Thời gian gần đây, rất nhiều người dùng bất ngờ rơi vào tình cảnh hoang mang khi ứng dụng ngân hàng (Mobile Banking) trên điện thoại đột ngột bị khóa, không thể đăng nhập hay thực hiện giao dịch. Nguyên nhân chính không xuất phát từ lỗi hệ thống ngân hàng, mà bắt nguồn từ thói quen mua sắm và sử dụng những chiếc điện thoại trôi nổi, đã qua can thiệp phần mềm mà người dùng không hề hay biết.

Ảnh minh họa

Quy định mới khiến ứng dụng ngân hàng tự động ngắt kết nối

Kể từ ngày 1/3, Thông tư 77/2025 của Ngân hàng Nhà nước đã chính thức đi vào hiệu lực với những yêu cầu khắt khe nhằm thắt chặt bảo mật tài chính số. Theo đó, các ứng dụng Mobile Banking buộc phải tự động dừng hoạt động ngay lập tức nếu phát hiện thiết bị đăng nhập không đảm bảo an toàn. Hệ thống sẽ chủ động ngắt kết nối trong ba trường hợp rủi ro chính. Đầu tiên là khi thiết bị mất tính toàn vẹn, điển hình như iPhone đã bị bẻ khóa (jailbreak) hoặc điện thoại Android bị can thiệp để giành quyền kiểm soát sâu vào hệ thống (root).

Trường hợp thứ hai dẫn đến việc bị khóa app là do môi trường vận hành không an toàn. Điều này thường xảy ra khi máy đang bật chế độ gỡ lỗi (USB Debugging), chạy trình giả lập Android trên máy tính hoặc sử dụng các phần mềm tạo không gian ảo để nhân bản ứng dụng ngân hàng. Cuối cùng, nếu app Mobile Banking không được tải trực tiếp từ các kho ứng dụng chính thức như App Store hay Google Play mà được cài đặt qua các file APK không rõ nguồn gốc, hệ thống cũng sẽ lập tức từ chối truy cập. Biện pháp mạnh tay này nhằm phòng tránh triệt để rủi ro ứng dụng bị chèn mã độc để theo dõi thao tác người dùng.

Cách nhận biết rủi ro từ thiết bị đã qua sử dụng

Nhiều khách hàng khi mang máy đến các trung tâm kỹ thuật kiểm tra mới ngỡ ngàng phát hiện chiếc điện thoại mua cũ của mình đã từng bị can thiệp phần mềm. Việc sử dụng điện thoại xách tay bản chất không phải là nguyên nhân làm khóa ứng dụng, nhưng nếu máy đã bị root hoặc jailbreak để tùy biến giao diện, cài phần mềm lậu thì nguy cơ mất an toàn là rất cao. Hành động "vượt rào" này vô tình mở toang cánh cửa cho phần mềm gián điệp xâm nhập, giúp kẻ gian dễ dàng ghi lại thao tác gõ phím, quay lén màn hình và đánh cắp mã OTP.

Để tự kiểm tra xem một chiếc điện thoại đã bị can thiệp hay chưa, người dùng cần quan sát kỹ các dấu hiệu bất thường. Nếu máy xuất hiện các ứng dụng quản lý quyền can thiệp hệ thống lạ lẫm như SuperSU, Magisk hay Cydia, đó là hồi chuông cảnh báo rõ ràng. Ngoài ra, việc giao diện hệ thống bị thay đổi khác xa so với bản gốc, máy liên tục báo lỗi khi cập nhật hệ điều hành chính thức, hoặc bị các ứng dụng ví điện tử từ chối hoạt động cũng là minh chứng cho thấy môi trường trên thiết bị không còn an toàn.

Trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi, việc siết chặt bảo mật trên thiết bị cá nhân là vô cùng cấp thiết. Chỉ tính riêng trong năm 2025, hệ thống nTrust của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã ghi nhận con số đáng báo động với gần 63.000 loại mã độc mới tấn công nền tảng di động tại Việt Nam. Đặc biệt nguy hiểm hơn khi có tới hàng trăm loại phần mềm giả mạo các ứng dụng phổ biến, được thiết kế chuyên biệt để đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm quyền điều khiển điện thoại từ xa.

Để bảo vệ an toàn cho tài sản của mình, người dùng được khuyến cáo nên ưu tiên chọn mua thiết bị chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ hóa đơn và tuyệt đối sử dụng hệ điều hành nguyên bản từ nhà sản xuất.