Từ ngày có hai cô con gái, câu tôi thường xuyên được nghe nhất là:

“Nhà có hai đứa, phải đối xử thật công bằng, không được thiên vị con nào.”

Tôi từng xem đó là nguyên tắc bất di bất dịch. Mua cho chị một cây bút, tôi cũng mua cho em một cây. Chị có váy mới, em cũng phải có. Cuối tuần đưa một đứa đi chơi, lần sau nhất định phải bù cho đứa còn lại.

Thế nhưng càng cố chia đều, tôi càng nhận ra có những thứ không thể và cũng không nên chia giống hệt nhau.

Chị đang học lớp 5, muốn có không gian riêng và được tôn trọng như một cô bé đang lớn. Em học lớp 2, vẫn cần mẹ ngồi bên khi học và giúp hình thành thói quen sinh hoạt. Hai con cách nhau ba tuổi, nhu cầu hoàn toàn khác nhau. Nếu cứ cố cho cả hai mọi thứ như nhau, sự “công bằng” đôi khi lại trở nên gượng ép.

Điều trẻ cần không hẳn là nhận được những thứ giống nhau, mà là cảm giác mình được cha mẹ nhìn thấy, thấu hiểu và yêu thương theo cách riêng.

Giống nhau chưa chắc đã công bằng

Buổi tối, cô em học lớp 2 mới bắt đầu biết tự đọc đề nhưng khả năng tập trung chưa tốt. Con cần mẹ ngồi gần để hướng dẫn và nhắc nhở.

Trong khi đó, cô chị học lớp 5 đã có thể tự hoàn thành bài tập. Tôi chỉ cần hỗ trợ khi con gặp phần khó.

Nếu muốn đối xử hoàn toàn giống nhau, tôi phải để cô em tự xoay xở hoặc ngồi giám sát cả cô chị. Nhưng cả hai cách đều không hợp lý. Em dễ nản vì chưa đủ khả năng tự giải quyết mọi vấn đề, còn chị có thể khó chịu vì bị theo dõi dù đã tự lập.

Chia đều là cho mỗi đứa một lượng như nhau. Công bằng là nhìn vào độ tuổi, hoàn cảnh và nhu cầu của từng con để trao cho con điều phù hợp.

Ngay cả chuyện mua đồ ăn sáng cũng vậy. Chị thích bánh mì, em thích bánh bao. Mua cho cả hai cùng một món có vẻ rất đều, nhưng lại không đúng với mong muốn của từng đứa.

Trẻ không chỉ muốn “chị có thì con cũng phải có”. Điều sâu xa hơn trẻ mong đợi là: “Mẹ hiểu con thật sự thích và cần điều gì”.

Mỗi đứa trẻ có một nỗi lo riêng

Con đầu từng có khoảng thời gian nhận được toàn bộ sự chú ý của cha mẹ. Khi em xuất hiện, con phải học cách chia sẻ bố mẹ và thích nghi với vai trò làm anh, làm chị.

Điều con đầu cần được xác nhận nhiều lần là:

“Dù đã có em, bố mẹ vẫn yêu con như trước.”

Trong khi đó, con thứ hai sinh ra đã có một người anh hoặc chị lớn hơn, làm được nhiều việc hơn. Em dễ so sánh hoặc cố gắng đuổi theo anh chị. Điều em cần là tìm thấy vị trí riêng trong gia đình và hiểu rằng mình không phải trở thành bản sao của người đi trước mới được yêu thương.

Vì thế, tôi lựa chọn chăm sóc các con theo nhu cầu.

Cô em còn nhỏ nên được mẹ dành nhiều thời gian hơn để chăm sóc, ôm ấp và hướng dẫn thói quen. Cô chị đã lớn, không cần mẹ luôn theo sát nhưng cần được lắng nghe, tôn trọng suy nghĩ và không gian riêng.

Dành cho em nhiều sự chăm sóc hơn, dành cho chị nhiều sự tin tưởng và thấu hiểu hơn không có nghĩa là thiên vị. Đó là trao cho mỗi đứa trẻ điều con đang cần.

