Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự và chỉ đạo hội nghị. Ảnh: nguồn Báo QĐND

Với sự tham dự và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, hội nghị không chỉ thu hút sự quan tâm của các cơ quan quản lý, giới hoạch định chính sách mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng doanh nghiệp, văn hóa, giáo dục và đặc biệt là đội ngũ trí thức, các nhà khoa học nữ trên cả nước.

Tạp chí Phụ nữ Mới đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó TGĐ Đại học Phenikaa liên quan đến những nội dung được đề cập tại hội nghị.

Thưa PGS.TS Chu Cẩm Thơ, trên trang cá nhân, chị đã bày tỏ sự “rất phấn khởi” sau Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết của Đảng. Điều gì trong Hội nghị khiến chị phấn khởi như vậy?

Điều khiến tôi rất phấn khởi chính là sự cộng hưởng những gì chúng ta mong đợi được nêu ra thành đường, thành lối trong các nghị quyết . Các bài trình bày trong hội nghị hôm nay đa phần đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, súc tích, cho tôi cảm nhận được một luồng sinh khí mới: Đảng đang đặt niềm tin vào đội ngũ nhà khoa học, vào sức mạnh văn hoá ở đa dạng góc nhìn. Giải pháp được đưa ra rất "trúng và đúng" với những nút thắt mà chúng đang gặp phải. Sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển khiến những người làm khoa học như chúng tôi thấy mình không đơn độc, mà là những "chiến sĩ" thực thụ trên mặt trận kiến tạo tương lai.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó TGĐ Đại học Phenikaa

Khi Đảng nhấn mạnh “văn hoá là một thành tố không thể thiếu trong hoạch định và triển khai chiến lược”, chị nhìn nhận vai trò của văn hoá trong giáo dục và khoa học hôm nay ra sao?

Văn hóa, Giáo dục, và Khoa học là những thành tố không thể tách rời, đều mang sứ mệnh quan trọng như nền tảng, như con đường, như công cụ trong kiến tạo xã hội. Văn hóa trong thời đại ngày nay không chỉ là quy tắc, lễ nghi, mà là mạch ngầm chẳng hạn "văn hóa trung thực" trong học thuật, "văn hóa tôn trọng sự khác biệt" của mỗi cá nhân trong giáo dục, trong tổ chức. Trong khoa học, văn hoá là đạo đức nghiên cứu và khát vọng phụng sự, là cách hợp tác, là sự tự tôn tự hào về thành quả tạo ra. Khi văn hóa thấm đẫm vào hoạch định chiến lược, chúng ta sẽ không còn những công trình "đắp chiếu" hay những sản phẩm giáo dục lạc lõng. Văn hóa chính là "hệ điều hành" để các nguồn lực khác vận hành đúng hướng.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ tham gia chương trình của Đài truyền hình Việt Nam.

Bước chuyển tư duy từ “nguồn nhân lực” sang “hệ sinh thái nhân tài” gợi mở cho chị những suy nghĩ và trách nhiệm mới nào trên cương vị một nhà giáo, nhà khoa học?

Đây là một bước tiến vượt bậc về tư duy quản trị con người. "Hệ sinh thái nhân tài" lại nhấn mạnh đến môi trường nuôi dưỡng, đến chuỗi giá trị của các thế hệ, của từng vị trí con người xã hội trong mối quan hệ tác động lẫn nhau. Tư duy như vậy sẽ thấy, không thể chỉ tiếp cận nhân tài theo tiêu chí năng lực chuyên môn đơn thuần, mà còn bao hàm cả lối sống, phong cách làm việc, khả năng kết nối, sức ảnh hưởng, … Từ đó, chúng ta nhận ra một định nghĩa mới về nhân tài xuất hiện cùng với tư duy kiến tạo nhân tài.

Là một nhà giáo, tôi thấy trách nhiệm của mình như là "người làm vườn" trong hệ sinh thái đó. Tôi phải góp sức xây dựng một môi trường mà ở đó, con người không chỉ được đào tạo kỹ năng, mà còn được kết nối, được bảo vệ và được khích lệ để sáng tạo. Hệ sinh thái này cần sự giao thoa giữa nhà trường – viện nghiên cứu – doanh nghiệp – xã hội, và những người làm nghề giáo dục đào tạo đều phải tự học để làm tốt tươi khu vườn.

