Trong nhiệm kỳ 2021–2026, thông qua các diễn đàn học thuật, công trình nghiên cứu, hoạt động đổi mới sáng tạo và kết nối ứng dụng, Hội Nữ trí thức Việt Nam từng bước thúc đẩy hành trình đưa tri thức từ phòng thí nghiệm ra đời sống. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là gia tăng số lượng công trình khoa học, mà còn tạo ra những sản phẩm, giải pháp có khả năng ứng dụng và đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

PGS.TS Ngô Thị Phương Lan – Ủy viên Ban Chấp hành Hội NTT Việt Nam,Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH và NV TP. Hồ Chí Minh trình bày báo cáo khoa học Xây dựng đội ngũ nữ trí thức theo tinh thần Nghị quyết 27 của BCH TW khóa X: Thực trạng vànhững vấn đề đặt ra.

Nguồn lực trí tuệ trong nền khoa học Việt Nam

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của phát triển, đội ngũ nữ trí thức có vị trí ngày càng rõ nét trong hệ thống nghiên cứu và sáng tạo của đất nước. Trên thực tế, nữ trí thức chiếm 46% tổng số đội ngũ nghiên cứu và phát triển. Con số này cho thấy tiềm năng đóng góp rất lớn của phụ nữ trong hoạt động khoa học, công nghệ, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tạo điều kiện để nguồn lực ấy được phát huy hiệu quả hơn.

Nữ trí thức Việt Nam hiện diện trong nhiều lĩnh vực chuyên môn: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, công nghệ, giáo dục, y tế, nông nghiệp, môi trường, kinh tế và quản lý. Không chỉ tham gia nghiên cứu, nhiều nhà khoa học nữ còn đảm nhiệm vai trò chủ trì chương trình, đề tài, công trình khoa học; tham gia đào tạo nguồn nhân lực và đưa kết quả nghiên cứu vào giải quyết những vấn đề của đời sống.

Điểm đáng chú ý là hoạt động khoa học của nữ trí thức ngày càng gắn với những yêu cầu cụ thể của thực tiễn. Từ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường đến phát triển nông nghiệp bền vững, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, tri thức chuyên môn đang được huy động để tìm kiếm lời giải cho những vấn đề đặt ra trong phát triển đất nước.

GS.TS Lê Mai Hương – Phó Chủ tịch Hội NTTViệt Nam Phát biểu tại Hội nghị Nữ Khoa học lần thứ III

Những diễn đàn học thuật tạo sức lan tỏa

Một trong những dấu ấn của nhiệm kỳ 2021–2026 là việc Hội Nữ trí thức Việt Nam chú trọng xây dựng các diễn đàn khoa học, tạo không gian để nữ trí thức trao đổi học thuật, công bố kết quả nghiên cứu và mở rộng hợp tác chuyên môn.

Hội nghị Nữ khoa học toàn quốc lần thứ III, tổ chức trong hai ngày 10–11/11/2023, với chủ đề “Ứng dụng khoa học và công nghệ vào đời sống, xã hội và chăm sóc sức khỏe cộng đồng”, là một hoạt động tiêu biểu. Hội nghị có 60 báo cáo khoa học được đăng trong kỷ yếu, trong đó 16 báo cáo được trình bày tại ba hội thảo chuyên đề. Những con số này phản ánh sự quan tâm của đội ngũ nữ khoa học đối với việc kết nối nghiên cứu với các nhu cầu thực tiễn.

GS.TS. Lê Thị Hợp - Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam trao Bằng khen cho đại diện Hội Nữ trí thức thành phố Huế và đại diện tập thể Chi hội Nữ trí thức Bệnh viện Trung ương Huế.

Tiếp nối hoạt động đó, Hội nghị Nữ khoa học toàn quốc lần thứ IV được tổ chức tại Huế trong hai ngày 3–4/4/2025, với chủ đề “Đổi mới sáng tạo, bảo vệ môi trường và chăm sóc sức khỏe vì sự phát triển bền vững khu vực miền Trung - Tây Nguyên”. Hội nghị có 46 báo cáo khoa học và 26 gian trưng bày sản phẩm. Các nội dung nghiên cứu được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển bền vững của khu vực, từ bảo vệ môi trường đến chăm sóc sức khỏe và ứng dụng đổi mới sáng tạo.