Trẻ tranh nhau món đồ nhưng thực chất muốn tranh tình yêu

Khi hai con giành đồ chơi, đồ ăn hoặc tranh xem mẹ sẽ ôm ai trước, tôi từng cố làm một vị trọng tài: món đồ thuộc về ai, ai cầm trước, ai đúng, ai sai.

Sau này tôi mới hiểu, thứ các con tranh giành trên bề mặt có thể là một món đồ chơi, nhưng điều các con thật sự muốn biết là:

“Mẹ yêu ai hơn?”

“Con có còn quan trọng với mẹ không?”

Khi không chắc chắn về vị trí của mình, trẻ sẽ trở nên nhạy cảm với từng món quà, lời khen hay cái ôm mà anh chị em nhận được.

Một cách tôi thấy hiệu quả là dành cho mỗi con một khoảng thời gian riêng. Không cần kéo dài hàng giờ, mỗi ngày khoảng 10–20 phút cũng đủ, miễn là trong thời gian đó cha mẹ thật sự tập trung vào một đứa trẻ.

Không xem điện thoại, không vừa làm việc vừa trả lời qua loa. Với chị, đó có thể là lúc nghe con kể chuyện ở trường. Với em, đó có thể là lúc cùng đọc truyện hoặc chơi một trò đơn giản.

Đặc biệt, sau khi em bé chào đời, cha mẹ đừng quên dành thời gian riêng cho con lớn. Trong mắt người lớn, con đã thành anh chị nên thường bị yêu cầu phải hiểu chuyện và nhường nhịn. Nhưng con cũng chính là người bất ngờ phải san sẻ tình yêu vốn từng thuộc về mình.

Tôi thường nói với con gái lớn:

“Tình yêu không giống chiếc bánh phải cắt đôi. Không phải mẹ cho em một nửa thì phần của con sẽ ít đi. Trong lòng mẹ, tình yêu dành cho mỗi đứa đều đầy đặn.”

Không chia đều mọi thứ nhưng nguyên tắc phải rõ ràng

Yêu thương theo nhu cầu không có nghĩa cha mẹ được phép tùy ý bênh vực một đứa và bắt đứa còn lại luôn nhường.

Thời gian kèm học, món quà hoặc cách trò chuyện có thể khác nhau, nhưng những nguyên tắc cơ bản phải áp dụng cho cả hai.

Không ai được phép đánh, xúc phạm hoặc cố ý phá đồ của người khác. Muốn mượn đồ cá nhân phải hỏi. Ai mắc lỗi thì người đó cần chịu trách nhiệm. Không thể vì còn nhỏ mà luôn được bỏ qua, cũng không thể vì là anh chị mà lúc nào cũng phải nhường.

Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn vì đang ốm hoặc gặp khó khăn, cha mẹ nên giải thích cho con còn lại. Trẻ có thể chấp nhận sự khác biệt nếu hiểu được lý do.

Mẹ cũng cần giữ lại một phần cho mình

Những người mẹ có hai con rất dễ tự trách: ở bên chị lâu thì sợ em buồn, chăm em nhiều lại thấy có lỗi với chị.

Nhưng một người mẹ đã cạn kiệt năng lượng rất khó trao cho con sự bình tĩnh và ấm áp. Nếu mẹ không được nghỉ ngơi, luôn sống trong căng thẳng, hai đứa trẻ vẫn cảm nhận được sự mệt mỏi ấy dù mọi thứ đã được chia rất đều.

Vì vậy, mẹ cũng cần có thời gian riêng để nghỉ ngơi, gặp gỡ bạn bè hoặc làm một việc mình yêu thích. Khi mẹ có năng lượng và cảm thấy ổn với cuộc sống, mẹ mới có thể trao cho các con tình yêu vững vàng.

Gia đình có hai con không cần chia mọi thứ thành hai phần bằng nhau. Điều quan trọng là giúp mỗi đứa trẻ tin rằng mình đều được yêu thương.

Chị có nhịp trưởng thành của chị. Em có thời điểm nở hoa của em.

Điều các con cần không phải một người mẹ luôn cân đo từng món quà hay cái ôm, mà là người mẹ hiểu chị, hiểu em và cũng biết chăm sóc chính mình.

Nguồn: Sohu