Chip nhớ hiện có mặt trong hầu hết thiết bị điện tử gia đình, từ điện thoại và máy tính tới TV, tủ lạnh và máy giặt đời mới có kết nối.

Giá hợp đồng chip nhớ DRAM loại thường trong quý 1 năm 2026 tăng 93% so với quý liền trước, theo TrendForce. Hồi tháng 1, chính ngành này dự báo mức tăng hơn 50% và con số đó lúc ấy đã bị coi là cao. Nhưng số thật về gần gấp đôi dự báo.

Đà tăng đang đi tới đâu

Đà tăng chậm dần qua từng quý, nhưng chậm lại không có nghĩa là hạ. Mức tăng của quý 3 vẫn dương, tức giá vẫn leo tiếp trên nền đã cao gấp đôi. Ngành chip nhớ dự báo tình trạng khan hiếm kéo dài ít nhất tới năm 2028.

Nguồn cơn nằm ở chỗ phân bổ công suất chứ không ở nguyên liệu. Samsung và SK hynix nắm hơn 70% thị trường DRAM, và cả hai đều nói đơn đặt hàng cho năm 2026 đã vượt công suất nhà máy. Toàn bộ công suất đang bị các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo hút sạch, còn chip nhớ cấp thấp dùng cho đồ gia dụng bị đẩy xuống cuối hàng ưu tiên. Riêng Samsung đã tăng giá một số dòng chip nhớ tới 60%.

Danh sách những món sắp lên giá, và mức lên của từng món

Mức tăng của mỗi món phụ thuộc vào lượng bộ nhớ nằm bên trong nó, nên khoảng cách giữa các nhóm thiết bị rất lớn.

Trong bốn con số đó chỉ có mức tăng của RAM là đã xảy ra và đo được trên giá bán lẻ, ba con số còn lại vẫn là dự báo.

Con số 91% không đo giá một chiếc laptop

Con số 91% đo giá một thanh RAM bán lẻ, không đo giá một chiếc laptop. Anh em ra cửa hàng mua máy mới sẽ không phải trả thêm 91%, vì bộ nhớ chỉ là một phần trong bảng giá thành. Gartner tính phần bộ nhớ hiện chiếm 23% chi phí linh kiện của một chiếc máy tính, tăng từ mức 16% trước đó. Người chịu trọn con số 91% là anh em nào tự nâng cấp RAM cho máy cũ, chứ không phải người mua máy nguyên chiếc.

Cảnh báo từ phía Samsung có một điều kiện kèm theo mà phần lớn bản tin lược mất. Lãnh đạo phụ trách mảng thiết bị của hãng nói tác động sẽ lan tới TV, tủ lạnh, máy giặt và các thiết bị thông minh khác, với lý do là những mẫu đời mới cần bộ nhớ để chạy phần kết nối và điều khiển thông minh. Tác động chỉ rơi vào nhóm có màn hình và có kết nối.

Chiếc tủ lạnh hai cánh không màn hình, không kết nối, không điều khiển bằng ứng dụng thì trong nó chỉ có vi điều khiển chứ không có bộ nhớ dung lượng lớn. Anh em nào định mua tủ lạnh loại thường thì không có lý do gì phải vội.

Hai dự báo cách nhau 4 lần

Financial Times dẫn dự báo giá thiết bị điện tử tiêu dùng có thể tăng tới 20% trong năm 2026. Một chuyên gia của Macquarie đưa khoảng 10% đến 20%. Nhưng ông Changwon Chung của Nomura chỉ dự đoán mức tăng khoảng 5%, với lập luận rằng các hãng sẽ tìm cách tiết kiệm chi phí ở khâu khác.

Hai dự báo cách nhau 4 lần khi cùng nhìn vào một dữ kiện, và khoảng cách đó không đến từ sai sót tính toán. Phần tăng giá cuối cùng đến tay anh em phụ thuộc vào việc mỗi hãng chọn nuốt bao nhiêu chi phí và đẩy đi bao nhiêu, chứ không phải vào giá linh kiện. Hãng đang cần giữ thị phần thì nuốt nhiều hơn. Hãng đang bán chạy thì đẩy nhiều hơn.

Hàng rẻ đang biến mất khỏi kệ

Giá niêm yết không phản ánh được thay đổi lớn nhất đang diễn ra trên kệ hàng.

Nguyên nhân nằm ở phía nguồn cung chứ không ở thị hiếu người mua. Counterpoint giải thích rằng nhu cầu ở phân khúc phổ thông sụp đổ khi chi phí linh kiện tăng buộc các hãng rút khỏi những mẫu máy biên lợi nhuận mỏng. Hàng rẻ đang biến mất khỏi kệ chứ không chỉ đắt lên. Người mua tầm 3 tới 4 triệu năm nay sẽ thấy ít lựa chọn hơn hẳn năm ngoái, và số máy còn lại thì cấu hình bị cắt bớt.

Với laptop, phần chênh lệch 3,1 triệu bằng đúng một tháng lương của khá nhiều anh em.

Chốt cho anh em: làm gì trong 90 ngày tới

Xuống tiền ngay trong quý này nếu anh em đang cần nâng RAM hoặc thay ổ SSD cho máy cũ. Đây là nhóm duy nhất mà mức tăng đã hiện nguyên hình trên giá bán lẻ chứ không còn nằm trong dự báo, và mỗi tháng chần chừ là một lần trả thêm.

Chốt trước tháng 12 nếu anh em đã có kế hoạch mua laptop hoặc điện thoại cấu hình cao trong nửa năm tới. Cuối năm là thời điểm các hãng chốt giá cho vòng đời sản phẩm mới, và giá linh kiện của quý 2 và quý 3 sẽ ngấm vào bảng giá từ lúc đó.

Cứ bình tĩnh nếu món anh em định mua là tủ lạnh, máy giặt hay điều hòa loại cơ bản. Mua vội chỉ để chạy tăng giá ở nhóm này là quyết định không có cơ sở, vì trong chúng gần như không có bộ nhớ dung lượng lớn.

Đừng chờ hàng rẻ quay lại. Anh em nào đang nhắm phân khúc phổ thông thì nên đi xem hàng sớm, vì thứ đang mất không phải là giá tốt mà là chính những mẫu máy đó trên kệ.

Một thói quen cần bỏ

Thói quen chờ cho rẻ mà anh em giữ suốt 20 năm đang mất hiệu lực. IDC ghi nhận thị trường máy tính toàn cầu quý 2 năm nay giảm 4,9% còn 68,2 triệu máy, lần giảm đầu tiên sau 9 quý tăng liên tiếp, trong khi doanh thu vẫn đi lên vì các hãng đẩy giá nhanh hơn tốc độ nhu cầu rơi. Sức mua đi xuống vì giá chứ không vì nhu cầu cạn.

Thứ quyết định mặt bằng giá 3 năm tới nằm ở tốc độ xây nhà máy chip nhớ mới chứ không nằm ở các chuỗi bán lẻ, mà một nhà máy như vậy cần ít nhất 2 tới 3 năm mới có sản lượng thương mại. Người chịu thiệt rõ nhất không phải anh em mua máy cao cấp, mà là người mua tầm giá phổ thông đang mất dần lựa chọn trên kệ. Với nhóm đó, câu hỏi đã không còn là mua sớm hay muộn.