Trong vụ việc gây chấn động tại Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (TP.HCM), lời trần tình của cô giáo L.T.M. về việc ép học sinh dùng kim tiêm tự đâm vào tay đã hé lộ một góc tối đáng sợ về tư duy sư phạm. 

- "Bạn nào vi phạm, không ngoan thì tự cầm kim tiêm vào tay mình, chứ cô không tiêm vào tay các em"!

Câu nói này không đơn thuần là một lời giải thích cho hình phạt. Nó là một sự ngụy biện đầy tính toán, chứa đựng những độc tố tâm lý có thể tàn phá nhân cách của một đứa trẻ. Và khi phân tích, chúng ta thấy nổi lên ba vấn đề ẩn sau cách diễn đạt này:

Sự cưỡng ép "đội lốt" tự nguyện

Khi tuyên bố "Cô không tiêm vào tay các em", cô M. đang cố tình tạo ra một rào chắn để phủ bỏ trách nhiệm hành vi. Nhưng thực chất, đây là một hình thức cưỡng ép tâm lý cực đoan.

Trong môi trường lớp học, mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh tiểu học là một kiểu quyền lực bất cân xứng. Đứa trẻ lớp 3 chưa có đủ bản lĩnh và nhận thức để phản kháng một mệnh lệnh từ người mang quyền uy tuyệt đối tại lớp. Việc bắt trẻ "tự cầm kim" là một cách tra tấn tinh thần tinh vi: Nó buộc đứa trẻ phải chiến đấu và vượt qua bản năng tự vệ cơ bản nhất của con người (né tránh sự đau đớn) để thực hiện hành vi tự hủy hoại theo lệnh. Kiểu tổn thương này sâu sắc hơn nhiều so với việc bị người khác tác động vật lý, vì nó bẻ gãy ý chí tự do của trẻ ngay từ bên trong.

Trường Tiểu học Lương Thế Vinh nơi xảy ra vụ việc

Chiêu trò "Đổ lỗi cho nạn nhân" (Victim-blaming)

Câu nói của cô giáo ngầm cài cắm một thông điệp tàn nhẫn: "Nếu em đau, đó là lỗi của em vì em đã không ngoan, và chính em là người gây ra nỗi đau đó".

Chiêu trò này đẩy đứa trẻ vào một trạng thái mâu thuẫn nội tại khủng khiếp. Khi lớn lên, thay vì nhận diện được sự sai trái của giáo viên, trẻ có thể rơi vào vòng xoáy dằn vặt và tự trách cứ bản thân vì đã "tự đâm mình". Đây là cách thức mà những kẻ ngược đãi thường dùng để né tránh sự trừng phạt của lương tâm và pháp luật. Cô giáo có lẽ đã tin rằng nếu mình không trực tiếp cầm kim, mình sẽ "vô tội" hoặc chỉ đang thực thi một "thỏa thuận" với học sinh.

Sự lạnh lùng đến mức "băng giá" (Premeditated Cruelty)

Thông thường, những vụ bạo hành học đường hay xuất phát từ sự mất kiểm soát cảm ứng trong phút nóng giận. Nhưng ở đây, chúng ta thấy một sự tỉnh táo đến mức đáng sợ.

Việc mang kim tiêm từ nhà, đặt sẵn lên bàn và đưa ra một "quy luật" rõ ràng ngay từ đầu buổi học chứng tỏ hành vi này có kế hoạch và tính toán. Cô giáo có đủ thời gian để cân nhắc về rủi ro y tế, đủ bình tĩnh để đứng quan sát những đứa trẻ run rẩy tự đâm vào da thịt mình. Sự thiếu hụt hoàn toàn lòng trắc ẩn này giống như một "trò chơi quyền lực", nơi kẻ mạnh tận hưởng việc khuất phục kẻ yếu bằng nỗi sợ hãi tột độ.

Sự sụp đổ của biểu tượng "Người thầy"

Không quá khi nói rằng, hành động của cô M. chính là biểu hiện cực đoan của tư duy "Thợ dạy" - những người coi học sinh như những đối tượng cần được "thuần hóa" bằng mọi giá. Khi một giáo viên coi nỗi đau thể xác và nỗi sợ bệnh tật là công cụ quản lý lớp học, họ đã tự tước bỏ tư cách đứng trên bục giảng.

Lời nói của cô M. không chỉ làm đau 5 học sinh trực tiếp liên quan, mà còn là một vết thương giáng vào niềm tin của hàng triệu phụ huynh. Một xã hội văn minh không thể chấp nhận sự ngụy biện rằng "trẻ tự làm nên giáo viên không có lỗi". Bởi lẽ, nhiệm vụ của giáo viên là dạy trẻ cách yêu thương và bảo vệ bản thân, chứ không phải dạy trẻ cách tự làm hại mình dưới danh nghĩa "kỷ luật".