Giữa những ngọn đồi chập chùng của hòn đảo Sardinia (Ý), ngôi làng nhỏ Bolotana với chỉ vỏn vẹn khoảng 2300 cư dân bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng y khoa toàn cầu. Lý do là phụ nữ ở đây sống thọ một cách... bất thường, khiến các nhà khoa học phải "xắn tay" vào nghiên cứu.

Gần đây, thị trấn Bolotana (Sardinia, Ý) đã gia nhập hàng ngũ những vùng có tuổi thọ cao nhất thế giới

Công trình nghiên cứu sâu được công bố trên tạp chí khoa học Frontiers in Aging do nhóm chuyên gia uy tín từ Trường Y tế Công cộng thuộc Đại học Illinois Chicago (Mỹ) phối hợp cùng chuyên gia nghiên cứu tuổi thọ Dan Buettner thực hiện đã phát hiện một hiện tượng sinh học vô cùng kỳ lạ.

Để đưa ra kết luận chính xác nhất, các nhà khoa học đã dành nhiều thời gian đào sâu, lật mở và đối soát tỉ mỉ từng hồ sơ lưu trữ dân số suốt hơn 1 thế kỷ, từ chứng sinh dân sự cho đến sổ rửa tội tại nhà thờ địa phương. Kết quả phân tích chỉ ra một tỷ lệ sống thọ kinh ngạc vượt xa mọi quy luật sinh học thông thường: Với những phụ nữ ở Bolotana đã sống tới mốc 70 tuổi, cơ hội để họ tiếp tục sống khỏe mạnh qua sinh nhật 100 tuổi lên tới 13,8%. Trong khi đó, ở Mỹ hay đa phần các quốc gia châu Âu phát triển, tỷ lệ này chỉ khiêm tốn ở mức 3,6%.

Khả năng sống thọ của phụ nữ tại Bolotana cao gấp gần 4 lần so với chuẩn chung của thế giới

Điều này đồng nghĩa với việc khả năng sống thọ của phụ nữ tại ngôi làng này cao gấp gần 4 lần so với chuẩn chung của thế giới. Đồng thời đưa Bolotana trở thành ứng viên "Vùng Xanh" (Blue Zone) mới nhất về tuổi thọ. Đáng chú ý, tỷ lệ này ở nam giới cùng làng chỉ đạt 4,9%, tức là khả năng sống thọ bách niên của các cụ bà cao gấp gần 3 lần so với các cụ ông.

Đại diện nhóm nghiên cứu trả lời phỏng vấn báo chí, Giáo sư danh dự S. Jay Olshansky, chuyên gia dịch tễ học tại Đại học Illinois Chicago (Mỹ), nhấn mạnh: "Đây gần như là quần thể phụ nữ sở hữu tuổi thọ cao nhất từng được phát hiện và ghi nhận trên Trái Đất".

Để giải thích cho hiện tượng có vẻ "bất thường" này, nhóm nghiên cứu đã khảo sát và phân tích thời gian dài, cuối cùng tìm ra 5 bí mật sống thọ của phụ nữ ở làng Bolotana:

1. Vận động tự nhiên liên tục nhờ địa hình đồi dốc

Không cần đến các phòng tập hiện đại, phụ nữ tại Bolotana rèn luyện thể lực mỗi ngày một cách hoàn toàn tự nhiên.

Bolotana có khoảng 2200 dân cư, thường quen với việc đi bộ từ nhỏ vì địa hình nhiều đồi dốc

Ngôi làng tọa lạc trên vùng đồi núi có độ dốc cao, buộc cư dân phải đi bộ thường xuyên khi làm việc nhà, đi chợ hay ghé thăm xóm giềng. Hoạt động đi bộ trên địa hình dốc giúp cơ thể tăng cường lưu thông máu, bảo vệ hệ tim mạch và giữ cho mật độ xương khớp luôn chắc khỏe mà không gây áp lực quá tải lên cơ thể.

2. Chế độ ăn Địa Trung Hải thuần nông, giàu chất chống oxy hóa

Khác với thực phẩm công nghiệp tại các thành phố lớn, nguồn thức ăn hằng ngày của phụ nữ Bolotana chủ yếu tự cung tự cấp từ vườn nhà và nông trại địa phương.

Seadas" là món bánh truyền thống của Bolotana, được làm từ bột thô xay từ lúa mì cứng kết hợp với phô mai pecorino làm từ sữa cừu

Khẩu phần ăn ưu tiên thực phẩm gốc thực vật gồm các loại đậu, rau củ tươi, mì pasta thủ công, trái cây cùng lượng lớn dầu ô liu nguyên chất. Dầu ô liu và các loại hạt giàu axit béo thiết yếu giúp ngăn ngừa phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể, bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của gốc tự do.

3. Mạng lưới xã hội gắn kết, không có khái niệm cô đơn

Cộng đồng dân cư tại Bolotana rất gắn kết, người già được tát cả mọi người chăm sóc và tôn trọng

Trong khi sự cô đơn ở tuổi già đang trở thành "đại dịch" làm suy giảm tuổi thọ tại nhiều quốc gia phát triển, thì tại Bolotana, phụ nữ luôn là trung tâm giữ lửa cho gia đình và cộng đồng.

Các thế hệ sống quây quần trong cùng một mái nhà hoặc ngay sát vách. Phụ nữ cao tuổi tại đây luôn nhận được sự chăm sóc, tôn trọng từ con cháu và thường xuyên gặp gỡ trò chuyện cùng bạn bè xóm giềng. Sự gắn kết tình cảm này giúp giảm thiểu nguy cơ trầm cảm, giữ cho trí não luôn minh mẫn.

4. Yếu tố di truyền đặc thù từ sự cô lập địa lý

Nhờ nằm ở vị trí địa lý biệt lập trên đảo Sardinia (Ý), cộng đồng Bolotana qua hàng trăm năm đã duy trì được một vốn gen khá thuần khiết và độc đáo.

Các phân tích di truyền sơ bộ cho thấy phụ nữ nơi đây sở hữu các biến thể gen có khả năng sửa chữa DNA tổn thương tốt hơn, đồng thời giúp điều hòa hệ miễn dịch hiệu quả hơn khi về già, tạo nên nền tảng sinh học vững chắc giúp họ vượt qua các bệnh lý mạn tính nguy hiểm.

5. Nhịp sống bình thản, kiểm soát hormone căng thẳng

Khác biệt lớn nhất về lối sống ở Bolotana là nhịp sống chậm rãi, không xô xát hay chịu áp lực thời hạn như đô thị hiện đại.

Điều đáng chú ý là khả năng sống thọ của nữ giới ở Bolotana cao gấp 3 lần nam giới dù cùng môi trường

Phụ nữ trong làng giữ thói quen sinh hoạt điều độ, đi ngủ sớm và thức dậy trong không khí trong lành của núi rừng. Trạng thái tâm lý an yên giúp cơ thể kiểm soát nồng độ hormone căng thẳng cortisol ở mức rất thấp. Nhờ đó, hệ miễn dịch không bị suy giảm, giúp các cơ quan nội tạng hoạt động trơn tru ngay cả khi đã bước sang tuổi bách niên.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Frontiers in Aging, The Guardian