Từ tư vấn, phản biện chính sách đến nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe cộng đồng hay hỗ trợ nữ sinh khó khăn, dấu ấn của Hội nằm ở sự chủ động tìm việc để làm, tìm vấn đề để tham gia và tìm cách kết nối nguồn lực để biến ý tưởng thành hoạt động cụ thể. Đó là một hình ảnh rất khác về nữ trí thức: không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn năng động, quyết liệt và có ý thức rõ ràng về trách nhiệm xã hội.

PGS.TS Bùi Thị An, Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội phát biểu tại Tọa đàm.

Từ 100 đến 227 hội viên: Mạng lưới trí thức đang lớn lên

Từ 100 hội viên khi mới thành lập, tính đến tháng 6/2026, Hội Nữ trí thức Hà Nội đã có 227 hội viên, tăng thêm 46 người trong giai đoạn từ tháng 1/2022 đến tháng 6/2026. Hội hiện có 10 chi hội cơ sở. Trong tổng số 227 hội viên, có 12 giáo sư, 20 phó giáo sư, 35 tiến sĩ và 26 thạc sĩ; trong đó 80% là nhà khoa học và 30% là giáo viên.

Những con số này trước hết khẳng định chất lượng của một đội ngũ. Nhưng quan trọng hơn, đó là nguồn lực trí tuệ đặc biệt của Thủ đô: những người phụ nữ đang hiện diện trong khoa học, giáo dục, y tế, quản lý, văn hóa, kinh tế; đồng thời sở hữu kinh nghiệm nghề nghiệp dày dặn lẫn uy tín xã hội sâu rộng.

Với đội ngũ hội viên có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và nhiệt tình, uy tín của Hội ngày càng được nâng cao thông qua các hoạt động tư vấn, phản biện xã hội, nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức, an sinh xã hội và hợp tác quốc tế. Công nghệ thông tin và các nền tảng mạng xã hội cũng được ứng dụng mạnh mẽ để gắn kết các thành viên. Điều này tạo nên một lợi thế đáng kể: Hội không thiếu người giỏi. Vấn đề còn lại là làm thế nào để nguồn lực ấy được kết nối và chuyển hóa thành sức mạnh chung. Và đây chính là nơi sự năng động của Hội được thể hiện rõ nhất.

Không đứng ngoài những vấn đề của thành phố

Điểm dễ nhận thấy trong hoạt động của Hội Nữ trí thức Hà Nội nhiệm kỳ 2019–2026 là sự lựa chọn những vấn đề rất "đương thời".

Hội đã tổ chức và phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn, hội thảo chuyên môn, tọa đàm, diễn đàn và hoạt động cộng đồng. Nội dung trải rộng từ chuyển đổi số, bình đẳng giới, bảo vệ môi trường, tiêu dùng xanh, phát triển bền vững đến chăm sóc sức khỏe, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Nhìn vào danh mục này, có thể thấy Hội không tự giới hạn mình trong những sinh hoạt mang tính nội bộ hay thuần túy lý thuyết. Những chuyển động của xã hội được đưa thẳng vào chương trình hành động, trở thành cơ hội để nữ trí thức dấn thân bằng chính thế mạnh của mình. Đó là một lựa chọn có ý nghĩa. Bởi lẽ, tri thức chỉ thật sự có sức sống khi nó đối thoại với những vấn đề của đời sống. Một nhà khoa học nói về môi trường, một chuyên gia nói về chuyển đổi số, một nhà giáo nói về giáo dục, một bác sĩ nói về sức khỏe cộng đồng... mỗi người có thể đóng góp từ một góc nhìn riêng, nhưng khi đặt trong một mạng lưới chung, những tiếng nói ấy sẽ tạo thành một tiếng vang có trọng lượng lớn hơn.

Nét riêng rõ nhất: Tham gia phản biện bằng chuyên môn

Nếu phải tìm một điểm thể hiện rõ nhất vai trò của Hội Nữ trí thức Hà Nội, đó chính là hoạt động tư vấn và phản biện xã hội.

Trong nhiệm kỳ 2019–2026, Hội đã phát huy tối đa đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học để tham gia đóng góp ý kiến đối với các chủ trương, chính sách liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bình đẳng giới, giáo dục và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, Ban Thường vụ và Ban Chấp hành đã cử 6 thành viên thường xuyên tham gia các tổ tư vấn, phản biện của thành phố và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) với tần suất đều đặn 2 kỳ họp/tháng. Bên cạnh đó, có 4 thành viên tham gia trực tiếp vào tổ tư vấn của Ủy ban MTTQ Hà Nội. Ở đây, nữ trí thức không chỉ được mời tham dự để "đủ cơ cấu". Họ tham gia bằng năng lực nghề nghiệp và kiến thức chuyên môn sâu sắc.

Đó cũng là một bước chuyển quan trọng trong vai trò xã hội của nữ trí thức. Từ vị trí người làm chuyên môn thuần túy, họ bước sang vị trí người tham gia vào quá trình hình thành, đánh giá và hoàn thiện các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống. Khi một tổ chức có thể đưa những chuyên gia của mình vào các bàn nghị sự tư vấn, giá trị của tổ chức không còn đo đếm bằng số lượng hội viên, mà nằm ở khả năng đưa trí tuệ đến đúng nơi xã hội đang cần.

Nghiên cứu không chỉ để cất ngăn kéo

Nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức và ứng dụng công nghệ được xác định là thế mạnh cốt lõi của Hội Nữ trí thức Hà Nội. Hội đã tổ chức và phối hợp thực hiện nhiều hội nghị, hội thảo với các chủ đề gắn liền với yêu cầu phát triển thực tiễn của Thủ đô và đất nước.

Nhưng điều đáng chú ý hơn cả nằm ở tính thực tiễn của các đề tài cụ thể:

• Đề tài "Thực trạng hành vi dinh dưỡng, thừa cân béo phì ở người từ 15–64 tuổi tại Thành phố Hà Nội" được triển khai tại 6 quận, huyện (Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Cầu Giấy, Thanh Trì, Đông Anh, Ba Vì) từ nguồn kinh phí của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Đề tài chuỗi liên kết 5 nhà: "Nghiên cứu thực trạng hoạt động và đề xuất một số mô hình liên kết khả thi trong sản xuất, tiêu thụ rau an toàn trên địa bàn Hà Nội", cũng do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tài trợ kinh phí.
• Dự án "Thúc đẩy tiêu dùng xanh tại xã Sóc Sơn và xã Kim Anh, thành phố Hà Nội" do tổ chức APHEDA tài trợ.
• Dự án nâng cao hiệu quả tuyên truyền về quyền lao động và công đoàn cho các hội nghề nghiệp, hội khoa học kỹ thuật, góp phần thực hiện các tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản tại Việt Nam.

Những đề tài này có một điểm chung: chúng bám rất sát hơi thở cuộc sống. Từ bữa ăn hằng ngày, tình trạng dinh dưỡng của người dân, rau an toàn, tiêu dùng xanh cho đến quyền lao động – đó đều là những vấn đề hiện hữu mỗi ngày. Khi nữ trí thức đưa chuyên môn vào những góc nhìn ấy, nghiên cứu không còn là câu chuyện nằm trong phòng thí nghiệm hay trên các trang báo cáo khoa học dày cộm. Nó bắt đầu tạo ra thay đổi cụ thể ở một địa bàn, một nhóm người, một chính sách hay một cách làm.

Chủ động tìm nguồn lực thay vì chờ điều kiện hoàn hảo

Một điểm đáng trân trọng về Hội Nữ trí thức Hà Nội là những kết quả ấy được tạo ra trong một hoàn cảnh không mấy thuận lợi.

Hội không có nguồn kinh phí hoạt động cố định; các chương trình chủ yếu dựa vào nguồn xã hội hóa hoặc phối hợp, liên kết với các tổ chức khác. Hội viên đông nhưng phân tán ở nhiều đơn vị, địa bàn; nhiều chị em vẫn đang đương chức hoặc đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý nên việc sinh hoạt chưa được thường xuyên.

Các đại biểu thăm quan gian trưng bày của Hội Nữ trí thức Hà Nội tại Hội nghị Khoa học diễn ra ở TP. Huế.

Trong điều kiện ấy, sự "chủ động" không còn là một khẩu hiệu mang tính phong trào, mà trở thành điều kiện tiên quyết để tổ chức tồn tại và hoạt động hiệu quả. Không có kinh phí ổn định, Hội tìm đến xã hội hóa. Hội viên phân tán, Hội dùng công nghệ và mạng xã hội để kết nối. Hội viên bận rộn, hoạt động của Hội được lồng ghép vào chính những vấn đề chuyên môn và xã hội mà họ đang theo đuổi.

Có thể nói, chính những giới hạn về nguồn lực đã buộc Hội phải tìm kiếm những phương thức hoạt động linh hoạt hơn. Ở đây xuất hiện một nét tính cách rất riêng của Hội Nữ trí thức Hà Nội: không chờ có đủ điều kiện mới làm, mà tìm cách làm bằng được trong mọi điều kiện đang có.

GS.TS Lê Thị Hợp, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam và PGS.TS Bùi Thị An, Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội chia sẻ niềm vui với các hội viên mới được kết nạp vào Hội Nữ trí thức Hà Nội.

Tôn vinh người giỏi, mở rộng không gian đóng góp

Trong nhiệm kỳ qua, đã có 1 hội viên của Hội được công nhận là Công dân ưu tú Thủ đô. Nhiều chị em được vinh danh là phụ nữ tiêu biểu; 7 chị được tặng Bằng khen của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội Nữ trí thức Việt Nam; 9 chị được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khen thưởng. Bên cạnh đó, 30 hội viên đã được Hội Nữ trí thức Hà Nội và các chi hội biểu dương vì những đóng góp xuất sắc trong hoạt động Hội, nghiên cứu khoa học và công tác xã hội, bao gồm cả hoạt động từ thiện, đỡ đầu nữ sinh nghèo vượt khó.

PGS.TS Bùi Thị An (thứ 7 từ phải) là 1 trong số 43 nữ trí thức tiêu biểu giai đoạn 2021-2026 được Hội Nữ trí thức Việt Nam tôn vinh.

Những con số này minh chứng cho một nỗ lực khác: Hội đang cố gắng kiến tạo một môi trường mà ở đó mọi sự cống hiến đều được ghi nhận xứng đáng. Giá trị lớn nhất của một tổ chức trí thức là tạo ra không gian để những người giỏi gặp nhau, cùng làm việc, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng tầm ảnh hưởng. Hội đã chủ động giới thiệu nhiều lượt hội viên tham gia các hội thảo khoa học, diễn đàn, cuộc thi sáng tạo, chương trình nghiên cứu và phản biện xã hội do trung ương và thành phố tổ chức. Đó là cách một mạng lưới trí thức được làm dày lên: không chỉ bằng việc phát triển số lượng, mà bằng việc mở thêm những không gian để họ khẳng định năng lực.

Từ phòng họp đến những địa chỉ cần sự sẻ chia

Một nét đẹp nhân văn khác của Hội là các hoạt động xã hội luôn đồng hành cùng hoạt động chuyên môn.

Trong nhiệm kỳ, Hội đã tổ chức và phối hợp thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em nghèo, người cao tuổi và đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh.

Cụ thể, năm 2021, các hội viên và chi hội cơ sở đã đóng góp trên 100 triệu đồng vào quỹ phòng, chống dịch Covid-19 tại địa phương và nơi công tác; riêng Ban Thường vụ và Ban Chấp hành ủng hộ gần 10 triệu đồng qua 2 đợt. Hội cũng nhận chăm sóc, đỡ đầu một học sinh tại Mê Linh, Sóc Sơn trong 3 năm với tổng số tiền 18 triệu đồng (6 triệu đồng/năm), bắt đầu từ năm 2021.

Sang năm 2022, hội viên tiếp tục ủng hộ Quỹ phòng, chống Covid của Hội Nữ trí thức Việt Nam và Ủy ban MTTQ 18 triệu đồng; đồng thời tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho 80 gia đình chính sách, hoàn cảnh khó khăn tại Hai Bà Trưng, Đống Đa và Tây Hồ với mỗi suất trị giá từ 200.000 đến 500.000 đồng.

Vào ngày 16/4/2025, Hội đã trao học bổng cho 2 nữ sinh nghèo vượt khó học giỏi do hội viên tài trợ trong 3 năm (mỗi năm 6 triệu đồng/cháu). Tiếp đó, ngày 7/6/2025, lãnh đạo Hội đã quyên góp và trao 5 triệu đồng cho 5 nữ sinh có hoàn cảnh khó khăn, học giỏi của Trường Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên thị xã Sơn Tây.

Những con số ấy tuy không quá lớn nếu đặt cạnh các chương trình thiện nguyện quy mô tập đoàn, nhưng lại nói lên rất nhiều về trách nhiệm xã hội của những người làm khoa học. Một nữ trí thức có thể làm nghiên cứu, phản biện chính sách, giảng dạy hay quản lý, nhưng cũng chính người ấy sẵn sàng dành một phần tâm sức để nâng đỡ một nữ sinh, hỗ trợ một gia đình nghèo. Tri thức và lòng nhân ái, trong trường hợp này, đã hòa làm một.

Các hội viên Hội Nữ trí thức Hà Nội

Hội Nữ trí thức Hà Nội dĩ nhiên vẫn còn những bài toán cần tìm lời giải. Việc bố trí thời gian sinh hoạt của hội viên còn hạn chế do đặc thù công việc dồn dập; tỷ lệ tham gia chưa đồng đều; nguồn kinh phí xã hội hóa đôi khi chưa đủ để gánh vác các chương trình chuyên môn quy mô lớn.

Nhưng chính trong bức tranh còn nhiều rào cản ấy, những quả ngọt đã gặt hái được lại càng chứng minh cho sức bật mạnh mẽ của tổ chức.

Tại một thành phố tập trung đậm đặc các trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện và doanh nghiệp lớn như Hà Nội, vai trò giá trị nhất của một Hội Nữ trí thức không phải là tạo thêm một danh xưng danh dự, mà là mở ra một không gian để trí tuệ phái đẹp được lắng nghe, kết nối và chuyển hóa thành hành động. Khi ấy, sức mạnh của Hội không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu bộ óc xuất sắc, mà ở chỗ những bộ óc ấy đã cùng nhau làm được bao nhiêu điều có ích cho cộng đồng.