Ít ai ngờ rằng, phía sau bức tượng người đàn ông ngồi lặng lẽ đọc báo trong Thư viện Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc) lại là câu chuyện khiến nhiều người xúc động. Nguyên mẫu của bức tượng là chân dung ông Ngụy Tư Hào, người từng mưu sinh bằng nghề nhặt rác nhưng cũng là một độc giả đặc biệt gắn bó nhiều năm với thư viện.

Thư viện Hàng Châu từ lâu được biết đến là một trong những thư viện có chính sách cởi mở nhất Trung Quốc. Từ năm 2008, nơi đây cho phép mọi người tự do vào đọc sách mà không cần thẻ thư viện, kể cả người vô gia cư hay người nhặt rác.

Khi có ý kiến bày tỏ sự không hài lòng vì bắt gặp những người có hoàn cảnh khó khăn vào thư viện, giám đốc thư viện khi đó từng đáp lại: "Tôi không có quyền từ chối họ, nhưng bạn có quyền rời đi."

Trong số những độc giả thường xuyên lui tới thư viện có ông Ngụy Tư Hào. Trước khi cầm sách, ông luôn cẩn thận rửa tay sạch sẽ rồi mới ngồi đọc. Những cuốn sách về lịch sử và chính trị là thể loại ông yêu thích nhất.

Trước kia, ông Hào từng là giáo viên trung học. Ông thuộc thế hệ hiếm hoi được học đại học vào những năm 1950-1960 trước khi nghỉ hưu vào năm 1999. Dù vẫn có lương hưu ổn định, ông lại chọn công việc nhặt rác trên đường phố. Theo lời một học trò cũ, nhiều người từng khuyên ông từ bỏ công việc này nhưng ông chưa bao giờ thay đổi quyết định.

Năm 2015, ông Hào qua đời ở tuổi 77 sau một vụ tai nạn giao thông. Sau tang lễ, ba người con gái bắt đầu dọn dẹp căn hộ rộng khoảng 80m² của cha và vô cùng bất ngờ trước những gì họ tìm thấy.

Bên trong căn nhà gần như không có tài sản đáng giá. Ngoài chiếc giường đơn, tủ sách và vài chai nhựa tái chế, điều khiến cả gia đình sửng sốt là một chồng giấy tờ cũ đã ngả màu theo thời gian. Đó là hàng loạt giấy chứng nhận quyên góp cùng những lá thư cảm ơn từ các học sinh nghèo từng nhận được sự giúp đỡ của ông.

Qua những tài liệu này, các con mới biết cha mình đã âm thầm dành phần lớn tiền lương và tiền hưu để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn suốt hơn 20 năm. Những năm 1990, mỗi lần ông quyên góp khoảng 300-400 NDT. Đến những năm cuối đời, số tiền hỗ trợ tăng lên khoảng 3.000-4.000 NDT mỗi lần.

Điều đặc biệt là không học sinh nào biết danh tính thật của ân nhân. Mỗi khoản quyên góp đều được ông thực hiện dưới một cái tên khác là Ngụy Định Chiêu.

Không chỉ sống giản dị và lặng lẽ giúp đỡ người khác, ông Hào còn đăng ký hiến xác phục vụ y học từ hơn 10 năm trước khi qua đời.

Sau khi câu chuyện được truyền thông đăng tải, nhiều người bày tỏ mong muốn lưu giữ hình ảnh và tinh thần nhân ái của người đàn ông đặc biệt này. Một chiến dịch quyên góp cộng đồng nhanh chóng được phát động và chỉ trong chưa đầy một giờ đã có hơn 1.100 người tham gia, quyên góp đủ 50.000 NDT để dựng tượng tưởng niệm.

Bức tượng đồng cao 1,6m do nghệ sĩ Chu Bỉnh Nhân thiết kế, tái hiện hình ảnh ông Hào đang chăm chú đọc báo, bên cạnh là cây gậy tre và những chai nhựa cũ. Năm 2018, bức tượng chính thức được đặt trong khuôn viên Thư viện Hàng Châu. Đây được xem là một trong những trường hợp hiếm hoi tại Trung Quốc khi một độc giả được dựng tượng ngay trong thư viện.

Với nhiều người, ông Hào không chỉ là một độc giả đặc biệt mà còn là biểu tượng của lòng nhân ái và niềm tin rằng giá trị của một con người không nằm ở tài sản họ sở hữu, mà ở những điều tốt đẹp họ âm thầm trao đi.

(*Theo Sina, SCMP…)