Cũng trong năm 2025, Hội phối hợp với Hội Nữ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Khoa học công nghệ vì sự phát triển bền vững: Vai trò nữ trí thức trong hành trình 50 năm thống nhất đất nước”, với 57 báo cáo tham luận. Hội thảo tại Hải Phòng về phát huy vai trò nữ trí thức trong xây dựng, phát triển thành phố và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số cũng thu hút 8 tham luận cùng 29 ý kiến trao đổi.

Các diễn đàn này không chỉ là nơi trình bày kết quả nghiên cứu, mà còn góp phần hình thành môi trường trao đổi chuyên môn, nhận diện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và thúc đẩy sự kết nối giữa các nhà khoa học ở nhiều lĩnh vực.

Nghiên cứu hướng tới những vấn đề của đời sống

Các chủ đề được lựa chọn tại những hội nghị, hội thảo trong nhiệm kỳ cho thấy nghiên cứu của nữ trí thức ngày càng hướng đến các vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với xã hội.

Trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, những nội dung như dinh dưỡng, phòng chống ung thư, chăm sóc sức khỏe phụ nữ sau COVID-19 và ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe đã được đưa ra trao đổi. Năm 2022, Hội phối hợp tổ chức hội thảo “Vai trò của dinh dưỡng trong phòng chống ung thư và tăng cường sức khỏe cho phụ nữ hậu Covid-19”; đồng thời tổ chức hội thảo “Các nhà khoa học nữ trong trận chiến chống Covid-19”. Đến tháng 12/2025, hoạt động tập huấn về “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chăm sóc sức khỏe” tiếp tục cho thấy sự quan tâm đến việc đưa công nghệ mới vào lĩnh vực y tế.

Lãnh đạo Hội Nữ trí thức Việt Nam trao chứng nhận tôn vinh cho hai nữ trí thức tiêu biểu.

Với nông nghiệp và môi trường, các hoạt động khoa học tập trung vào phát triển bền vững, tiêu dùng xanh, bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn. Hội thảo “Trí thức Việt Nam đồng hành vì tương lai xanh” tổ chức tháng 12/2025 có 11 báo cáo khoa học. Những chủ đề về tiêu dùng xanh, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng cũng được triển khai trong các hội thảo phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Ở lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo, các hội thảo về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ 4.0 và ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ đã mở rộng không gian trao đổi cho nữ trí thức. Đặc biệt, hội thảo tại Hải Phòng với chủ đề “Vai trò đội ngũ trí thức trong ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ” đặt trọng tâm vào một khâu quan trọng: làm thế nào để kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành giải pháp phục vụ sản xuất và đời sống.

Những hoạt động này cho thấy nghiên cứu khoa học không tách rời nhu cầu phát triển. Giá trị của công trình không chỉ nằm ở kết quả học thuật, mà còn ở khả năng giải quyết vấn đề, cải thiện chất lượng cuộc sống và tạo ra những phương thức sản xuất, quản lý hiệu quả hơn.

Đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm

Một thách thức lớn đối với hoạt động khoa học hiện nay là khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng. Một công trình có giá trị chuyên môn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, có điều kiện chuyển giao, được doanh nghiệp hoặc địa phương tiếp nhận và có cơ hội phát triển thành sản phẩm.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, trong nhiệm kỳ III, Hội Nữ trí thức Việt Nam đã quan tâm thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ nữ trí thức về sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp. Năm 2023, Hội phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ và Học viện Phụ nữ Việt Nam tổ chức tập huấn “Vai trò sở hữu trí tuệ đối với doanh nhân và các nhà đổi mới, sáng tạo nữ”, thuộc chuỗi hội thảo WIPO khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hoạt động đào tạo tiếp tục được triển khai với nội dung “Sở hữu trí tuệ và kỹ năng sử dụng công cụ sở hữu trí tuệ phục vụ nghiên cứu, thương mại hóa và sản xuất - kinh doanh”.

TS.Bá Thị Châm, Viện Hóa học, Viện Hàn Lâm KHo học và Công nghệ Việt Nam giới thiệu các sản phẩm phát triển từ các kết quả nghiên cứu tại sự kiện khoa học ở Italia năm 2026.

