Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Nhà khoa học làm đúng, thất bại sẽ được miễn trừ trách nhiệm

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển", Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển có ý nghĩa quyết định với mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu này, từ năm 2026, nền kinh tế cần duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp.

Phó Thủ tướng cho rằng các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư và xuất khẩu sẽ không còn đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Vì vậy, Đảng và Nhà nước xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Ông nhấn mạnh khát vọng phát triển đất nước chỉ có thể trở thành hiện thực khi những rào cản về thể chế được tháo gỡ. Đến thời điểm này, quá trình hoàn thiện hệ thống chính sách cơ bản đã hoàn thành, tạo nền tảng để chuyển sang giai đoạn tổ chức thực hiện và phát huy hiệu quả.

Theo Phó Thủ tướng, trong thời gian tới, Quốc hội sẽ ban hành một nghị quyết nhằm tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế tài chính để khơi thông nguồn lực cho khoa học và công nghệ. Điểm đáng chú ý là cơ chế mới sẽ chấp nhận mức độ rủi ro nhất định trong nghiên cứu.

"Làm khoa học không phải 10 việc đều thành công. Có những nhiệm vụ thất bại là điều bình thường và cần được chấp nhận", Phó Thủ tướng nói.

Ông cho biết Chính phủ cũng sẽ trình Quốc hội một nghị quyết về cơ chế xử lý trách nhiệm đối với hoạt động nghiên cứu khoa học. Theo đó, những nhà khoa học thực hiện nhiệm vụ với tinh thần khách quan, trung thực, không vụ lợi, không tham ô nhưng không đạt kết quả như kỳ vọng sẽ được xem xét miễn trừ trách nhiệm.

"Chúng ta làm khoa học vô tư, trong sáng, không vụ lợi, không tham ô mà thất bại sẽ được miễn trừ trách nhiệm", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Nhà nước đã bố trí khoảng 3% tổng chi ngân sách, tương đương khoảng 103.000 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Phó Thủ tướng, nguồn lực đã có, điều quan trọng nhất hiện nay là tổ chức thực hiện hiệu quả để tạo ra những sản phẩm, công nghệ và giá trị mới cho nền kinh tế.

Ông cho rằng thành công của lĩnh vực khoa học và công nghệ trong giai đoạn tới không nên được đánh giá bằng số lượng văn bản được ban hành mà phải được đo bằng số công nghệ được làm chủ, số sản phẩm mới được thương mại hóa, số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và mức độ đóng góp thực chất của khoa học, công nghệ vào tăng trưởng kinh tế.

Đối với các cơ quan quản lý, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Ông cũng nhấn mạnh hiệu quả ứng dụng kết quả nghiên cứu, khả năng thương mại hóa công nghệ và tác động đối với phát triển kinh tế - xã hội phải trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá các nhiệm vụ khoa học.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi như miễn tiền thuê đất và các cơ chế hỗ trợ khác. Theo ông, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà cần trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trực tiếp tiếp nhận, làm chủ, hoàn thiện và thương mại hóa các công nghệ mới.

Một nội dung được Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư cho khoa học và công nghệ, nhất là công tác giải ngân. Ông cho rằng mỗi đồng vốn chậm được giải ngân đồng nghĩa với việc công nghệ chậm được nghiên cứu, sản phẩm mới chậm được hình thành, doanh nghiệp mất cơ hội đổi mới và nền kinh tế mất đi một phần động lực tăng trưởng.

Vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phấn đấu giải ngân 100% nguồn vốn được giao, đồng thời coi tiến độ và kết quả giải ngân là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.