UBND TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch triển khai công tác dân số và phát triển năm 2026, trong đó đáng chú ý là việc thành phố sẽ xây dựng và triển khai các mô hình, câu lạc bộ hỗ trợ làm quen dành cho nam, nữ thanh niên chưa kết hôn. Hoạt động này nhằm khuyến khích giới trẻ lập gia đình sớm, đặc biệt trước mốc 30 tuổi.

Theo kế hoạch được ban hành ngày 19/1, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì vững chắc mức sinh thay thế, khuyến khích mỗi cặp vợ chồng và cá nhân sinh đủ hai con; đồng thời giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực, cũng như tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi để thích ứng với quá trình già hóa dân số.

Trong năm 2026, thành phố đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể như: tuổi thọ bình quân đạt 76,8 tuổi; 91% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ; chiều cao trung bình của nam, nữ thanh niên 18 tuổi tăng thêm 0,3 cm so với năm 2025; 87% cặp nam, nữ được tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn.

Để đạt được các mục tiêu này, Hà Nội sẽ rà soát, nghiên cứu và ban hành các chính sách hỗ trợ, can thiệp phù hợp nhằm khuyến khích thanh niên kết hôn sớm. Thành phố dự kiến tổ chức các sự kiện truyền thông thu hút giới trẻ, triển khai các câu lạc bộ, mô hình hỗ trợ làm quen cho người chưa kết hôn, đồng thời nhân rộng mô hình thanh niên sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Song song với đó, các hoạt động tuyên truyền, giáo dục và vận động thay đổi hành vi về phát triển thể lực, tầm vóc người Hà Nội sẽ được đẩy mạnh, hướng tới đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh và các tầng lớp nhân dân. Công nghệ AI và Big Data cũng sẽ được ứng dụng để dự báo dân số, mô phỏng di cư và biến động cơ cấu dân số, phục vụ chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô.

Hà Nội đồng thời tăng cường phổ biến pháp luật về dân số, nhấn mạnh quyền và nghĩa vụ của mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng trong việc sinh con theo Luật Dân số số 113/2025/QH15. Theo đó, các cặp vợ chồng và cá nhân có quyền quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, phù hợp với độ tuổi, sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và khả năng nuôi dạy con, trên cơ sở bình đẳng.

Nội dung duy trì mức sinh thay thế và điều chỉnh mức sinh cũng sẽ được lồng ghép vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền các cấp, đưa vào hương ước, quy ước của thôn, tổ dân phố.

Theo kết quả Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2024 do Tổng cục Thống kê công bố, xu hướng kết hôn muộn tại Việt Nam ngày càng rõ nét, đặc biệt ở khu vực đô thị, nơi độ tuổi lập gia đình cao hơn so với nông thôn. Cụ thể, trong năm 2024, độ tuổi kết hôn lần đầu trung bình của dân số từ 15 tuổi trở lên đạt 27,3 tuổi, tăng 2,1 tuổi so với năm 2019. Trong đó, nam giới kết hôn lần đầu ở mức trung bình 29,4 tuổi, còn nữ giới là 25,2 tuổi.

Về tình trạng hôn nhân, 74,9% dân số từ 15 tuổi trở lên đã từng kết hôn. Nhóm chiếm tỷ lệ lớn nhất là những người đang có vợ hoặc chồng, đạt 65,3%.

Số liệu thống kê cũng cho thấy mối liên hệ giữa trình độ học vấn và độ tuổi kết hôn. Người có trình độ học vấn càng cao thì xu hướng kết hôn càng muộn. Cụ thể, nam giới tốt nghiệp THPT thường lập gia đình lần đầu vào khoảng 29,8 tuổi, trong khi những người chỉ hoàn thành tiểu học hoặc trung học cơ sở có độ tuổi kết hôn trung bình là 28,4 tuổi.

Trong đó, đàn ông Hà Nội kết hôn lần đầu ở độ tuổi trung bình 29,5, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. 

(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet) 

Thùy Linh