Nhìn lần đầu, không ít người có thể tò mò trước những quả nhỏ thuôn dài, khi chín chuyển sang màu tím đen, nằm thành từng mớ ở hàng rau quả. Giá của chúng cũng chẳng hề rẻ, có thời điểm lên tới vài trăm nghìn đồng mỗi kg. Thế nhưng với người đã quen hương vị này, cứ đến mùa là lại tìm mua bởi chỉ cần đem kho cá, kho thịt cũng đủ tạo nên một món ăn rất riêng.

Đó chính là trám đen, thứ quả quen thuộc ở nhiều vùng trung du, miền núi phía Bắc và một số khu vực miền Trung. Trám đen thuộc họ Trám, là cây thân gỗ lớn, có thể mọc tự nhiên hoặc được gây trồng tại nhiều địa phương.  Quả có hình thoi, khi chín chuyển sang màu tím đen, phần thịt bên trong có vị bùi, béo đặc trưng. Mùa quả thường rơi vào những tháng cuối năm. Đây cũng là thời điểm trám tươi xuất hiện nhiều hơn trên thị trường và được người sành ăn tìm mua về chế biến.

Trám đen giờ giá bao nhiêu?

Nếu trước đây trám thường gắn với những bữa cơm vùng trung du, miền núi thì hiện nay loại quả này đã trở thành một mặt hàng đặc sản được bán khá nhiều trên mạng và tại các cửa hàng thực phẩm vùng miền. Giá vì thế cũng không cố định. Tham khảo thị trường năm 2026, trám đen tươi có nơi được bán khoảng 170.000-210.000 đồng/kg tùy thời điểm trong vụ, kích thước và chất lượng quả. Loại đã được om mềm, tách hạt sẵn có thể lên khoảng 240.000-320.000 đồng/kg. Khi mua trám tươi, mọi người nên chọn quả già, tương đối đều, vỏ nguyên vẹn, không dập nát hay có dấu hiệu mốc. Nếu chưa từng sơ chế trám, loại đã om và tách hạt tuy đắt hơn nhưng tiện hơn nhiều, mua về gần như có thể dùng ngay.

Trám đen kho cá - món ăn khiến nhiều người chờ cả mùa

Một trong những cách ăn trám nổi tiếng nhất chính là đem kho cùng cá. Ở Phú Thọ, món trám om kho cá còn được giới thiệu như một món ăn đặc trưng của địa phương. Cái hay nằm ở việc cá và trám bổ sung hương vị cho nhau. Sau khi kho, vị của cá và nước tương, gia vị ngấm vào miếng trám, làm dịu vị chát ban đầu, ngược lại, trám tạo thêm vị bùi, béo và chút chua nhẹ cho nồi cá. Miếng trám mềm thấm nước kho đôi khi còn được gắp nhanh chẳng kém miếng cá.

Cá dùng để kho cũng không cần quá cầu kỳ. Cá nhỏ có thể để nguyên con, cá lớn cắt thành khúc rồi xếp xen kẽ cá và trám. Sau khi nêm gia vị, chỉ cần kho nhỏ lửa để nước cạn dần và các nguyên liệu thấm vị. Nồi cá kho lúc này có đủ vị mặn, ngọt, chua nhẹ, bùi béo, ăn cùng cơm nóng rất hợp.

Nhưng trám mua về không nên thả thẳng vào nồi

Đây mới là chỗ người lần đầu mua trám rất dễ làm hỏng. Trám tươi cần được om trước khi chế biến. Quả rửa sạch, có thể ngâm một lúc rồi chà nhẹ để loại bỏ bụi bẩn và phần nhựa bên ngoài. Sau đó chuẩn bị nước nóng vừa, khi nước bắt đầu sủi lăn tăn thì cho trám vào, tắt bếp và đậy kín để quả mềm dần. Đặc biệt, không nên luộc trám trong nước sôi sùng sục. Nhiệt quá cao có thể khiến thịt trám trở nên cứng, chát và khó tách khỏi hạt. Khi trám đã mềm, bổ đôi quả, bỏ hạt rồi mới đem phần thịt đi kho cá, kho thịt hoặc chế biến món khác. Chỉ riêng bước om này đã quyết định khá nhiều đến việc mẻ trám sau đó bùi mềm hay cứng chát.

Không chỉ có mỗi món cá kho

Mua một kg trám về cũng không nhất thiết phải dành tất cả cho nồi cá. Trám đen còn có thể kho cùng thịt ba chỉ, trộn xôi hoặc đơn giản là om mềm rồi chấm muối. Ở Cao Bằng, xôi trám là món đặc sản quen thuộc. Phần thịt trám sau khi om được tách khỏi hạt, trộn cùng xôi nếp tạo màu tím nhạt cùng vị bùi béo rất riêng. Còn với thịt ba chỉ, trám lại hút phần nước kho đậm đà, tạo thành món mặn ăn cùng cơm nóng. Nếu mua nhiều đúng mùa, trám sau khi om và tách hạt còn có thể chia thành từng phần nhỏ rồi cấp đông để dùng dần. Cách này tiện hơn việc để trám tươi quá lâu rồi mới chế biến.

Trám đen vì thế là một trong những thứ quả khá đặc biệt của chợ Việt. Không chỉ để ăn như trái cây thông thường, nó có thể bước thẳng vào nồi cá, nồi thịt hay chõ xôi và trở thành một nguyên liệu tạo hương vị. Giá một kg trám vào mùa hiện không hề thấp, nhưng với những người đã mê cái vị bùi béo ấy, gặp đúng mẻ ngon vẫn sẵn sàng mua về. Nhất là khi một nồi cá kho trám nóng hổi được đặt cạnh cơm trắng, chuyện nấu đầy nồi mà vẫn hết quả thực chẳng khó hiểu.