đáp ứng tới 15% nhu cầu kali hằng ngày của cơ thể. Bạn nên nấu canh thanh đạm hoặc xào nhẹ để không làm thất thoát lượng khoáng chất này.

Ảnh minh họa

- Thay thế một phần tinh bột bằng các loại củ: Khoai tây, khoai lang, khoai môn, khoai mỡ là nguồn cung cấp kali dồi dào cùng chất xơ tự nhiên. Sử dụng các loại củ này thay thế gạo trắng giúp cơ thể tích lũy kali tốt hơn.

- Bổ sung các loại quả tươi: Chuối, cam, kiwi được mệnh danh là những ông vua kali trong thế giới trái cây. Đặc biệt, chuối chứa khoảng 330mg kali trên mỗi 100g, là lựa chọn hàng đầu để bù đắp điện giải nhanh chóng sau khi vận động, đổ mồ hôi.

- Sử dụng nhóm cây họ đậu và hạt: Đậu nành, đậu đen, đậu lăng, hạt điều, hạnh nhân không chỉ cung cấp protein thực vật chất lượng cao mà còn chứa lượng kali lớn giúp kiểm soát nồng độ natri trong máu.

Lưu ý quan trọng: Bên cạnh bổ sung bằn thực phẩm, hãy chủ động giảm lượng muối trong khẩu vị hằng ngày dưới 5g Chế độ ăn quá nhiều muối, natri cao sẽ trực tiếp đẩy kali ra khỏi cơ thể qua đường bài tiết. Đồng thời, những người có bệnh lý nền về thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có thực đơn bổ sung kali phù hợp, tránh gây quá tải cho chức năng lọc của thận.

Nguồn và ảnh: NetEase Health, Sohu, Baidu Health