Diễn ra tại thành phố Lobnya, tỉnh Moskva, Liên hoan Sân khấu Quốc tế “Kinh điển Nga – Lobnya” là một trong những diễn đàn sân khấu chuyên về các tác phẩm kinh điển Nga có bề dày truyền thống. Năm 2026 đánh dấu 30 năm hình thành liên hoan, quy tụ các đoàn nghệ thuật đến từ Nga, Việt Nam, Serbia, Iran, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan cùng nhiều nhà hát chuyên nghiệp hàng đầu của Nga.

Theo truyền thông Nga, một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của kỳ liên hoan năm nay là sự xuất hiện của ba phiên bản khác nhau của kiệt tác Chim hải âu của Anton Chekhov đến từ Serbia, Iran và Việt Nam. Việc bản dựng của Sân khấu Lệ Ngọc được đặt cạnh những cách tiếp cận quốc tế khác đối với một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Chekhov cho thấy vị thế và sức hút của sân khấu Việt Nam trong không gian giao lưu nghệ thuật quốc tế.

Trước khi liên hoan khai mạc, nhiều cơ quan truyền thông Nga đã nhắc đích danh Việt Nam như một trong những khách mời đáng chú ý. Báo chí Nga đánh giá phiên bản Chim hải âu của Sân khấu Lệ Ngọc là một trong những tác phẩm quốc tế được chờ đợi bởi cách tiếp cận mới mẻ đối với tác phẩm kinh điển.

Dấu ấn đặc biệt của vở diễn nằm ở lựa chọn sáng tạo của đạo diễn NSƯT Bùi Như Lai khi không tìm cách tái hiện nguyên mẫu sân khấu Nga mà chuyển tải tinh thần Chekhov bằng ngôn ngữ sân khấu Việt Nam. Trong bản dựng này, các yếu tố chèo, mỹ thuật dân gian, tranh Đông Hồ, chiếu hoa Việt Nam cùng nhiều thủ pháp sân khấu truyền thống được đưa vào cấu trúc thị giác và ngôn ngữ biểu đạt của tác phẩm.

NSND Lệ Ngọc cho biết ê-kíp mong muốn tạo nên một cuộc đối thoại văn hóa giữa sân khấu Việt Nam và kiệt tác của Chekhov, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa dân tộc tới bạn bè quốc tế. Chính cách tiếp cận này đã tạo nên sự khác biệt cho đoàn Việt Nam giữa nhiều phiên bản Chim hải âu thường thấy trên sân khấu Nga.

Sau đêm diễn tại Lobnya, truyền thông Nga tiếp tục ghi nhận những tìm tòi nghệ thuật của đoàn Việt Nam. Một bài viết với tiêu đề “Chekhov trong sự chuyển thể sân khấu của Việt Nam” nhận định vở diễn không chỉ là một thử nghiệm sân khấu mà còn là một cách diễn giải sáng tạo đối với tác phẩm của Chekhov. Các yếu tố âm nhạc, tiết tấu, không gian sân khấu và chuyển động được sử dụng để tạo nên một ngôn ngữ nghệ thuật riêng, kết hợp giữa sân khấu phương Tây với mỹ học sân khấu truyền thống Việt Nam.

Theo đánh giá của Ban tổ chức Liên hoan Sân khấu Quốc tế Mùa xuân Melikhovo, Chim hải âu của Sân khấu Lệ Ngọc là một ví dụ tiêu biểu về sự tiếp nhận văn học trong giao thoa văn hóa, khi thế giới nghệ thuật giàu chiều sâu tâm lý của Chekhov được chuyển hóa sang một hệ mỹ học gần gũi với khán giả Việt Nam thông qua âm nhạc, nhịp điệu và các yếu tố văn hóa dân gian. Đặc biệt, phía Nga cho rằng sự kết hợp này không làm phá vỡ thi pháp Chekhov mà còn mở rộng khả năng tiếp nhận tác phẩm trong những bối cảnh văn hóa khác nhau.

Những nỗ lực sáng tạo đó đã được ghi nhận bằng hai giải thưởng cá nhân dành cho các diễn viên của Sân khấu Lệ Ngọc. Hội đồng Giám khảo Liên hoan Sân khấu Quốc tế “Kinh điển Nga” lần thứ 30 đã trao bằng ghi nhận cho diễn viên Lê Tùng Linh với vai Konstantin Treplev và diễn viên Nguyễn Thùy Dương với vai Nina Zarechnaya trong vở Chim hải âu.

Đây là hai nhân vật trung tâm, mang nhiều tầng tâm lý phức tạp trong thế giới nghệ thuật của Chekhov. Việc các diễn viên Việt Nam được vinh danh tại một liên hoan chuyên sâu về sân khấu kinh điển Nga cho thấy sự ghi nhận của giới chuyên môn quốc tế đối với năng lực biểu diễn cũng như chất lượng nghệ thuật của đoàn.

Không chỉ vậy, Ban tổ chức Liên hoan Sân khấu Quốc tế “Kinh điển Nga – Lobnya 2026” còn gửi thư cảm ơn Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam vì đã hỗ trợ và tạo điều kiện để Sân khấu Lệ Ngọc tham gia liên hoan với vở diễn Chim hải âu. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực thúc đẩy giao lưu văn hóa, nghệ thuật giữa Việt Nam và Liên bang Nga thông qua sân khấu.

Từ Melikhovo, nơi gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Anton Chekhov đến Lobnya, một trong những diễn đàn sân khấu kinh điển uy tín của vùng Moskva, hành trình của Chim hải âu đã cho thấy khả năng đối thoại bình đẳng của sân khấu Việt Nam với các giá trị nghệ thuật thế giới. Không chỉ mang tác phẩm Việt Nam ra quốc tế, Sân khấu Lệ Ngọc còn góp phần giới thiệu bản sắc văn hóa dân tộc thông qua ngôn ngữ sân khấu đương đại, khẳng định sức sáng tạo và khả năng hội nhập của nghệ thuật sân khấu Việt Nam trong bối cảnh giao lưu văn hóa toàn cầu.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Liên bang Nga tham dự Liên hoan Sân khấu Quốc tế Mùa xuân Melikhovo và Liên hoan Sân khấu Quốc tế “Kinh điển Nga – Lobnya 2026”, NSND Lệ Ngọc cùng đoàn nghệ sĩ Việt Nam đã đến chào xã giao Đại sứ Việt Nam tại Nga. Tại buổi gặp gỡ, NSND Lệ Ngọc đã báo cáo với Đại sứ về hoạt động của đoàn, những nỗ lực đưa sân khấu Việt Nam tham gia các diễn đàn nghệ thuật quốc tế uy tín, đồng thời chia sẻ về cách tiếp cận sáng tạo đối với kiệt tác Chim hải âu của Anton Chekhov.

Đại sứ đánh giá cao những đóng góp của đoàn trong việc quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, khẳng định sự hiện diện của các nghệ sĩ Việt Nam tại các liên hoan sân khấu quốc tế không chỉ mang ý nghĩa nghề nghiệp mà còn góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, thắt chặt tình hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Liên bang Nga.