* Bài viết thể hiện quan điểm của chị Phương Anh, phụ huynh Hà Nội có con thi tốt nghiệp THPT năm nay:

Kỳ thi Tốt nghiệp THPT luôn là tâm điểm của sự chú ý, và đề thi môn Ngữ văn năm nay với câu hỏi làm thế nào để kiến tạo những “Steve Jobs Việt Nam” thực sự là một làn gió mới. Đề tài này không chỉ kích thích khát vọng công nghệ, tinh thần dấn thân của thế giới trẻ mà còn nhận được sự đồng cảm sâu sắc từ nhiều bậc làm cha, làm mẹ khi nhìn lại cách giáo dục con cái trong gia đình. 

Tuy nhiên, sau khi tiếng trống thu bài vang lên, những phản ứng thực tế từ trường thi lại mở ra một bài toán khác cho hội đồng chấm thi: Chúng ta nên chấm một đề văn "mở" như thế nào cho trọn vẹn?

Thực tế tại các điểm thi cho thấy, bên cạnh những thí sinh hào hứng, không ít em học sinh, cả ở thành phố và vùng nông thôn đã rơi vào trạng thái lúng túng. Do đề bài không đi kèm các dòng chú thích bệ đỡ về mặt thông tin, một số học sinh đã có những sự nhầm lẫn nhỏ về mặt tiểu sử, hoặc chưa thể hình dung trọn vẹn những cột mốc cuộc đời của một tượng đài công nghệ thế giới.

Đứng ở góc độ phụ huynh, điều khiến tôi và nhiều người băn khoăn nhất lúc này là: Liệu những nhầm lẫn khách quan đó có vô tình làm lu mờ đi năng lực tư duy của các em trên trang giấy?

Steve Jobs

Khi đề "mở" thì cách chấm điểm cũng cần "mở"

Bản chất của một bài văn nghị luận xã hội 200 chữ là kiểm tra năng lực lập luận, tư duy phản biện và góc nhìn cuộc sống của học sinh, chứ không phải một bài kiểm tra sàng lọc kiến thức thường thức.

Thiết nghĩ, khi hội đồng ra đề đã dũng cảm lựa chọn một hướng đi hiện đại và mang tính mở, thì barem điểm và tư duy chấm thi của các thầy cô cũng rất cần một độ "mở" tương ứng.

Nếu một học sinh chẳng may có sự nhầm lẫn nhỏ về mặt thông tin tiểu sử (như nhầm sang một nhà phát minh hay một tỉ phú công nghệ khác), nhưng toàn bộ mạch logic của các em về "sự sáng tạo", "khát vọng bứt phá" hay "tinh thần vượt qua nghịch cảnh" vẫn vô cùng mạch lạc và thuyết phục, thì các em xứng đáng nhận được sự bao dung từ người chấm. Trong trường hợp này, sự thiếu sót về mặt dữ liệu nền nên được nhìn nhận như một khoảng trống từ sự tinh giản của đề bài, chứ tuyệt đối không phải là lỗi ở năng lực tư duy của học sinh.

Một cách chấm điểm linh hoạt và rộng mở sẽ mang lại những giá trị lớn:

Trân trọng giá trị cốt lõi của môn Văn: Đánh giá cao những bài viết có góc nhìn độc đáo, có tính phát hiện và lập luận sắc bén, thay vì chỉ chăm chăm dò tìm các từ khóa rập khuôn theo đáp án định sẵn.

Khuyến khích tư duy độc lập: Nếu có học sinh thẳng thắn lật ngược vấn đề, cho rằng Việt Nam không cần những bản sao rập khuôn của bất kỳ vĩ nhân nào, mà cần những bộ óc giải quyết bài toán thực tế của chính người Việt, những bài làm như thế rất cần được khuyến khích và trân trọng.

Đề bài "mở" mới chỉ là điều kiện cần, còn cách chấm "mở" mới là điều kiện đủ để giải phóng tư duy của người trẻ. Để thông điệp "dám nghĩ khác biệt" của Steve Jobs thực sự đi vào đời sống, có lẽ điều đầu tiên chúng ta cần làm là tạo ra một không gian chấm thi đủ rộng lượng và cởi mở. Đó không chỉ là sự công bằng cho các sĩ tử, mà còn là lời khẳng định rằng: Giáo dục luôn sẵn sàng nâng niu và lắng nghe mọi sắc thái tư duy độc lập của thế hệ tương lai.