Ảnh minh họa: ITN

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa ký ban hành Nghị quyết số 278/NQ-UBTVQH16 về kiện toàn Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là bước đi tiếp theo của Quốc hội nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo, điều phối và giám sát việc triển khai các chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo nghị quyết, Ban Chỉ đạo của Quốc hội thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai tổ chức đang hoạt động trước đó, gồm Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội. Việc hợp nhất này nhằm thống nhất đầu mối chỉ đạo, tránh chồng chéo nhiệm vụ, đồng thời tạo điều kiện để các hoạt động giám sát, đôn đốc và tham mưu chính sách được triển khai đồng bộ hơn.

Ban Chỉ đạo gồm 27 thành viên. Đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, giữ cương vị Trưởng Ban. Đồng chí Nguyễn Hồng Diên, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, được phân công làm Phó Trưởng Ban Thường trực.

Hai Phó Trưởng Ban khác gồm đồng chí Nguyễn Thanh Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; và đồng chí Lê Quang Mạnh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo là Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Đây sẽ là đầu mối tham mưu, tổng hợp, theo dõi và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nghị quyết số 278/NQ-UBTVQH16 có hiệu lực từ ngày 3/6/2026. Đồng thời, nghị quyết này thay thế hàng loạt văn bản trước đây liên quan đến việc thành lập và kiện toàn các ban chỉ đạo về chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Quốc hội, qua đó hình thành một cơ chế điều hành thống nhất trong toàn hệ thống.

Cùng với việc kiện toàn tổ chức, Chủ tịch Quốc hội cũng ký ban hành Nghị quyết số 279/NQ-UBTVQH16 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc và quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo của Quốc hội thực hiện Nghị quyết 57.

Theo quy định mới, Ban Chỉ đạo chịu trách nhiệm trước Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội và Quốc hội trong việc nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các chủ trương, định hướng, chiến lược, cơ chế và chính sách liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Không chỉ dừng ở vai trò tham mưu, Ban Chỉ đạo còn có nhiệm vụ đôn đốc, kiểm tra và giám sát việc triển khai các chủ trương này trong hệ thống các cơ quan của Quốc hội cũng như tại địa phương. Đối tượng giám sát bao gồm các đảng ủy trực thuộc Đảng ủy Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các ủy ban của Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp.

Hoạt động của Ban Chỉ đạo được đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, Ban Chỉ đạo cũng có trách nhiệm bám sát các nghị quyết, kế hoạch, quyết định của Ban Chỉ đạo Trung ương cùng các kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được giao cho Ban Chỉ đạo là thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số trong các cơ quan của Quốc hội và hệ thống cơ quan dân cử ở địa phương. Nội dung này gắn trực tiếp với việc triển khai Đề án Chuyển đổi số của Quốc hội giai đoạn 2025-2030, được phê duyệt tại Nghị quyết số 1637/NQ-UBTVQH15 ngày 13/5/2025.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với hoạt động quản trị quốc gia, việc Quốc hội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân tốt hơn.

Theo Nghị quyết số 279/NQ-UBTVQH16, Ban Chỉ đạo được giao quyền chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra và giám sát việc rà soát các cơ chế, chính sách, quy định pháp luật và thủ tục hành chính liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các cơ quan trong hệ thống Quốc hội có trách nhiệm định kỳ hoặc đột xuất tổng hợp, báo cáo những khó khăn, vướng mắc cũng như đề xuất giải pháp để Ban Chỉ đạo nghiên cứu, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét.

Thông qua cơ chế này, những điểm nghẽn về thể chế, chính sách hoặc thủ tục hành chính có thể được phát hiện sớm hơn, tạo điều kiện cho việc hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết cũng yêu cầu các cơ quan xây dựng danh mục nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao tại Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng như các kết luận, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương. Những nhiệm vụ này sẽ được gửi về Ban Chỉ đạo của Quốc hội để tổng hợp, theo dõi tiến độ thực hiện, đánh giá kết quả và báo cáo các cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo có trách nhiệm tham mưu để Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch Quốc hội tham gia ý kiến đối với các dự thảo chiến lược, chương trình, kế hoạch, cơ chế, chính sách, đề án và dự án liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số khi có yêu cầu từ Ban Chỉ đạo Trung ương hoặc các cơ quan liên quan.

Vai trò này được đánh giá là đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Những chính sách được xây dựng trên cơ sở tham vấn đầy đủ và có sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan lập pháp sẽ góp phần nâng cao chất lượng thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết số 279/NQ-UBTVQH16 cũng quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng Ban Chỉ đạo, Phó Trưởng Ban Thường trực, các Phó Trưởng Ban, Ủy viên Thường trực, các Ủy viên Ban Chỉ đạo và Cơ quan Thường trực. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm hoạt động của Ban Chỉ đạo diễn ra hiệu quả, rõ trách nhiệm và thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Có hiệu lực từ ngày 3/6/2026, Nghị quyết số 279/NQ-UBTVQH16 đồng thời thay thế các quy định trước đây liên quan đến quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội và Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Việc ban hành đồng thời hai nghị quyết về kiện toàn tổ chức và hoàn thiện cơ chế hoạt động cho thấy quyết tâm của Quốc hội trong việc đồng hành cùng Chính phủ và các cơ quan trong hệ thống chính trị thực hiện thành công Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện thể chế và thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho tăng trưởng, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.