Các bạn nhỏ Chuyên Hà Nội Amsterdam tham quan phòng Lap của Đại học Phenikaa ( Khoa Công nghệ Sinh học, Hóa học & Kỹ thuật Môi trường – Trường Kỹ thuật Phenikaa).

 Nghị quyết đặt ra yêu cầu về năng lực hành động và năng lực số. Theo chị, hai năng lực này cần được cụ thể hoá như thế nào trong môi trường giáo dục?

 Năng lực số: Không dừng lại ở việc biết sử dụng máy tính. Đó là khả năng tư duy dữ liệu, giải quyết vấn đề trong môi trường số và đặc biệt là năng lực an toàn số, đạo đức số. Năng lực hành động: Là khả năng "nghĩ được, làm được". Đây là những thách thức rất lớn cho giáo dục đào tạo. Từ trường phổ thông đến đại học, hầu hết đang thiếu năng lực để giúp con người có được hai năng lực trên. Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật này, để dám thay đổi cách dạy, đầu tư thật sự cho hệ sinh thái số, trường học số và làm sao để đa số người học được học bằng dự án và thông qua dự án để học được những thứ cần học ngoài kiến thức.

Sinh viên Đại học Phenikaa tham gia đối thoại trực tiếp với Ngài Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về tương lai công nghệ vì lợi ích chung của cộng đồng.

Với mạng EduLightenUp và các chương trình đào tạo tài năng mà chị đang triển khai, chị dự định điều chỉnh hoặc bổ sung điều gì để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết?

Tinh thần của Nghị quyết sẽ được chúng tôi cụ thể hoá mạnh mẽ hơn nữa. Ở Mạng lưới Quản lý giáo dục không biên giới EdulightenUp, chúng tôi chọn chủ đề cho năm 2026 là “Kiến tạo năng lực thế hệ mới” bao hàm nâng tầm nhìn cho đội ngũ quản lí giáo dục về con đường giáo dục, về hành động xây dựng chương trình giáo dục, về cách thực thi, … để thực sự kiến tạo lại cả năng lực quản trị, sự dẫn dắt và cùng hành động trong mỗi tổ chức giáo dục. Kịch bản của Thắp lửa cùng tiến lên – EdulightenUp 2026 cũng được thay đổi, để văn hoá cùng kiến tạo, dám toả sáng được huy động trong: festival idea, walking conferenc, … đây là những nét mới, để các đại biểu tham dự đều “bỏ túi” cách làm để khi về tổ chức, họ có thể huy động sức mạnh mới từ tất cả các thành viên, xây dựng văn hoá đồng kiến tạo và đổi mới tổ chức của mình.

Hội thảo "Thắp lửa cùng tiến lên" do Mạng lưới Quản lý giáo dục không biên giới EdulightenUp tổ chức.

Trong các chương trình đào tạo tài năng mà chúng tôi đang triển khai ở Đại học Phenikaa, bản sắc sẽ ở “đột phá” trong phương thức đào tạo, để mỗi người học được trải nghiệm cả 3 môi trường: nghiên cứu, sản xuất và sử dụng. Từ đó họ sẽ thấu hiểu được các vai mà một nhân tài thế hệ mới cần có: năng lực chuyên môn xuất sắc, lối sống, phong cách làm việc, khả năng kết nối, sức ảnh hưởng, … xã hội cần. Bằng cách này, Đại học không còn là “tháp ngà”, Đại học thực sự đổi mới sáng tạo, nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp, các nghiên cứu sẵn sàng chuyển giao, …

PGS.TS Chu Cẩm Thơ ( thú 2 từ trái) cùng các đồng nghiệp tạiViện Nghiên cứu & Phát triển Quản lý Giáo dục (ELRD) đón tiếp Ban lãnh đạo và Văn phòng Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam đến kiểm tra và làm việc tại trụ sở của Viện.

Cảm ơn chị về cuộc trao đổi.