Trong bối cảnh nhiều ca bệnh não mô cầu liên tiếp được ghi nhận tại một số địa phương, nhu cầu tiêm phòng loại bệnh nguy hiểm này đang gia tăng rõ rệt. Theo ghi nhận từ các cơ sở tiêm chủng trên cả nước, lượng người đến tiêm vắc xin não mô cầu trong hai tuần gần đây đã tăng đột biến, VNVC ghi nhận mức tăng lên đến 400%. Diễn biến này phản ánh tâm lý chủ động phòng bệnh của người dân, đặc biệt khi các ca bệnh xuất hiện ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh - sinh viên.

Thông tin từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết, một bệnh nhân nam 21 tuổi là sinh viên đã phải điều trị tại hai bệnh viện tuyến cuối và chưa từng tiêm phòng trước đó. Những người tiếp xúc gần đã được chỉ định sử dụng thuốc dự phòng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan.

Trước đó, trong tháng 3/2026, các địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc cũng ghi nhận các ca bệnh ở nhóm người trẻ, những đối tượng thường sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ hay trường học, nơi nguy cơ lây nhiễm luôn ở mức cao.

Học sinh tiêm não mô cầu tại VNVC Xuân Lộc, Đồng Nai.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, não mô cầu là bệnh có diễn tiến nhanh và nguy hiểm, có thể gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết chỉ trong thời gian ngắn. Đáng lo ngại hơn, nguồn lây của bệnh thường khó kiểm soát do nhiều người mang vi khuẩn trong vùng hầu họng nhưng không có biểu hiện triệu chứng. Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có khoảng 10–20% người khỏe mạnh mang vi khuẩn não mô cầu, tỷ lệ này cao hơn ở thanh thiếu niên, thậm chí có thể lên tới 50% trong các đợt dịch.

Đặc biệt, nhóm thanh thiếu niên được xem là đối tượng có nguy cơ cao do đặc thù sinh hoạt tập thể và thói quen sử dụng chung vật dụng cá nhân. Bên cạnh đó, lối sống thiếu khoa học như thức khuya, sử dụng rượu bia, hút thuốc hoặc dinh dưỡng không đầy đủ cũng góp phần làm suy giảm hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công. Một phân tích từ 89 nghiên cứu tại 28 quốc gia cho thấy tỷ lệ mang vi khuẩn đạt đỉnh ở độ tuổi 19, với gần 1/4 thanh thiếu niên có thể mang mầm bệnh mà không hề hay biết.

Trên thế giới, nguy cơ bùng phát dịch não mô cầu cũng đang được cảnh báo. Giữa tháng 3 vừa qua, Anh ghi nhận nhiều ca nhiễm trong nhóm sinh viên, trong đó có các trường hợp tử vong ở người trẻ tuổi. Trước tình hình này, chính phủ nước này đã nâng mức cảnh báo và khuyến cáo tăng cường các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt là tiêm vắc xin cho các nhóm nguy cơ.

Tại Việt Nam, trước thông tin ca bệnh gia tăng, không chỉ trẻ nhỏ mà nhiều người trưởng thành cũng chủ động tìm đến các cơ sở y tế để tiêm phòng. Một số sinh viên cho biết họ quyết định tiêm vắc xin do lo ngại nguy cơ lây lan trong môi trường ký túc xá, nơi có mật độ sinh hoạt chung cao. “Chỉ cần một người mắc bệnh, khả năng lây lan là rất lớn, nên tiêm phòng không chỉ để bảo vệ bản thân mà còn là trách nhiệm với cộng đồng”, một sinh viên chia sẻ.

Theo các chuyên gia, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, phổ biến gồm A, B, C, Y, W. Mỗi loại vắc xin hiện nay chỉ có thể phòng ngừa một hoặc một số nhóm nhất định, do đó việc tiêm phòng cần được thực hiện đầy đủ và đúng phác đồ để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Đặc biệt, nhóm huyết thanh B có sự đa dạng cao về mặt di truyền, khiến việc phòng bệnh càng trở nên phức tạp nếu không có chiến lược tiêm chủng phù hợp.

Giới chuyên môn khuyến cáo người dân nên chủ động tiêm phòng sớm, không chờ đến khi dịch bùng phát, bởi cơ thể cần thời gian để tạo kháng thể. Bên cạnh đó, việc tuân thủ lịch tiêm và tiêm đủ liều là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả bảo vệ. Đối với những người đã từng tiêm các loại vắc xin trước đây, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn tiêm bổ sung, nhằm mở rộng khả năng phòng ngừa trước các chủng vi khuẩn khác nhau.

Ngoài tiêm chủng, các biện pháp phòng bệnh khác như giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế dùng chung vật dụng, đeo khẩu trang khi cần thiết và duy trì lối sống lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ lây nhiễm. Trong bối cảnh mầm bệnh có thể âm thầm tồn tại trong cộng đồng, việc nâng cao nhận thức và chủ động phòng ngừa được xem là “lá chắn” hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe.