Trước thềm Đại hội Hội Nữ trí thức Việt Nam nhiệm kỳ mới, yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy năng lực chuyên môn và tăng cường kết nối giữa các hội viên đang được đặt ra. Làm thế nào để Hội không chỉ là nơi gặp gỡ, giao lưu mà còn trở thành tổ chức tập hợp, điều phối và phát huy nguồn lực trí tuệ của nữ trí thức? Phóng viên Tạp chí Phụ nữ Mới đã trao đổi với PGS.TS. Bùi Thị An, Phó Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội về vấn đề này.

PGS.TS. Bùi Thị An, Phó Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội

Phóng viên: Thưa PGS.TS. Bùi Thị An, trước thềm Đại hội nhiệm kỳ mới, bà kỳ vọng Hội Nữ trí thức Việt Nam sẽ có những chuyển biến gì để đáp ứng tốt hơn nhu cầu và mong muốn của hội viên?

PGS.TS. Bùi Thị An:Tôi mong muốn trong nhiệm kỳ tới, Hội Nữ trí thức Việt Nam không chỉ là mái nhà chung về tinh thần, tình cảm mà phải thực sự trở thành một tổ chức có năng lực kết nối, hỗ trợ và phát huy trí tuệ của hội viên.

Điều quan trọng nhất là Hội phải mang lại những giá trị thiết thực cho mỗi thành viên. Đó là tạo điều kiện để hội viên phát huy năng lực chuyên môn, tiếp cận các cơ hội nghiên cứu, hợp tác, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho xã hội. Hội cần giúp nữ trí thức chuyển từ tiềm năng cá nhân thành sức mạnh tập thể, từ những công trình nghiên cứu riêng lẻ thành các sản phẩm, giải pháp có giá trị ứng dụng.

TS Nguyễn Thị Thúy Hường- Viện Sinh học, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam báo cáo nghiên cứu khoa học tại một hội thảo chuyên đề.

Bên cạnh đó, tôi mong Hội quan tâm hơn đến việc bảo vệ quyền lợi nghề nghiệp, ghi nhận xứng đáng những đóng góp khoa học chính đáng, đồng thời tạo môi trường bình đẳng để nữ trí thức có thêm cơ hội tham gia vào các vị trí lãnh đạo, quản lý, tư vấn và hoạch định chính sách.

Theo tôi, không nên đánh giá sức mạnh của một tổ chức Hội chủ yếu bằng số lượng hội viên hay số hoạt động được tổ chức, mà phải nhìn vào những giá trị thực sự Hội mang lại cho hội viên và những đóng góp cụ thể cho sự phát triển của đất nước.

Để những mong muốn đó trở thành hiện thực, theo bà, Hội cần đổi mới phương thức hoạt động như thế nào, đặc biệt trong việc tạo môi trường để hội viên chia sẻ kinh nghiệm và cùng triển khai các công việc chuyên môn?

PGS.TS. Bùi Thị An: Tôi cho rằng cần chuyển mạnh từ phương thức giao lưu đơn thuần sang hợp tác chuyên môn, cùng nghiên cứu và giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Hội nên tổ chức thường xuyên các diễn đàn khoa học liên ngành, hội thảo chuyên đề và các nhóm chuyên gia theo từng lĩnh vực. Nội dung hoạt động cần gắn với những vấn đề đang được xã hội quan tâm như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, y tế, giáo dục, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, cần hình thành các nhóm nghiên cứu, tư vấn và phản biện chính sách, quy tụ những hội viên có chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp. Đây sẽ là môi trường để các nhà khoa học không chỉ trao đổi kiến thức mà còn chia sẻ phương pháp nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn, hỗ trợ nhau trong công việc và phối hợp thực hiện những nhiệm vụ chung.

"Mỗi hoạt động cần hướng tới một kết quả cụ thể, có thể là một sáng kiến, một chương trình hợp tác, một đề xuất chính sách hoặc một sản phẩm ứng dụng"- PGS.TS Bùi Thị An chia sẻ.

Tôi cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về chuyên môn, năng lực, kinh nghiệm và các công trình nghiên cứu của hội viên. Khi có thông tin đầy đủ, Hội sẽ thuận lợi hơn trong việc tìm kiếm chuyên gia, kết nối đối tác và hình thành các nhóm làm việc phù hợp với từng nhiệm vụ.

Mỗi hoạt động cần hướng tới một kết quả cụ thể, có thể là một sáng kiến, một chương trình hợp tác, một đề xuất chính sách hoặc một sản phẩm ứng dụng. Có như vậy, hoạt động Hội mới thực sự đi vào chiều sâu.

Nhiều nữ trí thức đang công tác tại các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và doanh nghiệp ở những địa phương khác nhau. Bà mong muốn Hội sẽ đóng vai trò gì trong việc mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các lực lượng này?

PGS.TS Bùi Thị An:

Tôi mong Hội trở thành cầu nối rộng mở giữa nữ trí thức ở các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các địa phương; đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới nữ trí thức quốc tế để mở rộng cơ hội hợp tác, trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm.

Thực tế cho thấy, nhiều nhà khoa học hoạt động trong những lĩnh vực hoặc địa bàn khác nhau nhưng chưa có điều kiện gặp gỡ, phối hợp. Trong khi đó, những vấn đề phát triển hiện nay thường đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành khoa học và nhiều lực lượng xã hội.

Các giảng viên nữ thuộc Chi hội Nữ trí thức Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Chẳng hạn, phát triển nông nghiệp công nghệ cao không chỉ cần chuyên gia nông nghiệp mà còn cần sự tham gia của các nhà khoa học trong lĩnh vực công nghệ sinh học, môi trường, tự động hóa, kinh tế, thị trường và quản trị doanh nghiệp. Tương tự, giải quyết ô nhiễm đô thị cần sự phối hợp giữa chuyên gia môi trường, quy hoạch, giao thông, công nghệ và quản lý xã hội.

Vì vậy, Hội cần chủ động tổ chức các chương trình hợp tác liên ngành, liên vùng; kết nối nữ trí thức với những địa phương có nhu cầu giải quyết các bài toán phát triển cụ thể. Việc mở rộng quan hệ với doanh nghiệp cũng rất cần thiết, bởi đây là một trong những con đường đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, tiếp cận sản xuất và đời sống.

Tôi kỳ vọng trong nhiệm kỳ tới, mạng lưới của Hội sẽ không chỉ rộng hơn về quy mô mà còn sâu hơn về chất lượng hợp tác, tạo ra những mối liên kết lâu dài giữa các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu và các đơn vị ứng dụng.

Theo bà, làm thế nào để Hội phát huy đúng thế mạnh của từng hội viên, đồng thời chuyển hóa nguồn lực trí tuệ đó thành những đóng góp có giá trị cho cộng đồng và quá trình hoạch định chính sách?

PGS.TS. Bùi Thị An: Trước hết, Hội phải nhận diện đúng và phát huy đúng thế mạnh của từng hội viên. Nữ trí thức không phải là một lực lượng đồng nhất. Mỗi người có chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng đóng góp khác nhau. Có người giỏi nghiên cứu cơ bản, có người mạnh về công nghệ, quản lý, giáo dục, tư vấn chính sách hay tổ chức sản xuất.

Vì vậy, cần xây dựng bản đồ năng lực nữ trí thức, xác định rõ từng hội viên có chuyên môn gì, có kinh nghiệm ở lĩnh vực nào và có thể tham gia giải quyết những vấn đề gì. Trên cơ sở đó, Hội chủ động kết nối chuyên gia với các nhiệm vụ cụ thể, tránh tình trạng nguồn lực trí tuệ dồi dào nhưng chưa được khai thác đúng mức.

Các nhà khoa học nữ thuộc Chi hội Viện Khoc học Nông nghiệp Việt Nam

Tôi đặc biệt đề cao vai trò tư vấn, phản biện xã hội của nữ trí thức. Những người làm khoa học có lợi thế về tư duy độc lập, phương pháp phân tích và khả năng đánh giá vấn đề trên cơ sở bằng chứng. Hội cần tập hợp đội ngũ chuyên gia để tham gia góp ý, phản biện các chủ trương, chính sách, chương trình và dự án phát triển, qua đó góp phần nâng cao chất lượng quyết sách và hiệu quả quản trị.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế đặt hàng hoặc kết nối để hội viên tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể của cộng đồng, địa phương và doanh nghiệp. Những đóng góp ấy cần được ghi nhận, đánh giá bằng kết quả thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở các hoạt động trao đổi, kiến nghị.

Tôi cho rằng, trí tuệ chỉ thực sự trở thành nguồn lực phát triển khi được tổ chức, huy động và sử dụng đúng chỗ. Không nên để một lực lượng nữ trí thức giàu kinh nghiệm và tâm huyết chỉ dừng lại ở việc đóng góp ý kiến, trong khi xã hội đang rất cần những giải pháp khoa học có chất lượng.

Một Hội mạnh không chỉ bởi có nhiều nữ trí thức giỏi, mà quan trọng hơn là biết tập hợp, kết nối và tạo điều kiện để trí tuệ của mỗi hội viên được phát huy, chuyển hóa thành những giá trị cụ thể cho cộng đồng và đất nước.

Trân trọng cảm ơn PGS.TS Bùi Thị An về cuộc trao đổi!