Thời gian gần đây, thông tin về thanh kiếm 2.500 tuổi của Việt Vương Câu Tiễn bất ngờ gây sốt mạng xã hội Trung Quốc.

Ghi nhận trong kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động hồi đầu tháng 5, lượng lớn du khách đã đổ tới các điểm tham quan nổi tiếng, trong đó có bảo tàng tỉnh Hồ Bắc ở thành phố Vũ Hán, nơi đang lưu giữ thanh kiếm.

Du khách đổ tới bảo tàng tỉnh Hồ Bắc ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc để nhìn ngắm thanh kiếm của Việt Vương Câu Tiễn - Ảnh: SCMP

Nhiều người còn chọn mua bản sao thanh kiếm tại cửa hàng lưu niệm của bảo tàng, khiến sân bay quốc tế Vũ Hán phải dựng biển thông báo.

"Để tiết kiệm thời gian kiểm tra an ninh của quý khách, các loại dao/kiếm có lưỡi dài hơn 6cm như kiếm Câu Tiễn không được phép mang theo người; chúng phải được gửi lại vào quầy giữ đồ, ký gửi hành lý hoặc gửi qua đường chuyển phát nhanh", nội dung thông báo có đoạn, đi kèm ảnh của thanh kiếm.

Kèm theo hình ảnh thanh kiếm lịch sử, biển báo tại sân bay nhanh chóng gây ra nhiều lời bông đùa trên mạng. Một cư dân mạng đã châm biếm: "Đến Việt Vương Câu Tiễn có sống lại thì cũng phải ký gửi hành lý thôi. Ngay cả lịch sử cũng không thể đứng trên quy định này".

Thông báo tại sân bay Vũ Hán

Song, cũng chính bởi sự lan truyền rộng rãi trên MXH cho thấy thế hệ trẻ Trung Quốc đang thúc đẩy sự phục hưng văn hóa mạnh mẽ trong những năm gần đây, điều này cũng thể hiện rõ qua trào lưu mặc hanfu (Hán phục) từng gây sốt trên mạng vài năm trước.

Thanh niên Trung Quốc, với mong muốn kết nối lại với cội nguồn di sản, đang đổ tới các thị trấn cổ và bảo tàng khắp cả nước như bảo tàng tỉnh Hồ Bắc, nơi lưu giữ hơn 1.000 cổ vật văn hóa gồm đồ đồng, đồ sơn mài, đồ gỗ, thư pháp và tranh họa.

Kiệt tác vô giá của bảo tàng là kiếm Câu Tiễn, lưỡi kiếm bằng đồng dài 55,6 cm, rộng 4,6 cm và nặng 875 gram. Thanh kiếm này được khai quật năm 1965 từ một ngôi mộ cổ ngập nước ở phía nam tỉnh Hồ Bắc.

Theo trang China Daily, sau khi rút thanh kiếm ra khỏi bao, người ta thấy rằng thanh kiếm này gần như sáng bóng và lưỡi vẫn sắc bén. 

Thanh kiếm 2.500 tuổi của Việt Vương Câu Tiễn có khắc dòng chữ “Việt Vương tự tác dụng kiếm”

Thông qua nhiều cuộc kiểm tra, các nhà khoa học giám định thanh kiếm này được chế tạo vào cuối thời Xuân Thu (771 TCN – 476 TCN) trong lịch sử Trung Quốc.  

Ở một mặt trên thân kiếm gần phần cán có khắc hai cột chữ gồm 8 ký tự Hán cổ. Các nhà khoa học Trung Quốc sau một thời gian phân tích đã giải mã được 6 ký tự trong số đó. Đó là “Việt Vương tự tác dụng kiếm”, tức “Vua nước Việt tự chế tác kiếm để dùng”. Hai chữ còn lại có khả năng là tên của vị vua sở hữu. 

Về sau, các chuyên gia đã nhất trí rằng hai chữ còn lại chỉ tên người đầu tiên sở hữu thanh kiếm này là Câu Tiễn, vị quân chủ trị vì nước Việt (nay là vùng ven biển Trung Quốc từ thành phố Hàng Châu thuộc tỉnh Chiết Giang trở về phía nam) từ năm 496 TCN – 465 TCN.

Việt Vương Câu Tiễn, gắn liền với điển tích "nằm gai nếm mật". Sau khi quân Việt bại trận trước quân Ngô, Ngô vương Phù Sai bắt vợ chồng Câu Tiễn sang nước Ngô làm con tin, sống cực nhọc trong ba năm.

Khi được phóng thích về nước, Câu Tiễn tự đày đọa mình để kiên trì theo đuổi mục tiêu phục thù, như lấy gai, củi lót để nằm ngủ. Ông treo quả mật đắng ở chỗ ngồi, chỗ nằm, thỉnh thoảng lại nếm một ít để nhắc lại nỗi tủi nhục, khổ đau. Cuối cùng ông xây dựng lại quân đội nước Việt để trả thù và thành công thôn tính nước Ngô.

Ông chế tác kiếm Câu Tiễn sau khi được tự do. Kiếm trang trí bằng họa tiết hình thoi màu đen, chuôi khảm thủy tinh xanh và đá ngọc lam. 

Để lý giải việc kiếm Câu Tiễn dù đã hơn 2.000 năm tuổi mà vẫn sáng bóng, các nhà khoa học đã liệt kê ba nguyên nhân chính.

“Đầu tiên, bản thân thanh kiếm được làm từ vật liệu phù hợp là hợp kim giữa đồng, sắt, niken, thiếc, chì… với hàm lượng chì trong thanh kiếm rất nhỏ. Đây là điểm khác biệt giữa thanh kiếm này với những cổ vật khác được tìm thấy trong cùng một ngôi mộ, bởi các đồ vật có thành phần là chì ở mức cao sẽ bị ăn mòn nghiêm trọng. Đồng thời, thiếc tạo ra một lớp bảo vệ bên ngoài thanh kiếm khỏi bị oxy hóa”, tờ The Paper dẫn lời nhóm chuyên gia nói.

Dù ngôi mộ ngập nước suốt hơn 2.000 năm, khi rút kiếm ra, thanh kiếm hầu như không bị hoen gỉ, vẫn lấp lánh ánh sáng lạnh lẽo, sắc lẹm đủ để chém đứt một xấp giấy dày.

“Tiếp theo là môi trường bên trong ngôi mộ hoàn hảo, khi đây là một ngôi mộ kín và không khí không thể lọt vào bên trong. Nguyên nhân cuối cùng là bao kiếm, khi nó cũng được coi là một lớp bảo vệ thanh kiếm khỏi bị ăn mòn”, nhóm chuyên gia nói thêm.

Năm 1994, khi kiếm Câu Tiễn được cho mượn để trưng bày trong triển lãm ở Singapore, một nhân viên đã vô tình làm xuất hiện một vết nứt dài 7mm trên bề mặt khi lấy nó ra khỏi tủ kính lúc triển lãm kết thúc.

Kể từ đó, Trung Quốc nghiêm cấm mang cổ vật này ra khỏi đất nước. Quyết định này được quy định thành văn bản năm 2013, khi thanh kiếm được đưa vào danh sách bảo vật quốc gia cấm tham gia mọi cuộc triển lãm quốc tế.

Ngày nay, các bản sao của kiếm Câu Tiễn được người đam mê lịch sử Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng. Theo truyền thông Trung Quốc, vào lúc cao điểm, có tới 5 bản sao thanh kiếm bị tịch thu mỗi ngày tại sân bay Vũ Hán.

Theo SCMP