Đáng chú ý, Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ, Khởi nghiệp (COSTAS) đã thực hiện nhiệm vụ cấp Nhà nước “Nâng cao nhận thức, năng lực sử dụng công cụ sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo trong nghiên cứu khoa học và sản xuất, kinh doanh cho cộng đồng nữ trí thức Việt Nam”. Trong khuôn khổ nhiệm vụ, Trung tâm tổ chức ba tọa đàm và trưng bày khoảng 100 công nghệ, sản phẩm trên các website sanphamkhoahoc.vn và scienceproducts.vn.

Hoạt động này góp phần giới thiệu các kết quả nghiên cứu, sản phẩm khoa học và công nghệ đến cộng đồng, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin về sản phẩm, đồng thời nâng cao nhận thức của nữ trí thức về bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Tại Hội nghị APNN năm 2024, triển lãm tranh và sản phẩm khoa học - đổi mới sáng tạo có hơn 40 gian trưng bày của nữ trí thức, doanh nhân và đại biểu quốc tế. Đây là một hình thức kết nối nghiên cứu với cộng đồng, tạo cơ hội giới thiệu các sản phẩm, ý tưởng sáng tạo và mở rộng giao lưu giữa các nhà khoa học với những chủ thể có khả năng đồng hành trong quá trình ứng dụng.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả khoa học vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của đội ngũ nữ trí thức. Việc kết nối chuyên gia, nhà khoa học với doanh nghiệp và địa phương chưa hình thành được mạng lưới đủ mạnh; số lượng công trình và sản phẩm nghiên cứu có khả năng ứng dụng cần tiếp tục được nâng lên. Đây là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết trong giai đoạn tới.

Sản phẩm phát triển từ các kết quả nghiên cứu của các nữ khoa học thu hút sự quan tâm tại các sự kiện triển lãm, kết nối.

Chủ động trước những lĩnh vực công nghệ mới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và các công nghệ mới đang làm thay đổi phương thức nghiên cứu, sản xuất và quản trị. Cùng với đó, công nghệ bán dẫn, kinh tế số, công nghệ môi trường và chuyển đổi xanh mở ra những lĩnh vực mới, đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, khả năng liên ngành và năng lực thích ứng liên tục.

Trong khi đó, sự tham gia của nữ trí thức thông qua hoạt động của Hội vào các chương trình trọng điểm về chuyển đổi số, AI, công nghệ bán dẫn, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghệ mũi nhọn còn chưa nhiều. Đây không chỉ là khoảng trống cần khắc phục mà còn là yêu cầu đặt ra đối với việc phát huy nguồn lực nữ trí thức trong giai đoạn phát triển mới.

Để không đứng ngoài những chuyển động của khoa học và công nghệ, nữ trí thức cần tiếp tục cập nhật tri thức, làm chủ công nghệ mới, tăng cường hợp tác liên ngành và mở rộng kết nối với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp. Đặc biệt, việc phát triển đội ngũ nữ trí thức trẻ, tạo cơ hội để các nhà khoa học trẻ tham gia các nhóm nghiên cứu và chương trình hợp tác sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với tính kế thừa và sức sáng tạo của nền khoa học.

Các nhà khoa học nữ trao đổi về những thách thức trong nghiên cứu khoa học.

Từ những diễn đàn khoa học toàn quốc đến các hoạt động hỗ trợ sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và giới thiệu sản phẩm, nhiệm kỳ III đã tạo ra những bước đi ban đầu trong hành trình đưa tri thức của nữ trí thức đến gần hơn với đời sống. Dẫu vẫn còn những hạn chế về nguồn lực, liên kết và thương mại hóa, đây là cơ sở để Hội tiếp tục đổi mới phương thức hỗ trợ nghiên cứu, sáng tạo trong nhiệm kỳ mới.

Trong kỷ nguyên khoa học và công nghệ, vai trò của nữ trí thức không dừng lại ở việc tham gia tạo ra tri thức mới. Quan trọng hơn, tri thức ấy cần được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và giải pháp hữu ích, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đó cũng là con đường để trí tuệ và sức sáng tạo của nữ trí thức đóng góp trực tiếp, thiết thực hơn vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.